BizLIVE -
Một tỉnh của Trung Quốc chỉ có 3 năm làm hơn 2.000 km đường cao tốc, còn Việt Nam chỉ có 1.700 km từ Bắc đến Nam mà 45 năm nay cũng chưa làm nổi.
Sự sốt ruột này, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và đầu tư Nguyễn Chí Dũng đã bày tỏ khi thuyết phục Ủy ban Thường vụ Quốc hội trình Quốc hội cho chuyển đổi một số dự án thành phần của cao tốc Bắc - Nam từ đối tác công - tư (PPP) sang đầu từ công, tại kỳ họp hồi tháng 5/2020.
NHIỀU DỰ ÁN CHẬM TIẾN ĐỘ, ĐỘI VỐN KHỦNG
Bộ trưởng Dũng khi đó trình bày: Cái khó nhất là tiền cũng có rồi, chủ trương đầu tư và quy hoạch tất nhiên cũng đã có, lại đã giải phóng 80% mặt bằng. Vì thế, nếu được quyết định chuyển đổi sang đầu tư công thì có thể giải ngân được ngay.
Nguyên do sâu xa hơn để người đứng đầu ngành kế hoạch đầu tư cố gắng thuyết phục Ủy ban Thường vụ Quốc hội là từ đầu nhiệm kỳ đến giữa năm 2020 chưa công trình trọng điểm nào được khởi công. Mà, cơ sở hạ tầng thấp thì không thể nói đến chuyện nền kinh tế có thể cất cánh.
Sau khi được phép của Quốc hội, bằng rất nhiều nỗ lực không chỉ của riêng ngành giao thông, Mai Sơn - Quốc lộ 45, Vĩnh Hảo - Phan Thiết, Phan Thiết - Dầu Giây -  ba dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam phía Đông được đồng loạt khởi công.
Dù thế, thì hạ tầng giao thông vẫn đang là điểm nghẽn của nền kinh tế, một vấn đề nổi bật của giai đoạn 2016-2020.
Tại báo cáo mới phát hành, Bộ Giao thông vận tải cho biết, về đường bộ, giai đoạn 2011 - 2020 hoàn thành khoảng 1.074km, đưa tổng chiều dài cao tốc đang khai thác lên 1.163km, còn xa mới đạt mục tiêu 2.000 km.
Với đường sắt, lĩnh vực khiến nhiều đại biểu vô cùng sốt ruột, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể trần tình, khi xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016 - 2020, Bộ đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ đề xuất nhu cầu vốn dự kiến khoảng 120.000 tỷ đồng để cải tạo, nâng cấp kết cấu hạ tầng đường sắt hiện có. Tuy nhiên, kế hoạch vốn nguồn ngân sách nhà nước giai đoạn 2016 - 2020 chỉ bố trí được 1.280 tỷ đồng để thực hiện đầu tư nâng cấp kết cấu hạ tầng đường sắt hiện có (trong đó phải bố trí 634,525 tỷ đồng trả nợ đọng xây dựng cơ bản và hoàn ứng kế hoạch). Với nguồn vốn bố trí hạn chế nêu trên, các mục tiêu tối thiểu theo Nghị quyết số 13-NQ/TW và Chiến lược, Quy hoạch phát triển đường sắt trong giai đoạn đến 2020 gặp rất nhiều khó khăn.
Đấy là bức tranh chung, còn đi vào cụ thể thì 5 dự án đường sắt đô thị đều chậm tiến độ, điển hình dự án đường sắt Cát Linh - Hà Đông đội vốn khủng, chậm tiến độ nhiều năm nhưng thời điểm vận hành vẫn mịt mờ, gây bức xúc dư luận.
Ở lĩnh vực hàng không, sân bay Long Thành dù được Quốc hội hết sức hậu thuẫn, tiến độ vẫn rất ì ạch.  
Còn rất rất nhiều dẫn chứng cho thấy hạ tầng giao thông là điểm nghẽn, còn kết cấu hạ tầng nói chung vẫn đang là “nút thắt” của nền kinh tế.
Điển hình dự án đường sắt Cát Linh - Hà Đông đội vốn khủng, chậm tiến độ nhiều năm nhưng thời điểm vận hành vẫn mịt mờ
KHÓ KHĂN KHÔNG HẲN CHỈ LÀ TIỀN
Phó chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển, trong các cuộc làm việc với bộ chức năng mới đây về kế hoạch 5 năm qua đã khái quát: Những đột phá về hạ tầng là chưa đạt được yêu cầu, nhất là công trình trọng điểm quốc gia mang tính then chốt, là cao tốc Bắc - Nam, sân bay Long Thành, và rất nhiều công trình khác.
Đáng nói, khó khăn không hẳn chỉ là tiền. Đầu nhiệm kỳ Quốc hội đã quyết định dành cho đầu tư công của cả 5 năm là 2 triệu tỷ, trong đó ODA giai đoạn 2016 - 2020 trong mức 300 ngàn tỷ. Vào cuối năm 2018, Chính phủ trình và Quốc hội đồng ý điều chỉnh tăng lên tối đa 360.000 tỷ.
Nhưng, theo Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Nguyễn Đức Hải thì rất có thể giai đoạn 2016-2020 đầu tư công không đạt 2 triệu tỷ, không phải thiếu nguồn mà do giải ngân.
Ông Hải cũng đánh giá, sử dụng ODA chưa làm rõ được hiệu quả, nhiều dự án chưa bố trí được vốn đối ứng. "Căng nhất của ODA là thủ tục rồi đến vốn đối ứng, nhiều khi cứ cam kết thôi mà không bố trí được vốn. Có một số công trình có đường mà không có cầu, có cầu mà không có đường, có đường điện cao thế mà không có hạ thế… không kết hợp được các nguồn vốn”, Chủ nhiệm Hải nêu thực tế.
Tồn tại lớn nhất là tỷ lệ giải ngân tương đối chậm, vốn phải khẳng định là có, mà giải ngân không được, ông Hải nhấn mạnh.
"Đến tháng 8 vừa rồi có 7 bộ, địa phương còn chưa giao hết vốn, chưa giao hết vốn của năm 2020 thì còn làm ăn cái gì"Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng
Kế hoạch đầu tư công trong giai đoạn 2016-2020 chưa đạt được hiệu quả như mong đợi, Bộ Kế hoạch và đầu tư - cơ quan tổng tham mưu cho Chính phủ về đầu tư công thừa nhận.
"Đến tháng 8 vừa rồi có 7 bộ, địa phương còn chưa giao hết vốn, chưa giao hết vốn của năm 2020 thì còn làm ăn cái gì. Bộ Kế hoạch và Đầu tư thì suốt ngày đôn đốc mà cứ xin Thủ tướng cho giãn thêm một tí, cho giãn thêm một tí, hết tháng này tháng kia, các địa phương thì cứ nhởn nhơ thế thôi, mỗi cái họp hội đồng nhân dân để quyết định cũng không họp”, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng nêu "điểm nghẽn" trong thực hiện tại một cuộc họp gần đây.
Sốt ruột về ODA, ông Dũng cho biết “sẽ có báo cáo về ODA rất toàn diện, báo cáo là tại sao nó chậm như thế. Có rất nhiều nguyên nhân, nằm ở rất nhiều cơ quan mà ai cũng ngại không ai nói cả. Chúng tôi sẽ nói chậm do  đâu. Nếu chậm do Bộ Kế hoạch và đầu tư chúng tôi sẵn sàng chịu trách nhiệm, chứ không thể để mãi như thế được”.
HẠN CHẾ TRONG TẠO SỨC BẬT CHO NHIỆM KỲ TỚI
Đầu tư hạ tầng làm mạnh mới có sức bật cho nhiệm kỳ sau, rõ ràng nhiệm kỳ này chúng ta không làm được làm sao tạo được tiền đề cho nhiệm kỳ sau, nhất là đầu tư hạ tầng có độ trễ, Phó chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển cũng sốt ruột và cho rằng phải tính toán kỹ việc này cho kế hoạch 5 năm tới.
Định hướng đầu tư 5 năm tới, Bộ Kế hoạch và Đầu tư khẳng định sẽ gắn với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm, ngân sách Trung ương dành nguồn lực tập trung bố trí đủ vốn cho các dự án quan trọng quốc gia, dự án trọng điểm có ý nghĩa lớn, tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội.
Cụ thể, đến năm 2025, tập trung xây dựng và hoàn thành ngay một số trục giao thông chính như: toàn bộ đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông, giai đoạn 1 của Cảng hàng không quốc tế Long Thành; đầu tư các công trình giao thông trọng yếu theo quy hoạch, nhất là tuyến vành đai đô thị lớn, các tuyến đường bộ cao tốc, quốc lộ quan trọng; đầu tư nâng cấp cảng hàng không, đặc biệt là các cảng hàng không trọng điểm; đầu tư nâng cao năng lực của hệ thống cảng biển; chuẩn bị để triển khai một số đoạn đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, đường sắt vùng; đường ven biển; kết nối đồng bộ hệ thống giao thông với các khu kinh tế, khu công nghiệp, cảng hàng không, cảng biển.
Định hướng là vậy. Còn kế hoạch đầu tư công trung hạn 5 năm tới cụ thể thế nào sẽ được Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp thứ 10, khai mạc ngày 20/10 tới.

KHÁNH PHƯƠNG