BizLIVE - Trong khi Hà Nội xuất sắc cán đích tổng thu ngân sách (vượt thu gần 5.700 tỷ đồng) trong năm 2020, TP.HCM dù không hoàn thành dự toán nhưng cũng đạt mức khá trong bối cảnh khó khăn, còn Đã Nẵng lại có một năm suy giảm mạnh.
Như BizLIVE đã thông tin, ngày cuối cùng của năm 2020, Bộ Tài chính đã tổ chức Hội nghị trực tuyến Đánh giá tình hình thực hiện nhiệm vụ thu - chi ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2020 diễn ra tại 66 điểm cầu trung ương và các địa phương.
Thông tin tại Hội nghị này, Vụ trưởng Vụ Ngân sách Nhà nước Võ Thành Hưng cho biết, ước thực hiện cả năm 2020, thu ngân sách đạt khoảng 1.481,6 nghìn tỷ đồng, đạt 98% (hụt 30,7 nghìn tỷ đồng) so dự toán.
Với kết quả trên, tổng thu NSNN năm 2020 đã tăng 158,5 nghìn tỷ đồng so với số báo cáo Quốc hội hồi tháng 9; tỷ lệ động viên vào NSNN đạt 23,5%GDP, riêng thuế, phí đạt 18,9%GDP.
Trong đó, thu nội địa đạt 1.264,2 nghìn tỷ đồng, bằng 100% dự toán, tăng 148,6 nghìn tỷ đồng so với số báo cáo Quốc hội. Trong đó, thu tiền sử dụng đất vượt 69,4 nghìn tỷ đồng, thu tiền cho thuê đất vượt 11,4 nghìn tỷ đồng, thu cổ tức, lợi nhuận, lợi nhuận sau thuế vượt 18,5 nghìn tỷ đồng so dự toán...
Sự khởi sắc từ thu ngân sách địa phương bù đắp tổng thu
Theo báo cáo từ Bộ Tài chính, nhiều khoản thu lớn từ hoạt động sản xuất - kinh doanh năm 2020 đã không đạt dự toán, như: thu từ khu vực doanh nghiệp nhà nước đạt 82,6%, thu từ khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đạt 89,4%, thu từ khu vực kinh tế ngoài quốc doanh đạt 88,8%, thu thuế bảo vệ môi trường đạt 88,5% dự toán.
Đáng chú ý, số thu từ nguồn cổ phần hóa và thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp của ngân sách trung ương (NSTW) chỉ đạt 16,7/45 nghìn tỷ đồng, bằng 37,1% dự toán (tính cả 26,1 nghìn tỷ đồng Quốc hội bổ sung dự toán ghi thu, ghi chi NSTW năm 2020, thì tổng số thu đạt 42,8 nghìn tỷ đồng).
Tiếp đó, thu từ dầu thô đạt 34,4 nghìn tỷ đồng, bằng 97,7% (hụt 800 tỷ đồng) so dự toán, tăng 1,9 nghìn tỷ đồng so báo cáo Quốc hội. Thu cân đối từ hoạt động xuất, nhập khẩu đạt 178 nghìn tỷ đồng, bằng 85,6% (hụt 30 nghìn tỷ đồng) so dự toán, tăng 8 nghìn tỷ đồng so báo cáo Quốc hội.
Trong khi số thu về nguồn ngân sách trung ương dù đã có nhiều cải thiện nhưng vẫn hụt tới gần 100 nghìn tỷ so với dự toán thì điểm sáng của thu ngân sách chính là báo cáo hoàn thành từ khối các địa phương.
Thu ngân sách địa phương ước đạt 702,2 nghìn tỷ đồng, bằng 106,3% (vượt 41,7 nghìn tỷ đồng) so dự toán, tăng 104,1 nghìn tỷ đồng so báo cáo Quốc hội. Ước tính có tới 55/63 địa phương thu nội địa vượt dự toán được giao.
Chỉ có 8 địa phương không đạt dự toán, bao gồm các địa phương trọng điểm như: TP.HCM đạt 90,1%, Vĩnh Phúc đạt 94,7%, Đà Nẵng đạt 71,7%, Quảng Nam đạt 90%, Quảng Ngãi đạt 74,3% và Khánh Hòa đạt 70,7%.
Tuy nhiên, lãnh đạo ngành tài chính cũng đánh giá, việc các địa phương trên hụt thu ngân sách phần lớn do các nguyên nhân khách quan. Các địa phương như TP. HCM, TP. Đà Nẵng, Khánh Hòa cơ cấu kinh tế từ dịch vụ chiếm tỷ trọng cao nên số thu ngân sách trên địa bàn chịu tác động mạnh của đại dịch bệnh Covid-19.
Các địa phương như Vĩnh Phúc, Quảng Nam chủ yếu do sản lượng ô tô tiêu thụ sụt giảm mạnh. Các địa phương như Hòa Bình, Phú Yên có số thu tiền sử dụng đất chiếm tỷ trọng lớn do tình hình đấu giá đất của các dự án chưa đạt kế hoạch, nên số thu tiền sử dụng đất không đạt dự toán.
Với tỉnh Quảng Ngãi chủ yếu do giá sản phẩm lọc hóa dầu giảm so với dự toán.
5 thành phố trực thuộc trung ương và hai mảng màu đối lập
 
Theo văn bản 2680/QĐ-BTC về việc công bố dự toán ngân sách nhà nước năm 2020, chỉ riêng 5 thành phố trực thuộc Trung ương đã có tổng dự toán thu ngân sách nhà nước là 814.154 tỷ đồng, ứng với hơn 53,8% tổng dự toán thu ngân sách cả nước của năm.
Trong đó, Hà Nội có dự toán thu 278.805 tỷ đồng (tỷ lệ giữ lại 35%). Hải Phòng được giao dự toán thu 87.968 tỷ đồng (tỷ lệ giữ lại 78%).
Tiếp đến, Đà Nẵng được giao dự toán thu 30.935 tỷ đồng (tỷ lệ giữ lại 68%).
Trong các thành phố trực thuộc Trung ương, Cần Thơ là thành phố có dự toán thu được giao ở mức thấp nhất với 11.618 tỷ đồng (tỷ lệ giữ lại 91%).
Tỷ lệ thu ngân sách được giao theo dự toán của thành phố này thậm chí còn thấp hơn nhiều địa phương không thuộc trung ương khác. Cụ thể, chỉ bằng khoảng 1/5 đến 1/6 số thu được giao của hai tỉnh Đồng Nai, Bình Dương.  
Cuối cùng, TP.HCM luôn là địa phương "gánh" tỷ lệ thu lớn nhất trong tổng thu ngân sách cả nước hàng năm (khoảng 26%-30%), đồng thời cũng là thành phố có tỷ lệ được giữ lại ở mức thấp nhất. Năm 2020, đầu tàu phía nam được giao thu 405.828 tỷ đồng (tỷ lệ 18%).
Tại Hội nghị trực tuyến Đánh giá tình hình thực hiện nhiệm vụ thu - chi NSNN năm 2020, 5 địa phương trên cũng đã phần nào công bố một số thông tin cập nhật về tình hình thu chi ngân sách của mình trong một năm Covid đầy khó khăn, biến động.
Theo lãnh đạo TP. Hà Nội, tính đến ngày 31/12, tổng thu NSNN trên địa bàn Thủ đô đạt 284.485 tỷ đồng, đạt 102% so với dự toán giao. Tổng chi ngân sách nhà nước qua Kho bạc là 111.531 tỷ đồng, đạt 75,8% dự toán. Trong đó, chi thường xuyên đạt 98.079 tỷ đồng, đạt 78,5% dự toán. 

Cùng thời điểm, Cục Thuế Hà Nội cho biết, tổng thu ngân sách nhà nước của thành phố năm 2020 do ngành Thuế quản lý thực hiện khoảng 265.890 tỷ đồng, đạt 102,1% dự toán được Hội đồng Nhân dân (HĐND) giao. Số thu này tăng 5,9% so với thực hiện năm 2019 với 9/18 khoản thu, lĩnh vực thu có kết quả khả quan.

Với Hải Phòng, tính đến 15h00 chiều ngày 31/12, tổng thu nội địa của Hải Phòng đã vượt mốc 31.368 tỷ, đạt 32.589 tỷ đồng, đạt 105,5% dự toán pháp lệnh, bằng 98,8% dự toán phấn đấu HĐND thành phố, tăng 20,3% so với cùng kỳ năm trước.

Riêng tháng 12/2020, tổng thu nộp ngân sách nhà nước đạt 10.039,9 tỷ đồng, tăng 133,4% so với tháng 12/2019. Trong đó thu tiền sử dụng đất là 4.795 tỷ đồng.

Trước đó, thông tin tại Kỳ họp thứ 16 HĐND thành phố Hải Phòng khóa XV diễn ra  ngày 21/12/2020, ông Lê Văn Thành – Bí thư Thành ủy Hải Phòng thông tin, tổng thu ngân sách của thành phố ước đạt 84.199 tỷ đồng, trong đó thu ngân sách địa phương đạt 34.199 tỷ đồng (tăng 17,2%). Riêng thu nội địa đạt khoảng 30.000 tỷ đồng (tăng 11%).

Hải Phòng là địa phương đặc thù với số thu từ xuất nhập khẩu chiếm tỷ trọng lớn gần gấp đôi thu nội địa. Trước đó, tính hết tháng 11, Cục Hải quan Hải Phòng cho biết, số thu tại đơn vị đã đạt 50.045 tỷ đồng, đạt 74,7% chỉ tiêu Bộ Tài chính giao (67.000 tỷ đồng), đạt 70,5% chỉ tiêu Tổng cục Hải quan giao (71.000 tỷ đồng), giảm 13.267 tỷ đồng (tương ứng 21%) so với cùng kỳ năm 2019.
Đà Nẵng, "thành phố đáng sống" trực thuộc Trung ương, “thủ phủ” du lịch của miền Trung, địa phương từng 6 lần đứng đầu bảng xếp hạng Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) có thể nói đã trải qua năm 2020 "đáng buồn".
Theo đó, tổng thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn ước đạt 23.609 tỷ đồng, đạt 76,32% so với dự toán HĐND thành phố giao, bằng 85% so với cùng kỳ năm 2019.  Trong đó, thu nội địa đạt 19.342 tỷ đồng, đạt 72,08% dự toán. Thu nội địa không kể tiền sử dụng đất và xổ số kiến thiết 15.352 tỷ đồng, bằng 63,55% dự toán.

Thống kê đến hết ngày 30/12, Cục Hải quan Đà Nẵng thu ngân sách đạt 4.170,1 tỷ đồng, vượt 1,7% so với chỉ tiêu giao năm 2020, tăng 3,5% so với cùng kỳ năm 2019.

Đây cũng là địa phương được sự nhắc đến rất nhiều của dư luận trong thời gian qua khi tại Kỳ họp thứ 16 của HĐND TP Đà Nẵng khóa IX, lần đầu tiên trong lịch sử thành phố này công bố có mức tăng trưởng âm 9,77% và thu ngân sách thì dự kiến chỉ đạt khoảng 60%.

Thực tế cho thấy, Đà Nẵng là một trong số các địa phương trên cả nước không hoàn thành được chỉ tiêu thu ngân sách mà nguyên nhân chính là ngành dịch vụ - chiếm tỷ trọng chính trong cơ cấu kinh tế bị ảnh hưởng nặng nề do Covid-19.

Về Cần Thơ, thông tin tại Hội nghị trực tuyến Chính phủ với các địa phương cuối năm 2020,  Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ Trần Việt Trường cho biết, năm 2020 mặc dù gặp nhiều khó khăn, nhất là đại dịch Covid-19 nhưng thành phố đã cố gắng phấn đấu đạt tăng trưởng dương 1,02%, thu thuế ước đạt 12.636 tỷ đồng. Trong đó thu nội địa đạt 101% dự toán Bộ Tài chính giao.

Năm 2020, Cục Thuế Cần Thơ thực hiện nhiệm vụ thu ngân sách do Bộ Tài chính giao là 11.082 tỷ đồng, tăng 8,1% so dự toán 2019 và tăng 2,9% so thực hiện 2019.

Cuối cùng là TP.HCM, đầu tàu phía Nam tính đến 17 giờ 30 ngày 31/12/2020 có tổng thu ngân sách  đạt 371.384 tỷ đồng, hoàn thành 91,51% dự toán pháp lệnh và giảm 9,4%, tương đương giảm 38 nghìn tỷ đồng so với số thu của cùng kỳ năm 2019.
Trong đó, thu nội địa được 265.358 tỷ đồng, đạt 91,24% dự toán và giảm 8,61%; thu từ hoạt động xuất nhập khẩu (XNK) được 105.953 tỷ đồng, đạt 92,13% dự toán.

Kết quả thu NSNN năm 2020 dù hoàn thành 91,51% dự toán nhưng là mức khá cao trong bối cảnh khó khăn. Đồng thời, số thu NSNN trên địa bàn TP.HCM vẫn duy trì tỷ trọng 25,48% trong tổng thu ngân sách cả nước như các năm trước đây - bà Phạm Thị Hồng Hà, Giám đốc Sở Tài chính thành phố đánh giá.

Theo Nghị quyết số 87/2019/QH14 về phân bổ ngân sách trung ương năm 2020, có 16 địa phương tiếp tục có trách nhiệm điều tiết ngân sách giữ lại và phân bổ về trung ương với tỷ lệ giữ lại từ 18% (TP.HCM) tới 98% (Hải Dương).
Cụ thể, ngoài 5 thành phố trực thuộc trung ương đã liệt kê, 11 địa phương có tỷ lệ điều tiết giữ lại tiếp theo lần lượt là: Bình Dương (36%), Đồng Nai (47%), Vĩnh Phúc (53%), Bà Rịa-Vũng Tàu (64%), Quảng Ninh (65%), Khánh Hoà (72%), Bắc Ninh (83%), Quảng Ngãi (88%), Quảng Nam (90%), Hưng Yên (93%), Hải Dương (98%).
Đây là những địa phương có số thu ngân sách hàng năm lớn, "có của ăn của để" hàng năm. Tính riêng 16 tỉnh, thành phố này chiếm tới hơn 80% số thu ngân sách hàng năm của 63 tỉnh thành. Trong đó, chỉ Hà Nội và TP.HCM đã có tỷ lệ gần 50%.
Các tỉnh còn lại có tỷ lệ giữ lại là 100%.

TUẤN VIỆT