BizLIVE -
5 năm liên tiếp kể từ khi Luật Việc làm có hiệu lực mà không có trường hợp người sử dụng lao động nào được hưởng chế độ hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng để duy trì việc làm cho người lao động.
“Bắt bệnh” lĩnh vực lao động, việc làm của Việt Nam
Một số quốc gia như Hàn Quốc, Nhật Bản ghi nhận lao động Việt Nam ở vị trí cao so với lao động các nước khác (Ảnh minh họa).
Đó là một trong những lưu ý của Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội khi thẩm tra Báo cáo của Chính phủ về việc thực hiện các nghị quyết của Quốc hội, trong đó có lĩnh vực lao động - việc làm.
Còn lãng phí nguồn nhân lực
Tại kỳ họp thứ 5, Quốc hội khoá 14, sau chất vấn đã yêu cầu thúc đẩy phát triển thị trường lao động, gắn với cung, cầu lao động và bối cảnh nền công nghiệp 4.0; làm tốt công tác dự báo thị trường lao động; có lộ trình cụ thể giải quyết việc làm cho sinh viên, thanh niên nông thôn; thực hiện đồng bộ các chính sách khuyến khích thanh niên, sinh viên khởi nghiệp sáng tạo.
Báo cáo Quốc hội tại kỳ họp này, Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và xã hội khẳng định đã thực hiện tốt chính sách bảo hiểm thất nghiệp nhằm giúp người lao động bị thất nghiệp nhanh chóng tìm được việc làm, đồng thời bù đắp một phần thu nhập cho người lao động khi bị thất nghiệp.
Cả nước hiện có khoảng 13,28 triệu người tham gia bảo hiểm thất nghiệp; trung tâm dịch vụ việc làm các tỉnh, thành phố đã thực hiện tư vấn cho 100% người lao động đến nộp hồ sơ bảo hiểm thất nghiệp, tiếp nhận và giải quyết hưởng trợ cấp thất nghiệp bình quân gần 700 ngàn người/năm.
Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ lưu ý, đối với Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp tính đến năm 2019, là năm thứ 5 liên tiếp kể từ khi Luật Việc làm có hiệu lực mà không có trường hợp người sử dụng lao động nào được hưởng chế độ hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho người lao động.
Chính phủ cũng khẳng định đã làm tốt công tác dự báo thị trường lao động, thực hiện hiệu quả dự báo, thông tin thị trường lao động, kết nối cung - cầu lao động.
Hiện nay, các thông tin về thị trường lao động ngày càng đa dạng, làm cơ sở để phân tích, đưa ra các giải pháp nâng cao chất lượng thông tin thị trường lao động, đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp, người lao động và thị trường lao động.
Nhưng, Ủy ban thẩm tra chỉ rõ, phần này, một số giải pháp còn chậm hoặc tính hiệu quả chưa tốt như việc dự báo thông tin thị trường lao động, kết nối cung - cầu lao động do công tác chỉ đạo phối hợp giữa Bộ Lao động - Thương binh và xã hội và các bộ ngành có liên quan chưa thực sự gắn kết chặt chẽ dẫn đến tình trạng lãng phí nguồn nhân lực do đào tạo chưa khớp với nhu cầu của thị trường lao động...
Đây là vấn đề tồn tại nhiều năm và chưa làm rõ nguyên nhân cũng như chưa có biện pháp giải quyết triệt để - cơ quan của Quốc hội nhấn mạnh.
Nhiều người lao động ở lại nước ngoài trái phép
Rà soát, đánh giá tổng thể, thực hiện các giải pháp để nâng cao chất lượng, hiệu quả, phát triển thị trường bền vững đối với hoạt động đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng cũng là yêu cầu được nêu tại nghị quyết của Quốc hội.
Theo báo cáo của Chính phủ, từ 2016 đến hết tháng 9/2020 đã đưa trên 556 nghìn lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, đã vượt kế hoạch 5 năm 2016 - 2020.
Đa số người lao động ra nước ngoài làm việc có thu nhập cao, bình quân thu nhập (kể cả làm thêm) là 400 - 600 USD/tháng ở thị trường Trung Đông, 700 - 800 USD/tháng ở thị trường Đài Loan (Trung Quốc), 1.000 - 1.200 USD/tháng ở thị trường Hàn Quốc, Nhật Bản; chủ yếu trong các lĩnh vực xây dựng, sản xuất chế tạo (cơ khí, may mặc, giầy da, lắp ráp điện tử...), giúp việc gia đình, chăm sóc người già, người bệnh, nông nghiệp, thủy sản…
Người lao động được các quốc gia tiếp nhận, người sử dụng lao động đánh giá tốt: khéo tay, cần cù, khả năng nắm bắt công việc nhanh, ham học hỏi, sáng tạo, năng động, làm việc năng suất, chất lượng. Một số quốc gia như Hàn Quốc, Nhật Bản ghi nhận lao động Việt Nam ở vị trí cao so với lao động các nước khác.
Tuy nhiên, tự “bắt bệnh” lĩnh vực này, Bộ trưởng Lao động - Thương binh và xã hội nêu rõ, chất lượng mặt bằng công tác bồi dưỡng kiến thức cần thiết giữa các thị trường, ngành nghề và giữa các doanh nghiệp chưa có sự đồng đều. Ý thức chấp hành các quy định pháp luật của người lao động đi làm việc ở nước ngoài còn thấp, ảnh hưởng lớn đến việc duy trì và phát triển thị trường tiếp nhận lao động.
Nhiều người lao động ở lại nước ngoài trái phép sau khi hết hạn hợp đồng hoặc bỏ trốn khỏi nơi đang làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng để ra ngoài cư trú và làm việc bất hợp pháp đã bị người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự của Việt Nam ở nước sở tại ra quyết định xử phạt hành chính. Tuy nhiên, việc xử phạt người lao động theo Nghị định số 95/2013/NĐ-CP ngày 22/8/2013 gặp nhiều khó khăn khi người lao động không có cơ sở để tiến hành việc cưỡng chế vì không xác định được tiền hoặc tài sản thuộc sở hữu của người lao động.
Bộ trưởng cũng nhận định, vẫn có tình trạng lao động vùng biên sang làm việc tại các nước có chung đường biên giới không theo thỏa thuận tiếp nhận lao động của các địa phương đã ký kết.

VÂN CHI