BizLIVE - Với TP. Thủ Đức, các nhân tố phát triển kinh tế sẽ thúc đẩy nhanh quá trình hình thành một đô thị hoàn chỉnh “đối trọng” với đô thị cũ, và chắc chắn sẽ có điều kiện để xây dựng đô thị xanh, thành phố thông minh trong một tương lai không xa.
 

Kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa 13 (tháng 11/2020) đã ban hành nghị quyết về tổ chức chính quyền đô thị tại TP.HCM. Ngày 9/12/2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành nghị quyết thành lập TP. Thủ Đức thuộc TP.HCM, trên cơ sở sáp nhập quận 2, quận 9 và Thủ Đức.

Có thể xem đây là sự kiện quan trọng trong quá trình cải cách nền hành chính địa phương theo tinh thần Hiến pháp 2013 và Luật tổ chức chính quyền địa phương, mà TP.HCM đã ấp ủ trong nhiều năm nhằm giải quyết phần nào sự bất cập đặt ra trong quản lý phát triển đô thị.

Quyết định thành lập TP. Thủ Đức là sự kiện quan trọng trong quá trình cải cách nền hành chính địa phươngTS. Trần Du Lịch

Thật vậy, để nâng cao hiệu quả, hiệu lực của nền hành chính địa phương, nhất là đối với “một siêu đô thị” như TP.HCM, từ hơn 10 năm trước, Thành phố đã chủ trương nghiên cứu xây dựng mô hình chính quyền đô thị với 4 nội dung: Mở rộng phân cấp, phân quyền giữa TW và địa phương; Tổ chức 2 cấp chính quyền, 3 cấp hành chính (cấp hành chính không tổ chức HĐND); sắp xếp lại chức năng quản lý nhà nước của sở ngành và mở rộng phân cấp, phân quyền giữa chính quyền Thành phố và cấp chính quyền trực thuộc (nhất là Thành phố trực thuộc); tổ chức các Thành phố trực thuộc trên các địa bàn đang đô thị hóa nhanh chóng, trong đó có đô thị phía Đông (hiện nay là TP. Thủ Đức), với mục tiêu TP.HCM phát triển đa trung tâm và giảm áp lực dân số ở các quận nội thành hiện hữu.

Tuy nhiên, do vướng mắc quá nhiều Hiến pháp và pháp luật lúc bấy giờ nên Trung ương chỉ cho làm thí điểm phần nội dung tổ chức HĐND và UBND (thường gọi là bỏ HĐND cấp quận, huyện, phường) và cũng đã được tổng kết đánh giá kết quả sau 6 năm thí điểm ở quy mô toàn Thành phố ( 2009-2016).

Đến nay trên cơ sở Điều 111 Hiến pháp và  Luật tổ chức chính quyền địa phương; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Chính phủ và Luật tổ chức chính quyền địa phương ( năm 2019) đã tạo ra hành lang pháp lý cần thiết để triển khai mô hình chính quyền đô thị tại TP.HCM, với một số nội dung theo tinh thần Đề án thí điềm mô hình chính quyền đô thị, mà Thành phố đã nghiên cứu từ nhiều năm qua, trong đó có việc thành lập TP. Thủ Đức.


 

Theo quy hoạch cũng như thực tiễn đang diễn ra, TP. Thủ đức phát triển dựa trên 5 trụ cột kinh tế: Công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp sạch, sản phẩm công nghệ; Dịch vụ cảng và logistics; Giáo dục, đào tạo, khoa học-công nghệ gắn với trung tâm khởi nghiệp sáng tạo; Phát triển thị trường tài chính gắn với xây dựng trung tâm tài chính và thương mại Thủ thiêm; Thị trường bất động sản gắn với quá trình đô thị hóa.

Theo quy hoạch tổng thể TP.HCM, trên địa bàn TP. Thủ Đức chứa đựng nhiều nhân tố để phát triển thuận lợi nhất so với các địa bàn khác.

Thành phố mới này có Đại học Quốc gia TP.HCM; khu công nghệ cao; đô thị khởi nghiệp sáng tạo; đô thị mới Thủ thiêm; Trung tâm thể thao tầm cỡ khu vực Rạch Chiếc; Công viên văn hóa lịch sử; đầu mối giao thông đường bộ, đường sắt (trong tương lai); tuyến tàu điện nội đô đầu tiên nối với trung tâm…

Nếu theo quan niệm “thóc đến đâu thì bồ câu đến đó”, các nhân tố phát triển kinh tế sẽ thúc đẩy nhanh quá trình hình thành một đô thị hoàn chỉnh “đối trọng” với đô thị cũ, và chắc chắn sẽ có điều kiện để xây dựng đô thị xanh, thành phố thông minh trong một tương lai không xa.

Theo quy hoạch được Thủ tướng phê duyệt từ năm 2013, Vùng đô thị TP.HCM có 17 đô thị từ loại 3 đến loại 1 gắn với đô thị đặc biệt TP.HCM.

Trong các đô thị của Vùng, các đô thị như TP. Biên Hòa, Thị xã Dĩ an, TP. Nhơn Trạch, Đô thị cảng hàng không Long Thành, Thị xã Phú Mỹ… cùng với TP. Thủ Đức sẽ hình thành một chuỗi đô thị, một khi giao thông kết nối được xây dựng hoàn chỉnh như các đường vành đai 2 và 3, cùng các cầu vượt qua sông Đồng Nai nối TP. Thủ Đức với một phần TP. Biên Hòa, TP. Nhơn Trạch…

Nếu nhìn trên quan điểm kinh tế Vùng và Vùng đô thị, thì việc xây dựng TP. Thủ Đức chính là bước đột phá để đẩy nhanh quá trình phát triển của các đô thị phía Đông của Vùng đô thị TP.HCM. Đây cũng là bước đột phá để thực hiện chủ trương hàng chục năm nay, nhưng thực hiện chưa có hiệu quả: Phát triển TP.HCM theo hướng đa trung tâm; giảm áp lực tâp trung hóa hoạt động kinh tế và dân cư khu vực nội thành. Đây cũng là hướng phát triển chính nhằm giải quyết các vấn nạn kẹt xe và ô nhiễm môi trường.


Việc triển khai Đề án thành lập TP. Thủ Đức là cần thiết và phù hợp với chủ trương xây dựng “đô thị sáng tạo” phía Đông, nhưng để bảo đảm sự thành công của Đề án cần quan tâm đến 3 điểm chính.

Thứ nhất, cần quy hoạch lại tổng thể đô thị trên diện tích 211 km2 theo hướng hiện đại, phù hợp với mục tiêu xây dựng đô thị thông minh, đô thị sáng tạo, để làm cơ sở xây dựng hệ thống giao thông công cộng kết nối và hướng mở ra cả Vùng đô thị TP.HCM (trước mắt là các đường vành đai và các cầu nối với tỉnh Đồng Nai).

Thứ hai, tổ chức sắp xếp lại đội ngũ cán bộ, công chức từ cấp Thành phố (Thủ Đức) đến cấp phường theo hệ thống dọc thông suốt và tinh thông nghiệp vụ, đưa tiêu chuẩn chất lượng lên hàng đầu.

Thứ ba, xây dựng cơ chế phân cấp, phân quyền mạnh cho chính quyền đô thị Thủ Đức nhằm phát huy tính năng động sáng tạo của địa phương và giảm bớt công việc của của các sở ngành TP.HCM, hướng tới mục tiêu: TP. Thủ Đức là hình mẫu của mô hình chính quyền đô thị hiện đại.

TS. TRẦN DU LỊCH