BizLIVE -
VASEP dự báo xuất khẩu thủy sản năm 2021 tăng 10% đạt trên 9,4 tỷ USD, trong đó, xuất khẩu tôm tăng 15% đạt 4,4 tỷ USD, cá tra phục hồi và tăng 5% đạt 1,6 tỷ USD, hải sản tăng 6% đạt 3,4 tỷ USD. 
Năm 2021, xuất khẩu tôm hướng đến mục tiêu đạt 4,4 tỷ USD
Chế biến tôm tại nhà máy Minh Phú

Xuất khẩu tôm tìm được “cơ trong nguy”

Theo ông Trương Đình Hòe, Tổng thứ ký Hiệp hội Chế biến & Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), tôm là mặt hàng chủ lực của xuất khẩu thủy sản Việt Nam, hàng năm đóng góp hơn 40% kim ngạch xuất khẩu của cả ngành. Năm 2020, ngành tôm Việt Nam được cho là đã tìm được “cơ trong nguy”, đạt được các kết quả rất đáng khích lệ trong bối cảnh khó khăn không ít. 

Ước kim ngạch xuất khẩu tôm năm 2020 đạt 3,697 tỷ USD, tăng 10,9% so với năm 2019. Trong top 4 thị trường xuất khẩu chính thì có 2 thị trường tăng và 2 thị trường giảm với giá trị kim ngạch lần lượt là: Thị trường Mỹ đạt 860,87 triệu USD, tăng mạnh nhất 33,5% so với năm 2019. Đứng thứ hai là thị trường Nhật Bản đạt kim ngạch 605,09 triệu USD, giảm 2,3% so với năm ngoái, kế đến là thị trường Trung Quốc với kim ngạch đạt 523,80 triệu USD, giảm 1,3% so với năm 2019 và thứ 4 là thị trường EU đạt 510,45 triệu USD tăng 5,6% so với năm rồi.

Cụ thể, tại thị trường Mỹ, mặc dù dịch bệnh Covid-19 phức tạp nhưng nhu cầu tiêu thụ tôm tại phân khúc bán lẻ vẫn tăng nên nhu cầu nhập khẩu tôm của Mỹ từ Việt Nam vẫn duy trì được tốc độ tăng trưởng tốt. 

Trong năm 2020, các doanh nghiệp xuất khẩu tôm Việt Nam đã tích cực, chủ động xoay chuyển thị trường, tận dụng cơ hội từ những thay đổi tạo ra trên thị trường do dịch bệnh Covid-19, đa dạng hóa các sản phẩm phù hợp với từng phân khúc khác nhau. Đặc biệt là nhu cầu tôm trong phân khúc bán lẻ tại Mỹ vẫn tốt và các đơn đặt hàng mới vẫn đang tiếp tục được thực hiện và Mỹ tiếp tục tăng nhập tôm từ Việt Nam và xu hướng này sẽ vẫn duy trì trong nửa đầu năm 2021.

Giá trung bình nhập khẩu tôm của thị trường Mỹ đạt 9,09 USD/kg, tăng 3,3% so với tháng 10/2020 và tăng 1% so với tháng 11/2019. Mặc dù khối lượng nhập khẩu tôm của Mỹ tăng và tồn kho cao nhưng giá tôm vẫn không giảm. Ông Jim Gulkin, CEO của công ty Siam Canadian dự đoán giá tôm sẽ vẫn tăng trong nửa đầu năm 2021.

Theo VASEP, mặc dù Mỹ là tâm dịch Covid-19 của thế giới nhưng xuất khẩu tôm Việt Nam sang Mỹ vẫn tăng trưởng dương trong cả tất cả các tháng của tháng của năm 2020. Mỹ được coi là thị trường nhập khẩu tôm ổn định nhất của Việt Nam trong năm ngoái cho dù nhu cầu giảm ở phân khúc dịch vụ thực phẩm, nhưng nhu cầu nhập khẩu tôm nói chung của Mỹ vẫn tốt để phục vụ phân khúc bán lẻ.

Tranh thủ lợi thế năm 2021 

So với các nước đối thủ, Việt Nam có lợi thế hơn do kiểm soát tốt dịch bệnh Covid-19, các thị trường tiêu thụ chính như: Mỹ, EU, Trung Quốc ưu tiên chọn mua tôm của Việt Nam. Trong khi các nước sản xuất tôm chính như Ấn Độ, Ecuador, Thái Lan… phải chịu những ảnh hưởng nặng nề từ dịch bệnh Covid-19 như sản xuất, vận chuyển hàng hóa đình trệ, giá tôm giảm khiến hoạt động thả nuôi chậm, sản lượng tôm giảm. 

Trong năm 2020, tại Ấn Độ các trại nuôi tôm phải đối mặt với bệnh vi bào tử trùng (EHP) và bệnh phân trắng, bệnh này khiến tôm giảm tốc độ tăng trưởng và tăng tỷ lệ chuyển đổi thức ăn. Hai bệnh này cùng với virus đốm trắng và dịch bệnh Covid-19 làm giảm lợi nhuận và năng suất, mật độ thả nuôi, tỷ lệ sống và giảm 50% tỷ lệ thành công tại các trại nuôi nên sản xuất tôm của Ấn Độ giảm 25% trong năm 2020, dẫn đến việc xuất khẩu tôm sang Mỹ giảm cả giá trị lẫn thị phần.  

Tại Ecuador - nước cung cấp tôm lớn nhất cho Trung Quốc, vẫn chịu những ảnh hưởng nặng nề do Trung Quốc giảm nhập khẩu. Trung Quốc phát hiện coronavirus trên lô tôm đông lạnh nhập khẩu từ Ecuador trong tháng 7/2020, khiến 3 công ty xuất khẩu tôm lớn nhất của Ecuador bị đình chỉ tạm thời xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc. Các công ty khác của Ecuador sau đó cũng giảm xuất khẩu sang Trung Quốc vì lo ngại hàng sẽ bị dồn ứ tại biên giới hoặc bị trả về trong khi nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc đối với tôm Ecuador cũng giảm mạnh. 

Ông Somsak Paneetatyasai, Chủ tịch Hiệp hội Tôm Thái Lan cho biết,  hôm 19/12/2020, Thái Lan đã phải phong tỏa tỉnh Samut Sakhon - trung tâm của ngành thủy sản quốc gia với hàng nghìn công nhân nhập cư, sau khi ổ dịch Covid-19 bùng phát ở chợ tôm của tỉnh này. Đợt bùng phát dịch bệnh này là tin xấu đối với xuất khẩu tôm Thái Lan vì có tới 30% tôm đến từ Samut Sakhon. Năm 2020, xuất khẩu tôm Thái Lan giảm 14%, chỉ đạt 150.000 tấn, trị giá giảm 21% xuống 44 tỷ bạt, chủ yếu do đại dịch Covid-19 và đồng bath tăng giá. 

“Trong khi các nguồn cung đối thủ gặp khó khăn do ảnh hưởng của Covid-19 và tình hình dự báo chưa thể khả quan hơn cho tới quý 1/2021. Xuất khẩu tôm Việt Nam nếu đảm bảo tốt khâu nuôi trồng, chế biến sẽ tiếp tục đạt được các mốc tăng trưởng trong năm 2021. Vaccine phòng Covid-19 ra đời cùng với lợi thế từ các FTA đang được doanh nghiệp tận dụng sẽ là động lực cho hoạt động xuất khẩu tôm năm 2021”, ông Hòe nhận định.

NGUYỄN HUYỀN