BizLIVE -

Quỹ bảo hiểm thất nghiệp kết dư cuối năm 2019 là 84.000 tỷ đồng. Còn trong năm 2020, đủ cân đối thu va chi với số người hưởng trợ cấp thất nghiệp khoảng 1,03 triệu người, tăng 24% so với cùng kỳ năm 2019, uớc chi trả 16 nghìn tỷ đồng.

Thu và chi trợ cấp thất nghiệp năm 2020 vừa đủ cân đối
Ảnh minh họa.
Ông Đào Duy Hiện, Phó Trưởng Ban Thực hiện chính sách Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho biết, năm 2020, đại dịch Covid-19 khiến các lĩnh vực của đời sống, trong đó có Bảo hiểm xã hội đặc biệt khó khăn. Khó khăn nhất là các doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực  du lịch, lưu trú, dịch vụ.
Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 42 về các giải pháp hỗ trợ người dân và doanh nghiệp bị ảnh hưởng. Theo đó, người lao động và người sử dụng lao động đáp ứng các yêu cầu của Nghị quyết 42 được tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất tối đa 12 tháng. Cùng với khó khăn đó, ngành Bảo hiểm xã hội khó thu, đồng thời việc phát triển đối tượng tham gia Bảo hiểm xã hội thấp do đại dịch Covid-19.
Ông Đào Duy Hiện, Phó Trưởng Ban Thực hiện chính sách Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm xã hội Việt Nam. Ảnh: Báo Nhân dân
Theo số liệu thống kê, tính hết hôm nay (ước hết tháng 12/2020), số người tham gia bảo hiểm thất nghiệp khoảng 13,3 triệu người với số tiền thu được đạt hơn 18,56 nghìn tỷ đồng. Và trong năm nay, số người thất nghiệp được trợ cấp ước đạt khoảng 1,03 triệu người, so với cùng kỳ năm 2019 tăng khoảng 24%. Chi trả 16 nghìn tỷ đồng, tăng so với cùng kỳ khoảng 33%. Hỗ trợ học nghề giảm 50% so với cùng kỳ 2019.
Vì sao kết dư Quỹ bảo hiểm thất nghiệp lớn?
Theo báo cáo của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, tính đến năm 2019, Quỹ bảo hiểm thất nghiệp kết dư 84.000 tỷ đồng. Các khoản sinh lời từ hoạt động đầu tư hằng năm được phân bổ vào các quỹ theo quy định.
Ông Đào Duy Hiện cho biết, số dư Quỹ bảo hiểm thất nghiệp hiện nay lớn vì thời gian đầu chỉ có thu, chưa có chi trả. 5 năm đầu thực hiện chính sách, số người hưởng còn thấp, trong khi hỗ trợ hằng năm vào quỹ là 1% tiền lương người lao động, chỉ thực hiện chi trả chế độ trợ cấp và hỗ trợ học nghề, các chế độ còn lại phát sinh ít.
Với tốc độ người hưởng Bảo hiểm thất nghiệp tăng đều qua từng năm, hiện nay, số tiền chi trả ngày càng tăng lên. Năm 2020, ước số thu vừa đủ chi trả hai chế độ cho người lao động trợ cấp thất nghiệp và hỗ trợ học nghề.
Luật Việc làm điều chỉnh quy định về việc ngân sách nhà nước hỗ trợ vào Quỹ bảo hiểm thất nghiệp. Cùng với đó, Nghị quyết 28-NQ/TW về cải cách chính sách Bảo hiểm xã hội định hướng sửa đổi chính sách Bảo hiểm thất nghiệp theo hướng tăng cường hỗ trợ phòng ngừa thất nghiệp cho người lao động, trong khi chế độ hiện nay chưa phát sinh người hưởng.
Như vậy, trong tương lai Quỹ bảo hiểm thất nghiệp sẽ được sử dụng hiệu quả hơn trong việc hỗ trợ và duy trì việc làm cho người lao động, sẽ không còn tình trạng kết dư lớn như hiện nay. 
Với tư cách là cơ quan thực hiện chính sách Bảo hiểm thất nghiệp, Bảo hiểm xã hội Việt Nam thực hiện quản lý và sử dụng Quỹ bảo hiểm thất nghiệp theo đúng quy định của pháp luật. Số dư Quỹ bảo hiểm thất nghiệp được sử dụng đầu tư để tăng trưởng quỹ theo đúng quy định của pháp luật, hằng năm có kiểm tra, giám sát của các cơ quan có thẩm quyền.
Cũng theo ông Hiện, với số kết dư Quỹ bảo hiểm thất nghiệp theo quy định như hiện nay, trong thời gian tới, nếu tình huống người hưởng Bảo hiểm thất nghiệp vẫn tăng do tình hình dịch bệnh, thì quỹ vẫn bảo đảm cân đối được trong ngắn hạn và trung hạn.
Số lao động tham gia bảo hiểm chưa đầy đủ
Nghị quyết 28 của Ban Chấp hành Trung ương về cải cách chính sách Bảo hiểm xã hội, đã đặt ra mục tiêu cải cách chính sách Bảo hiểm xã hội (trong đó bao gồm chính sách Bảo hiểm thất nghiệp) tiến tới năm 2021 mở rộng đối tượng Bảo hiểm thất nghiệp đạt 28% lực lượng lao động trong độ tuổi, đến năm 2025 đạt 35% và đến năm 2030 đạt 40%.
Theo ông Trần Tuấn Tú, Trưởng phòng Bảo hiểm thất nghiệp, Cục Việc làm (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội), tính đến 31/12/2019, đã có khoảng 13,4 triệu người tham gia Bảo hiểm thất nghiệp, đạt tỷ lệ 27,5%, tiệm cận được chỉ tiêu của năm 2021. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19 thì trong 6 tháng đầu năm 2020, số người tham gia Bảo hiểm thất nghiệp đã giảm so với cuối năm 2019. Thời gian gần đây thì số này có dấu hiệu tăng trở lại và đạt hơn 13 triệu người, đạt trên 27%.
"Với tình hình dịch bệnh được kiểm soát, trong thời gian tới, bước sang năm 2021, trong bối cảnh Việt Nam tham gia các hiệp định thương mại tự do thì chúng ta hy vọng sẽ đạt được tỷ lệ bao phủ Bảo hiểm thất nghiệp như nghị quyết đề ra", ông Tú nhận định.
Ông Trần Tuấn Tú, Trưởng phòng Bảo hiểm thất nghiệp, Cục Việc làm (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội). Ảnh: Báo Nhân dân
Tuy nhiên, trong thực tế hiện nay, ông Trần Tuấn Tú cho biết, báo cáo về tình hình lao động của các địa phương, số lao động hiện nay làm công ăn lương thì không chỉ là 13 triệu lao động, mà số người đang trong quan hệ lao động khoảng hơn 20 triệu người. Như vậy, số lao động tham gia hiện nay là chưa đầy đủ. Để phát triển, mở rộng được số đối tượng này trước tiên cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, thực hiện việc đóng đúng, đóng đủ đối tượng.
Theo ông Tú, về lâu dài, cần sửa đổi quy định về mở rộng đối tượng. Thí dụ, mở rộng đối tượng là lao động có giao kết hợp đồng theo mùa vụ, từ đủ 1 tháng trở lên để đồng nhất với đối tượng tham gia Bảo hiểm xã hội hiện nay.
Ngoài ra cần xem xét, phát triển, mở rộng đối tượng ở khu vực chính thức và ở khu vực phi chính thức. Tăng cường công tác thông tin tuyên truyền, đặc biệt tuyên truyền về quyền và trách nhiệm của người lao động và người sử dụng lao động khi thực hiện chính sách Bảo hiểm thất nghiệp.  
"Khi quy định tham gia là bắt buộc thì không thuộc đối tượng có muốn cũng không được tham gia, và nếu là đối tượng thì không muốn cũng phải tham gia", ông Tú nói.

N. NGA