BizLIVE - Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Nguyễn Văn Thể thừa nhận các dự án giao thông đường sắt đô thị được triển khai thời gian qua bộc lộ rất nhiều vấn đề, đặc biệt là chậm tiến độ.
“Tắc” giải ngân vốn đầu tư công, đường sắt đô thị chậm tiến độ lại nóng nghị trường
Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Nguyễn Văn Thể
Lập kế hoạch không sát với thực tế, giành bằng được nguồn vốn
Phát biểu trong phiên thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội tại Quốc hội sáng 3/11, ông Nguyễn Tuấn Anh (đoàn Bình Phước) cho biết, vốn đầu tư công được xem là nguồn lực quan trọng phát triển đất nước, Chính phủ đã có nhiều chỉ đạo quyết liệt đẩy nhanh đầu tư công, thúc đẩy sự phát triển của đất nước. Tuy nhiên, năm nào cũng vậy Thủ tướng, Chính phủ cũng phải chỉ đạo đẩy nhanh đầu tư công, như vấn đề “biết rồi khổ lắm nói mãi”, vẫn là những nguyên nhân khách quan mà không có nguyên nhân chủ quan. 
Ông Nguyễn Tuấn Anh, đại biểu Quốc hội đoàn Bình Phước. Ảnh: Quochoi.vn 
Theo báo cáo ước thanh toán đầu tư công đến 30/9/2020 đạt hơn 50% kế hoạch, 9 tháng so với kế hoạch được giao đã có chuyển biến tích cực đặc biệt là các địa phương. Mặc dù nhìn vào kết quả giải ngân khả quan nhưng so với kế hoạch điều chỉnh cắt giảm, nguyên nhân chính được nhiều báo cáo cho rằng tác động của Covid-19, tình hình bão lũ đang diễn biến xấu nhưng còn nhiều nguyên nhân chủ quan khác cần nhìn nhận. 
Cụ thể, theo ông Tuấn Anh, chủ yếu là do lập kế hoạch không sát với thực tế, giành bằng được nguồn vốn về mình nhưng lại không triển khai được. 
Ông dẫn chứng, dự án vành đai 1 Hoàng Cầu đến Voi Phục (Hà Nội) nhưng giờ vẫn chưa xong việc đo vẽ, đền bù giải phóng mặt bằng cho người dân. Đáng lo ngại nhất là việc giải ngân vốn ODA như các tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội.
“Nhiều chủ đầu tư cho rằng khâu lựa chọn nhà thầu khó khăn, nhiều dự án kéo dài đến vài tháng cho riêng một khâu này, tốn kém cả những chi phí không chính thức. Vì cố gắng giành bằng được vốn đặc biệt vốn ODA nên có một số dự án cố triển khai nhưng không đủ thủ tục nên không bàn giao được công trình”, ông Tuấn Anh nói. 
Theo đó, ông Tuấn Anh đề xuất Chính phủ có giải pháp trong phân bổ vốn đầu tư công, thu hồi dự án chậm triển khai, xử lý nghiêm người đứng đầu không triển khai công việc, xử lý nghiêm khi phát hiện nhũng nhiễu, tiêu cực, không để trái bóng trách nhiệm bị đá qua đá lại… 
"Mổ xẻ" bài học từ các dự án đường sắt đô thị
Tại phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Văn Thể cho biết, năm 2020, ngành GTVT được bố trí 40.000 tỷ đồng vốn, đến ngày 30/10/2020, đã giải ngân hơn 29.000 tỷ đồng, tương đương 73%, cao hơn mức trung bình cả nước 10%.
Tuy nhiên, đến hiện tại nhiều dự án vẫn gặp nhiều vướng mắc, đặc biệt là các dự án đường sắt đô thị. Người đứng đầu ngành GTVT thừa nhận các dự án giao thông đường sắt đô thị được triển khai thời gian qua bộc lộ rất nhiều vấn đề, đặc biệt là chậm tiến độ.
"Những bài học được rút ra là quy hoạch phải đáp ứng yêu cầu phát triển, công tác chuẩn bị dự án đầu tư phải lựa chọn được công nghệ, nhà thầu tốt, bảo đảm mặt bằng sạch khi triển khai dự án...", Bộ trưởng Bộ GTVT nói.
Cũng theo ông Thể, sắp tới Bộ GTVT sẽ phối hợp chặt chẽ với những thành phố lớn để những dự án đường sắt đô thị khởi công mới tránh được tình trạng lặp lại như hiện nay. "Đây là hướng đột phá giải quyết ùn tắc giao thông tại các thành phố lớn", ông khẳng định.
Liên quan đến dự án đường sắt đô thị chậm tiến độ, trong phiên thảo luận sáng nay, đại biểu Nguyễn Phi Thường (đoàn TP.Hà Nội) cũng đề cập rằng, việc xây dựng đường sắt đô thị được coi là giải pháp mang tính then chốt của cả hai thành phố Hà Nội và TP.HCM.
Hiện một số tuyến đã được triển khai, tuy nhiên đều gặp vấn đề chung là dự án lớn, vốn đầu tư hàng tỷ USD nhưng chậm tiến độ, đội vốn, nhiều lần gây bức xúc dư luận, cần rút kinh nghiệm để không lặp lại các dự án sau. 
Đại biểu Nguyễn Phi Thường (đoàn TP.Hà Nội). Ảnh: Quochoi.vn
Ông Nguyễn Phi Thường cho rằng các dự án đường sắt đô thị cần phải gắn kết với định hướng phát triển hệ thống vận tải công cộng, liên kết chặt chẽ với không gian đô thị, bảo đảm tiện nghi phù hợp, có kết nối giữa nhà ga và đô thị, mạng lưới bãi xe, xe buýt trung chuyển,…
"Đầu tư đường sắt đô thị cần gắn với tái cấu trúc không gian đô thị, hệ thống giao thông công cộng nếu không đây chỉ là loại hình giao thông nhập khẩu", ông Thường nói.
Vị đại biểu này cho rằng, cần xây dựng quy chuẩn, tiêu chuẩn đường sắt đô thị phù hợp điều kiện của Việt Nam, nghiên cứu mô hình đường sắt đô thị tư nhân như ở Tokyo.
Về đường sắt Cát Linh - Hà Đông, ông Thường mong muốn Quốc hội, Chính phủ tháo gỡ các vướng mắc để cuối năm nay vận hành, không để lỡ hẹn lần thứ 9 với nhân dân.
"Cần đánh giá, rút kinh nghiệm về việc vay ODA xây dựng đường sắt đô thị, thận trọng với các điều kiện vay. Và việc đầu tư đường sắt đô thị chỉ hiệu quả khi xây toàn tuyến chứ không phải một đoạn tuyến", ông Thường chốt lại.

HOÀNG HÀ-CẨM THẠCH