BizLIVE - Tổng chi NSNN cho y tế ước thực hiện năm 2020 khoảng 124.755,5 tỷ đồng (tương đương 7,14% tổng chi NSNN), cao hơn năm 2019 và cũng là tỷ lệ chi cao nhất từ năm 2013 trở lại đây. 
Báo cáo của Ủy ban Về các vấn đề xã hội trình Quốc hội ngày 30/10 về Kết quả thực hiện nhiệm vụ, giải pháp về lĩnh vực y tế, dân số cho biết: giai đoạn 2016-2020, cơ chế hoạt động, cơ chế tài chính y tế có sự đổi mới mạnh mẽ, đẩy mạnh việc thực hiện tự chủ tại các đơn vị y tế công lập, từng bước thực hiện chuyển chi thường xuyên NSNN cấp trực tiếp cho các cơ sở khám chữa bệnh sang hỗ trợ người dân tham gia BHYT gắn với lộ trình tính đúng, tính đủ giá dịch vụ y tế. 
Tỷ lệ tham gia BHYT tăng nhanh qua các năm, ước năm 2020 đạt 90,7% dân số. Nhiều giải pháp đã được thực hiện để hạn chế tình trạng lạm dụng Quỹ BHYT nhằm bảo đảm cân đối Quỹ BHYT.
Hầu hết các dịch bệnh truyền nhiễm phổ biến đều được kiểm soát. Đặc biệt, Việt Nam được được nhân dân tin tưởng và bạn bè quốc tế đánh giá cao nỗ lực của cả hệ thống chính trị và sự vào cuộc của toàn xã hội trong công tác phòng, chống Covid-19, nhất là khi đã kiểm soát thành công 2 đợt dịch bùng phát hồi tháng 3 và tháng 7/2020. 
Tỷ lệ chi tiền túi cho chăm sóc sức khỏe còn ở mức cao
Bên cạnh những kết quả đã đạt được, theo báo cáo vẫn còn một số vấn đề cần quan tâm như, chất lượng khám chữa bệnh chưa thực sự đồng đều giữa các tuyến, đầu tư cho y tế cơ sở chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế, điều kiện cơ sở vật chất, nhân lực và khả năng cung ứng dịch vụ tại y tế cơ sở, nhất là trạm y tế xã chưa đồng đều ở các địa phương.
Chưa đảm bảo tốc độ chi cho y tế cao hơn tốc độ chi chung của ngân sách nhà nước và dành tối thiểu 30% ngân sách y tế dành cho y tế dự phòng theo quy định của Nghị quyết 18/2008/QH12 qua các năm. 
Tỷ lệ đối tượng tham gia BHYT theo hộ gia đình ở mức thấp, mức đóng bảo hiểm y tế thấp (4,5% mức lương cơ sở) trong khi giá dịch vụ y tế ngày càng tăng theo hướng tính đúng, tính đủ và theo mức lương cơ sở, có nguy cơ ảnh hưởng đến cân đối quỹ BHYT, vẫn còn các tình trạng bất công bằng trong chi cho khám chữa bệnh BHYT tại các tuyến , lạm dụng, trục lợi quỹ BHYT từ cả phía cở sở khám chữa bệnh. 
Tỷ lệ chi tiền túi của hộ gia đình cho chăm sóc sức khỏe còn ở mức cao (hơn 35%), cao hơn so với khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (dưới 30%).
Tình trạng quá tải ở các bệnh viện tuyến trên, nhất là các bệnh viện chuyên khoa tuyến trung ương, tuyến cuối vẫn chưa được giải quyết triệt để.
Tổng chi NSNN cho y tế năm 2020 khoảng 124.755,5 tỷ đồng
Báo cáo của Ủy ban Về các vấn đề xã hội cũng nêu ra kết quả việc thực hiện dự toán ngân sách nhà nước.
Theo đó, giai đoạn 2016-2020, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội được giao dự toán từ NSNN là gần 10.709,5 tỷ, trong đó, vốn trong nước là xấp xỉ 7.702,5 tỷ, vốn ngoài nước là gần 3.007 tỷ. Riêng năm 2020, Bộ được giao 2.074,2 tỷ từ NSNN, trong đó, vốn trong nước là 1.830,7 tỷ, vốn ngoài nước là gần 243,5 tỷ. 
Tổng nguồn vốn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo và các chương trình, dự án về an sinh xã hội giai đoạn 2016-2020 là 59.379 tỷ đồng, trong đó ngân sách Trung ương chiếm 69,19%, ngân sách địa phương chiếm 20,99% và huy động khác chiếm 9,82%.
Dự kiến, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội giải ngân dự toán được giao thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia, Chương trình mục tiêu giai đoạn 2016-2020 đạt 100%. Ước chi ưu đãi người có công giai đoạn 2016-2020 gần 160.442 tỷ đồng, trong đó năm 2020 là 33.862 tỷ đồng, tỷ lệ giải ngân ước đạt 100%.
Tổng chi NSNN cho y tế ước thực hiện năm 2020 khoảng 124.755,5 tỷ đồng (tương đương 7,14% tổng chi NSNN), cao hơn so với năm 2019 và cũng là tỷ lệ chi cao nhất từ năm 2013 trở lại đây.
Đối với phần ngân sách do Bộ Y tế trực tiếp quản lý, năm 2020 ước đạt 125% kế hoạch, chi Chương trình mục tiêu y tế - dân số là 467,96 tỷ đồng, ước đạt 55,7%, dự kiến cả năm 2020 là 840,8 tỷ đồng, ước đạt 100%. Giai đoạn 2016 - 2020 đã bố trí 8,913 tỷ đồng ngân sách trung ương cho Chương trình mục tiêu y tế - dân số.
Tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công trong lĩnh vực y tế còn rất thấp
Theo báo cáo, tốc độ giải ngân vốn NSNN nói chung và vốn đầu tư công của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội còn chậm.
Trong 9 tháng đầu năm 2020, Bộ mới chỉ giải ngân được 30% dự toán được thông báo để thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới và chương trình mục tiêu khác; tỷ lệ giải ngân NSNN dành cho sự nghiệp bảo vệ môi trường chỉ đạt 20% vốn dự toán được giao. Ngân sách bố trí cho hoạt động bình đẳng giới ngày càng giảm, chủ yếu là lồng ghép vào các chương trình phát triển KT-XH.
Trong lĩnh vực y tế, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt mức rất thấp. Đến 15/8/2020, Bộ Y tế mới thực hiện giải ngân vốn đầu tư công đạt 15%, trong đó giải ngân vốn 2 bệnh viện tuyến cuối là 19,3%, vốn trong nước đạt 9,7%, vốn nước ngoài đạt 27%, vốn trái phiếu chính phủ là 0,1%, 100% nguồn vốn ODA chưa được giải ngân, như vậy khó có thể bảo đảm việc giải ngân hết vốn đầu tư trong năm 2020. 
Dự toán chi NSNN năm 2020 cho Chương trình mục tiêu y tế - dân số giảm so với năm 2019 (vốn trong nước năm 2019 là 1.007 tỷ đồng, năm 2020 là 840,8 tỷ đồng), các khoản chi thành phần cơ bản đều giảm.
Tình trạng chuyển vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ năm trước vẫn tồn tại, chưa được giải quyết hiệu quả. Số dư đầu tư xây dựng cơ bản được chuyển từ năm 2019 sang năm 2020 trên tổng dự toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản được giao năm 2020 chiếm tỷ lệ 47% nhưng tỷ lệ giải ngân tiếp tục ở mức thấp (5,7%).
Giai đoạn 2021 - 2025: Nhất trí giao Bộ Y tế hơn 82 nghìn tỷ đồng vốn đầu tư công
Trong báo cáo trình Quốc hội, Ủy ban về các vấn đề xã hội nhất trí với quan điểm, định hướng đầu tư phát triển ngành Lao động - Thương binh và Xã hội và y tế - dân số, nguyên tắc bố trí vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025 mà Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội và Bộ Y tế đã đề xuất.
Theo đó, nhu cầu vốn đầu tư công giai đoạn 2021 - 2025 phần Bộ Y tế trực tiếp quản lý là 82.182 tỷ đồng, trong đó vốn đầu tư trung hạn 2021 – 2025 dự kiến là 37.218 tỷ đồng, tăng 25,8% so với kế hoạch trung hạn 2016 - 2020.
Tuy nhiên, Ủy ban thấy rằng, dự toán của ngành Lao động - Thương binh và Xã hội và ngành y tế cần được xây dựng cân đối giữa các nhiệm vụ, phù hợp với bối cảnh thực hiện cải cách bộ máy theo hướng tinh giản, tăng cường tự chủ của các đơn vị sự nghiệp công lập, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và bảo đảm thực hiện các chủ trương, định hướng của Đảng.
Ủy ban cũng kiến nghị với Quốc hội, tiếp tục quan tâm việc phân bổ, điều chỉnh ngân sách đầu tư cho lĩnh vực y tế trong cả trung hạn và dài hạn theo tinh thần của Nghị quyết 20-NQ/TW về công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới của Ban Chấp hành trung ương Đảng.
Cụ thể, “Ưu tiên bố trí ngân sách, bảo đảm tốc độ tăng chi cho y tế cao hơn tốc độ tăng chi ngân sách nhà nước. Tập trung ngân sách nhà nước cho y tế dự phòng, y tế cơ sở, bệnh viện ở vùng khó khăn, biên giới, hải đảo, các lĩnh vực phong, lao, tâm thần..., dành ít nhất 30% ngân sách y tế cho công tác y tế dự phòng”.

N. NGA