BizLIVE - Xuất khẩu cà phê chế biến sâu hiện chỉ chiếm 9,1% nên giá trị mang về khá thấp. Vì vậy, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đặt mục tiêu đến năm 2030 nâng tỷ lệ này lên 30%.
Mục tiêu xuất khẩu 30% cà phê chế biến sâu có khả thi?
Ảnh minh họa.
Với 600.000 ha cà phê đang cho trái, thu hoạch từ 1,6 - 1,8 triệu tấn/năm, xuất khẩu cà phê nhân xô của Việt Nam đạt khoảng 3,4 tỷ USD, chiếm 14,2%/tổng sản lượng cà phê nhân toàn cầu. Từ lượng cà phê nhân xô này các nhà máy rang xay thế giới có thể tạo ra giá trị gia tăng tương đương 6 tỷ USD/năm.
ĐIỀU KIỆN ĐỂ NÂNG TỶ LỆ XUẤT KHẨU CÀ PHÊ CHẾ BIẾN SÂU
Trước thực tế xuất khẩu cà phê chế biến sâu chỉ đạt 9,1% thị phần Chính phủ có chủ trương kéo giảm tỷ lệ xuất khẩu cà phê nhân xô xuống còn 70%, nâng tỷ lệ xuất khẩu cà phê chế biến sâu lên 30% vào năm 2030.
Theo ông Phạm Phú Ngọc, Trưởng đại diện Nestle Việt Nam tại Tây Nguyên, để xuất khẩu cà phê chế biến sâu (cà phê tinh chất) có thể đạt tỷ lệ 30% vào năm 2030 như mong muốn của Chính phủ, sau đó nâng dần tỷ lệ này lên như các nhà máy rang xay toàn cầu thì ngành cà phê Việt Nam còn nhiều việc phải làm.
Trước mắt, Nhà nước cần tạo điều kiện để doanh nghiệp sản xuất cà phê tinh chất tại trong nước, sau đó xuất khẩu thì giá trị gia tăng sẽ rất lớn, nhưng hiện nay đa phân các doanh nghiệp trong nước chưa chế biến được cà phê tinh chất có truy xuất nguồn gốc rõ ràng ngoại trừ nhà máy Trị An của Công ty Nestlé Việt Nam.
Brazil có 4 triệu ha cà phê nhưng tiêu dùng nội địa lên đến 60%, đủ đảm bảo cho ngành hàng cà phê của họ. Trong khi đó, Việt Nam có tỷ lệ tiêu dùng trong nước khá thấp nên phải dựa vào xuất khẩu, nhưng các nhà nhập khẩu lại lo ngại về truy xuất nguồn gốc, vệ sinh an toàn thực phẩm, đặc biệt là dư lượng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV), hóa chất trong phân hóa học của cà phê Việt Nam chưa được kiểm soát tốt. Đó là cái khó thứ hai.
Để hạt cà phê Việt Nam tạo được lòng tin của các nhà rang xay quốc tế, ngành hàng cà phê cần phải kiểm soát được dư lượng thuốc BVTV và kim loại nặng tồn dư từ phân hóa học, trong đất...
“Sản xuất sạch và bền vững là xu hướng của ngành hàng cà phê toàn cầu. Đón đầu xu hướng này, Nestlé Việt Nam đã xây dựng các mô hình sản xuất sạch, bền vững và sau đó nhân rộng ra cộng đồng. Từ nguồn cà phê này các nhà máy rang xay trong nước có thể thu mua, chế biến cà phê bột tinh chất xuất khẩu, các nhà nhập khẩu toàn cầu mua cà phê tính chất về sẽ pha trộn với đường, sữa... theo công thức riêng sao cho phù hợp với khẩu vị (gout) uống cà phê của người tiêu dùng.
Trên thực tế, các nhà rang xay thế giới nhập khẩu cà phê nhân xô của Việt Nam về chế biến ra cà phê bột nguyên chất và đây chính là nguyên liệu để các công ty pha trộn ra các loại cà phê 2 trong 1, 3 trong 1 hay 4 trong 1 tùy khẩu vị của từng nước và xu hướng kinh doanh của từng công ty”, ông Ngọc nói.
CẦN THAY ĐỔI CHÍNH SÁCH?
Theo chuyên gia, để đạt mục tiêu xuất khẩu được 30% cà phê bột tinh chất, Nhà nước cần thay đổi một số chính sách.
Cụ thể như việc Nhà nước đang cấm các doanh nghiệp FDI thu mua cà phê trực tiếp từ nông dân mà phải thu mua thông qua các doanh nghiệp tại địa phương. Nếu Nhà nước cho các doanh nghiệp FDI mua cà phê nhân xô trực tiếp từ nông dân sẽ có 2 cái lợi, một là giảm bớt khâu trung gian giúp nông dân bán cà phê có giá cao hơn và vấn đề truy xuất nguồn gốc sẽ thuận lợi hơn.
Sở dĩ Nhà nước không cho doanh nghiệp FDI mua cà phê trực tiếp từ nông dân vì lo họ với tiềm lực kinh tế mạnh sẽ chiếm lĩnh toàn bộ thị trường cà phê, “bóp chết” các doanh nghiệp nội địa hiện còn yếu về tiềm lực kinh tế, công nghệ và nhân lực quản lý.
Tuy nhiên, trước thực tế việc chế biến cà phê tinh chất đang khá chật vật như hiện nay, Nhà nước cũng đang cân nhắc vấn đề, nhưng lại lo nếu mở ra thì các doanh nghiệp trong nước sẽ chống đỡ khó khăn.
Đối với vấn đề truy xuất nguồn gốc, quốc tế yêu cầu sản xuất cà phê theo tiêu chuẩn Globalgap nhưng Việt Nam lại có tiêu chuẩn VietGAP và tiêu chuẩn này không được thế giới công nhận, vì vậy, ngành hàng cà phê phải làm theo các tiêu chuẩn quốc tế khác như chứng nhận 4C...
“Để đạt được các tiêu chuẩn quốc tế cho cà phê thì rất tốn kém, kinh phí của Nhà nước không thể đảm đương được nên phải dựa vào doanh nghiệp. Nhưng liệu doanh nghiệp có chịu đầu tư hay không, đặc biệt, trong điều kiện Covid-19 hầu hết các doanh nghiệp đều cắt giảm chi phí. Tập đoàn Nestle dù có khó khăn do Covid-19 nhưng họ vẫn cam kết tài trợ kinh phí để Nestlé Việt Nam tiếp tục thực hiện các chương trình cà phê sạch ở Việt Nam”, ông Ngọc khẳng định.

QUANG TRÍ