BizLIVE - Dự án đường cao tốc Bến Lức - Long Thành có tổng mức đầu tư hơn 31.000 tỷ đồng đã được điều chỉnh thời gian đưa vào khai thác từ 2018 đến 2020 và tiếp tục được đề xuất đến 2023. 
Bộ GTVT kiến nghị vay bảo lãnh Chính phủ cho cao tốc Bến Lức - Long Thành
Cao tốc Bến Lức - Long Thành dở dang sau 6 năm thi công. Ảnh Zing
Nguy cơ không hoàn thành dự án trước thời hạn kết thúc Hiệp định khung
Báo cáo gửi Quốc hội về tình hình thực hiện một số dự án trọng điểm của ngành Giao thông vận tải (GTVT) cho biết, dự án đường cao tốc Bến Lức - Long Thành chậm 17,63% so với kế hoạch. Đặc biệt các gói thầu vốn vay ADB có nguy cơ không hoàn thành dự án trước thời hạn kết thúc Hiệp định khung của dự án vào ngày 14/12/2020, khi đó sẽ không có kinh phí để thi công khối lượng còn lại.
Theo báo cáo của Chính phủ, từ tháng 01/2019, dự án chưa được giao vốn, vốn nước ngoài (vốn JICA) chưa được giao do vướng Nghị quyết số 71/2018/QH14 ngày 12/11/2018 của Quốc hội: “Giao Chính phủ chưa phân bổ vốn nước ngoài cho VEC”. Nhu cầu vốn đăng ký để thực hiện năm 2019, 2020 cho dự án là 1.584 tỷ đồng.
Vốn đối ứng chưa được giao do vướng Khoản 3 Điều 14 Nghị định số 79/2010/NĐ-CP ngày 14/7/2010 của Chính phủ về Nghiệp vụ quản lý nợ công: “Đối với chương trình, dự án được áp dụng cơ chế vay lại (toàn bộ hoặc một phần) vốn vay nước ngoài của Chính phủ, người vay lại phải tự thu xếp nguồn vốn đối ứng”. Chính phủ đã có Nghị quyết số 50/2019/NQ-CP chỉ đạo tháo gỡ. Tuy nhiên, dự án của VEC không thuộc đối tượng được tháo gỡ. Do đó, hiện nay chưa có vốn cho giải phóng mặt bằng phần còn lại khoảng 92 tỷ đồng.
Vốn vay của ADB (VEC vay lại), Hiệp định vay ADB lần 1 số 2730-VIE kết thúc ngày 30/6/2019, cần điều chỉnh Hiệp định vay mới đủ điều kiện để tiếp tục giải ngân.
Về các thủ tục đầu tư, dự án còn một số vướng mắc về thủ tục đầu tư cần giải quyết để triển khai như gia hạn thời gian thực hiện dự án do đã kết thúc ngày 30/6/2019.  
Điều chỉnh, gia hạn Hiệp định vay ADB lần 1 và Hiệp định vay ADB lần 2 số 3391-VIE (chuẩn bị hết hạn ngày 30/6/2020) để hoàn thành khối lượng còn lại của các gói thầu phía Tây và phía Đông.
Điều chỉnh dự án đầu tư do bổ sung một số hạng mục công trình theo đề nghị của địa phương (bổ sung cầu vượt, hầm chui, đường gom...) và điều chỉnh thiết kế một số hạng mục để nâng cao chất lượng, hiệu quả đầu tư dự án. 
Báo cáo cũng cho biết, sau khi chuyển giao VEC từ Bộ GTVT sang Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp (Ủy ban) theo Nghị định số 131/2018/NĐ-CP, Ủy ban là Cơ quan chủ quản/cấp quyết định đầu tư dự án, Bộ GTVT chỉ còn là cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành.
Tuy nhiên, việc quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình còn chi phối bởi các quy định khác của Luật Xây dựng, Luật Đầu tư công, Luật Ngân sách, Luật quản lý, sử dụng tài sản công…. Do đó, Ủy ban khó khăn trong giải quyết các tồn tại trên, dẫn đến dự án dừng thi công.
"Với trách nhiệm là cấp quyết định đầu tư dự án trước đây và cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành, Bộ GTVT đã tổ chức nhiều cuộc họp với Ủy ban bàn phối hợp tháo gỡ các vướng mắc; đồng thời có nhiều văn bản báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Thủ tướng Chính phủ đã giao các Phó Thủ tướng: Phạm Bình Minh, Vương Đình Huệ, Trịnh Đình Dũng và Bộ Kế hoạch và Đầu tư (Bộ KHĐT), Bộ Tài chính giải quyết các nội dung liên quan. 
Đến nay, Bộ KHĐT đã có văn bản số 2819/BKHĐT-PC ngày 29/4/2020 trình Thủ tướng Chính phủ dự thảo Nghị quyết về xử lý vướng mắc đối với các dự án của doanh nghiệp do Ủy ban làm đại diện chủ sở hữu", báo cáo cho biết. 
Sau khi Nghị quyết ban hành, Bộ GTVT sẽ có cơ sở pháp lý để triển khai thực hiện các thủ tục đầu tư của dự án. Tuy nhiên, dự án vẫn còn những khó khăn vướng mắc như: chưa bố trí được nguồn vốn để thực hiện; Hiệp định vay số 3391-VIE chỉ còn hơn 1 tháng nữa sẽ kết thúc nên việc hoàn tất các thủ tục để gia hạn cần phải rất khẩn trương. Theo yêu cầu của ADB, việc gia hạn Hiệp định vay ADB lần 2 số 3391-VIE chỉ có thể thực hiện được khi Chính phủ (đại diện là Bộ Tài chính) có Công thư chính thức đề xuất ADB gia hạn trước ngày 31/5/2020 (30 ngày trước ngày đóng Hiệp định vay).
Xin ý kiến Bộ Chính trị về chủ trương chuyển vốn vay về cho vay lại
Từ những khó khăn trên, Bộ GTVT kiến nghị Thủ tướng Chính phủ sớm ban hành Nghị quyết Chính phủ về xử lý vướng mắc trong việc thực hiện các Dự án đầu tư xây dựng của doanh nghiệp thuộc quản lý của Ủy ban để thực hiện các thủ tục điều chỉnh dự án. 
Thủ tướng Chính phủ báo cáo và xin ý kiến Bộ Chính trị về chủ trương chuyển vốn vay về cho vay lại, bảo lãnh Chính phủ thành cấp phát ngân sách nhà nước và chỉ đạo Bộ Kế hoạch Đầu tư sớm hoàn chỉnh thủ tục giao vốn cho dự án đường cao tốc Bến Lức - Long Thành và đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi.
Bộ GTVT sẽ trình Thủ tướng Chính phủ chủ trương đầu tư ngay sau khi Nghị quyết Chính phủ được ban hành; kiến nghị Thủ tướng Chính phủ sớm phê duyệt và chỉ đạo Bộ Tài chính có ngay Công thư thông báo đến ADB về chủ trương gia hạn Hiệp định vay trước 31/5/2020; đồng thời thực hiện các thủ tục điều chỉnh, gia hạn Hiệp định vay để trình Chủ tịch nước phê chuẩn.
Dự án có chiều dài 57,8 km với tổng mức đầu tư 31.320 tỷ đồng, nguồn vốn ODA; Chủ đầu tư: VEC; Ban QLDA do VEC thành lập khởi công ngày 19/7/2014. Ngày khởi công, Bộ GTVT dự kiến dự án sẽ hoàn thành và đưa vào khai thác vào năm 2018. Sau đó Bộ đề xuất điều chỉnh đến năm 2020 và nay tiếp tục điều chỉnh thời gian hoàn thành dự án vào cuối năm 2023.

CẨM THẠCH