BizLIVE -
Dù đây chỉ là mục tiêu tối thiểu trong giai đoạn 2016-2020, nhưng kết quả hiện mới chỉ được khoảng… một phần ba.
Mất hút mục tiêu 12,5 triệu m2 nhà ở xã hội
Phần lớn các dự án chưa thực hiện nghĩa vụ dành quỹ đất cho nhà ở xã hội hoặc thực hiện theo hình thức nộp tiền (Ảnh minh họa).
Theo chương trình kỳ họp thứ 10, từ giữa tuần tới Quốc hội sẽ tiến hành hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn, với thời gian 2,5 ngày (ngày 6/11, ngày 9/11 và sáng 10/11/2020).
Là năm cuối nhiệm kỳ nên chất vấn sẽ không theo nhóm vấn đề, mà chất vấn những người đứng đầu các cơ quan liên quan về việc thực hiện các nghị quyết của Quốc hội về giám sát chuyên đề và chất vấn trong nhiệm kỳ khóa XIV và một số nghị quyết trong nhiệm kỳ khóa XIII.
Trong các nội dung dự kiến đó có Nghị quyết số 82/2019/QH14, ngày 14/6/2019 về tiếp tục hoàn thiện, nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực hiện chính sách, pháp luật về quy hoạch, quản lý, sử dụng đất đai tại đô thị.
Chưa đến 50% dự án dành đất cho nhà ở xã hội
Tại Nghị quyết 82, Quốc hội yêu cầu các địa phương cần bố trí quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội, giải quyết nhu cầu nhà ở cho người có thu nhập thấp.
Theo Chiến lược phát triển nhà ở quốc gia đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030 thì mục tiêu trong giai đoạn 2016 - 2020, phấn đấu thực hiện đầu tư xây dựng tối thiểu khoảng 12,5 triệu m2 nhà ở xã hội tại khu vực đô thị; đáp ứng cho khoảng 80% số sinh viên, học sinh các trường đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp, dạy nghề và khoảng 70% công nhân lao động tại các khu công nghiệp có nhu cầu được giải quyết chỗ ở; hỗ trợ cho khoảng 500 nghìn hộ gia đình (theo chuẩn nghèo mới) tại khu vực nông thôn cải thiện nhà ở.
Tuy nhiên, trước thềm kỳ họp này, thừa ủy quyền Thủ tướng ký báo cáo gửi đến Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cho biết, kết quả thực hiện đến nay mới chỉ đạt khoảng 34,3% so với mục tiêu đã đề ra.
Theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Xây dựng đã có báo cáo về tình hình quy hoạch và khai thác, sử dụng quỹ đất đô thị dành để phát triển nhà ở xã hội. Theo đó, đã đề xuất, kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo UBND các tỉnh, thành phố quan tâm, chỉ đạo phát triển nhà ở xã hội; sử dụng đúng khoản tiền các chủ đầu tư nộp tương đương giá trị quỹ đất 20% để đầu tư xây dựng nhà ở xã hội; giao Bộ Xây dựng thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các chủ đầu tư không thực hiện đúng theo quy định; sửa đổi, bổ sung Nghị định số 100/2015/NĐ-CP về phát triển và quản lý nhà ở xã hội...
Báo cáo cho biết, hiện nay có 2.256 dự án phát triển nhà ở thương mại, dự án đầu tư phát triển đô thị với tổng diện tích đất là 43.783 ha thì chỉ có 1.040 dự án dành quỹ đất để đầu tư xây dựng nhà ở xã hội với tổng diện tích đất đã bố trí phát triển nhà ở xã hội là 3.359 ha (đạt 36,34% so với nhu cầu phát triển nhà ở xã hội đến năm 2020), còn lại 1.216 dự án chưa thực hiện nghĩa vụ dành quỹ đất cho nhà ở xã hội hoặc thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội theo hình thức nộp tiền.
Trong số 1.040 dự án có tới 507 dự án nhà ở xã hội độc lập với tổng diện tích 1.375,66 ha (chiếm 40,95%); 367 dự án quy mô diện tích đất lớn hơn 10 ha tại đô thị loại III trở lên dành 1.601,07 ha (chiếm 47,66%); 119 dự án dưới 10 ha tại đô thị loại III trở lên dành 167,53 ha (chiếm 4,99%) và 47 dự án tại đô thị loại IV, V dành quỹ 214,81 ha (chiếm 6,4%) đất đã xây dựng nhà ở xã hội.
Khó khăn tín dụng, thiếu kênh huy động
Cũng về nhà ở xã hội, gửi báo cáo đến Quốc hội trước thềm các phiên chất vấn, Bộ trưởng Bộ Xây dựng nêu khó khăn về nguồn vốn tín dụng để phát triển nhà ở xã hội.
Cụ thể, trong giai đoạn 2017-2019 (sau khi gói tín dụng 30.000 tỷ đồng dừng giải ngân tái cấp vốn) nguồn vốn ngân sách bố trí cho vay chương trình nhà ở xã hội theo Nghị định số 100/2015/NĐ-CP của Chính phủ còn hạn chế và chưa đáp ứng được nhu cầu (đến nay mới phân bổ được 2.163/9.000 tỷ đồng, đạt 24% so với nhu cầu vốn trung hạn 2016-2020).
Cùng đó, chưa có kênh huy động vốn dài hạn cho nhà ở xã hội bên cạnh nguồn vốn tín dụng, nên nhiều dự án nhà ở xã hội đang triển khai bị chậm tiến độ hoặc tạm dừng thi công (221 dự án), trong đó có một số chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội có nhu cầu xin chuyển đổi sang dự án nhà ở thương mại. Số lượng nhà ở xã hội hoàn thành, đưa vào sử dụng trong thời gian gần đây rất hạn chế.
Ngày 09/4/2020, Chính phủ đã có Nghị quyết số 41/NQ-CP bố trí bổ sung 1.000 tỷ cho Ngân hàng Chính sách xã hội và 2.000 tỷ cho 04 ngân hàng thương mại được chỉ định để thực hiện hỗ trợ cho vay.
Bộ trưởng Bộ Xây dựng nhận định, các quy định của pháp luật về đối tượng cần hỗ trợ về nhà ở xã hội ngày càng mở rộng, trong khi nguồn lực về vốn còn rất hạn chế không đáp ứng được nhu cầu.
Thu nhập của các hộ thu nhập thấp tuy đã được cải thiện, nâng cao từng bước nhưng còn thấp, rất khó khăn trong việc chi trả chi phí nhà ở, kể cả trường hợp đã được Nhà nước hỗ trợ một phần.
Việc phối hợp giữa các bộ, ngành đôi khi còn chưa chặt chẽ, có chính sách chưa được hướng dẫn triển khai kịp thời.
Cũng theo báo cáo trên, không ít các địa phương chưa quan tâm đúng mức đến phát triển nhà ở xã hội; chưa tích cực xây dựng cơ chế ưu đãi thêm để phát triển nhà ở xã hội thuộc thẩm quyền để thu hút các doanh nghiệp tham gia; chưa tích cực hỗ trợ đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật trong và ngoài hàng rào các dự án nhà ở xã hội từ nguồn ngân sách địa phương.

KHÁNH PHƯƠNG