Nghị định số 121 của Chính phủ quy định về việc xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng; kinh doanh bất động sản; khai thác, sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng; quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật; quản lý phát triển nhà và công sở có hiệu lực từ ngày 30/11/2013. Theo đó, việc sử dụng chung cư làm nhà hàng, quán bar, sửa chữa xe máy…sẽ bị phạt hành chính từ 50 đến 60 triệu đồng.
Hà Nội: Bỏ tiền tỷ mua chung cư mà như “ăn nhờ ở đậu”
Nhà hàng Long Phụng “án ngữ” tại tầng 1 tòa 29T2.

Nhà hàng bủa vây chung cư

Đến nay, Nghị định 121 có hiệu lực gần 2 tháng, thực tế cho thấy, tại các tầng trệt của chung cư vẫn nhan nhản hàng quán. Theo khảo sát của PetroTimes, tại các khu chung cư trên địa bàn Hà Nội, như Mễ Trì, Mỹ Đình, Trung Hòa, Vimeco, Nhân Chính, Đại Kim, Định Công, Xa La, Ngọc Khánh… hầu hết tầng trệt của các tòa nhà chung cư đều được sử dụng làm nhà hàng, cửa hàng kinh doanh hay phòng giao dịch ngân hàng.

Chị Nguyễn Lan Hương (một cư dân đang sinh sống tại chung cư 25T2 Vinaconex thuộc khu đô thị mới Trung Hòa (quận Cầu Giấy, Hà Nội) cho biết: Từ khi tòa nhà chung cư 25T2 Vinaconex đi vào hoạt động, toàn bộ tầng trệt của tòa nhà được Ban quản lý cho thuê để mở quán ăn Ngon.

Và cũng từ khi nhà hàng này hoạt động, cuộc sống của người dân tại các tầng bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Mùi thức ăn của nhà hàng bốc lên và sộc thẳng vào mũi người dân. Hàng lang, cầu thang… đâu đâu cũng ngửi thấy mùi. Không dừng lại ở đó, việc đặt hệ thống gas lộ thiên của nhà hàng không đảm bảo an toàn khiến người dân nơm nớp lo sợ.

Tương tự như tòa chung cư mà chị Hương đang phải sinh sống, tòa nhà 29T2 Vinaconex cũng chình ình một nhà hàng “khủng” ngay tầng trệt với tên Long Phụng. Ngày nào cũng vậy, nơi đây luôn phát ra tiếng ồn của khách đến quán, tiếng cười nói, mùi thức ăn tác động không nhỏ đến sức khỏe cư dân. Bước chân vào hành lang hay thang máy của tòa nhà, là thấy mùi thức ăn. Nếu thoảng qua thì thấy rất thơm, ngon, nhưng đứng lâu trong thang máy mới thấu hiểu nỗi khổ của người dân nơi đây.

Cô Nguyễn Thu Trà (cư dân 29T2) nói: “Chung cư 29T2 không có bất kỳ một khoảng trống nào để làm khu vui chơi hay nhà sinh hoạt cộng đồng của cư dân. Theo quy định thì tầng trệt của tòa nhà phải dành khoảng không làm nơi sinh hoạt chung, nhưng Ban quản lý tòa nhà lại sử dụng nó để thương mại hóa. Nhiều khi con tôi đi xuống chơi cũng khó, vì mọi diện tích đều dành cho hàng quán”.

Hàng quán không chỉ bủa vây những tòa chung cư cao cấp mới được xây dựng, rất nhiều khu chung cư, tập thể có tuổi vài chục năm cũng đang bị chủ nhân của nó sử dụng hoặc cho thuê làm nơi bán hàng. Tòa nhà A2 - Khu tập thể Ngọc Khánh (phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình) được xây dựng từ những năm 70 của thế kỷ trước, đến nay đã xuống cấp trầm trọng. Thế nhưng, toàn bộ tầng một của tòa nhà đang được sử dụng làm nhà hàng, quán café…

Chỉ tính riêng tòa nhà A2 đã có đến 4 cửa hàng kinh doanh ăn uống. Ngay tại đầu hồi tòa nhà là quán ăn “Món Huế” với lỉnh kính xoong nồi và hệ thống gas lộ thiên. Chỉ một bất cẩn nhỏ để xảy ra cháy nổ thì những bình ga của quán ăn này sẽ thổi tung cả tòa nhà.

Toàn bộ diện tích tầng trệt tòa nhà 25T2 Trung Hòa là quán ăn Ngon.

Cô N.T.H (một cư dân sinh sống tại tòa nhà A2) nói: “Việc các hộ dân ở tầng trệt kinh doanh hàng quán đã ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe của người dân. Ban ngày tôi đi làm, tối về mệt lử người, chỉ mong có không gian yên tĩnh nghỉ ngơi. Nhưng tiếng cười nói của hành khách, mùi thức ăn khiến tôi mệt mỏi, choáng váng đầu óc. Đặc biệt, hệ thống gas lộ thiên của nhà hàng không đảm bảo điều kiện phòng chống cháy nổ khiến chúng tôi luôn phải sống trong trạng thái bất an”.

Với Nghị định 121, việc xử phạt nặng các hoạt động kinh doanh hàng quán tại các tòa chung cư sẽ được siết chặt quản lý trong thời gian tới. Tuy nhiên, không vì thế mà người dân sống ở các tòa nhà chung cư vơi đi nỗi lo về cháy nổ. Hàng quán ở tầng trệt các chung cư có nguy cơ cháy nổ cao và gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. Hàng triệu con người đang sinh sống tại các tầng chung cư bị các hàng quán này đe dọa tính mạng.

Phạt nhưng không cấm

Nghị định 121 quy định rõ, cá nhân, tổ chức nếu sử dụng căn hộ chung cư để làm nhà hàng, kinh doanh karaoke, quán bar, sửa chữa xe máy... sẽ bị phạt tiền. Tuy nhiên, Nghị định chỉ đưa ra mức phạt đối với những hành vi sử dụng chung cư làm hàng quán, nhưng lại không cấm. Câu chuyện sử dụng căn hộ chung cư làm văn phòng, hàng quán đã tốn không ít giấy mực. Năm 2010, Bộ Xây dựng từng đưa ra quy định cấm chủ hộ sử dụng căn hộ chung cư của chính mình làm văn phòng.

Tuy nhiên, sau đó Bộ Xây dựng đã phải có những điều chỉnh để phù hợp với thực tế lúc đó. Và mới đây nhất là Nghị định 121 của Chính Phủ quy định về việc xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng; kinh doanh bất động sản; khai thác, sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng; quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật; quản lý phát triển nhà và công sở.

Nhà hàng Món Huế tại tòa nhà A2 - Khu tập thể Ngọc Khánh.

Trong nội dung của Nghị định, Chương VI quy định về hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả trong quản lý phát triển nhà và công sở. Điều 55 quy định về quản lý và sử dụng nhà ở như sau: “Phạt tiền từ 50 đến 60 triệu đồng đối với một trong các hành vi vi phạm quy định về quản lý sử dụng nhà chung cư như kinh doanh nhà hàng, karaoke, vũ trường; quán sửa chữa xe máy; kinh doanh gia súc, gia cầm; hoạt động giết mổ gia súc; tự ý cơi nới, chiếm dụng diện tích, không gian hoặc làm hư hỏng tài sản thuộc phần sở hữu riêng hoặc phần sử dụng chung dưới mọi hình thức; đục phá, cải tạo, tháo dỡ kết cấu của phần sở hữu chung, phần sở hữu riêng hoặc phần sử dụng riêng; thay đổi phần kết cấu chịu lực, hệ thống hạ tầng kỹ thuật, trang thiết bị sử dụng chung, kiến trúc bên ngoài của nhà chung cư”.

Quy định xử phạt hành chính nêu rất rõ, nhưng không thấy khoản nào, điều nào của Nghị định cấm những hành vi đó. Điều này có nghĩa là, chủ hộ sẽ bị xử phạt ngay cả với những hành vi không bị cấm trong sử dụng chính căn nhà thuộc quyền sở hữu của mình. Về nguyên tắc, pháp luật chỉ có thể xử phạt khi người dân vi phạm vào những điều cấm theo quy định của Nhà nước đưa ra. Như vậy, việc sử dụng chung cư làm nhà hàng, quán ăn... không bị cấm.

Thiết nghĩ, nếu một nhà hàng kinh doanh có lợi nhuận cao hoàn toàn có thể chấp nhận bị phạt, rồi được kinh doanh tiếp. Nếu như vậy, người dân sinh sống trong tòa nhà vẫn phải sống trong cảnh “vừa ở vừa lo” khi mạng sống của mình đặt trên tay các cửa hàng kinh doanh ở tầng dưới...

Phải chăng những cơ quan, cá nhân tham mưu trong quá trình xây dựng Nghị định đã “quên” nội dụng “cấm” hay “không cấm” hành vi kinh doanh hàng quán ở các tòa nhà chung cư. Dư luận mong đợi những văn bản quy phạm pháp luật cụ thể hóa hơn và hướng dẫn thi hành chi tiết hơn.

Theo PetroTimes