BizLIVE - Mexico không may mắn nằm ở vị trí giữa những cánh đồng thuốc phiện của Nam Mỹ và nước Mỹ - thị trường tiêu thụ ma túy lớn nhất thế giới.
Tại sao tỷ lệ giết người tại Mexico tăng đột biến?
Ảnh: The Economist
Trong tháng trước, 12 nghìn người đã biểu tình ở Guadalajara - thành phố lớn thứ 2 tại Mexico - sau khi giới chức công bố ba sinh viên đã bị giết và thi thể của họ bị phân hủy trong axit.
Một tháng trước đó, tại bang Guerrero, một nhà máy đóng chai cho Coca–Cola đã phải đóng cửa bởi bạo lực tràn lan.
Ở nhà xác thị trấn vùng biên giới Tijuana, cư dân không khỏi phàn nàn về mùi hôi thối khi có quá nhiều tử thi được giữ tại đây.
Những câu chuyện trên chỉ là rất nhỏ trong bức tranh bạo lực tồi tệ tại Mexico. Số liệu từ chính phủ Mexico cho thấy 25.340 người Mexico bị giết trong năm ngoái, cao hơn cả mức đỉnh từng được thiết lập vào năm 2011. Số người Mexico bị giết trong năm 2018 nhiều khả năng sẽ lên đến con số 30.000. Vậy tại sao tỷ lệ giết người tại Mexico lại tăng chóng mặt đến như vậy?
Vị trí của một quốc gia nhiều khi quyết định quốc gia đó liệu có được an toàn hay không. Mexico không may mắn nằm kẹp giữa những cánh đồng thuốc phiện của Nam Mỹ và nước Mỹ - thị trường tiêu thụ ma túy lớn nhất thế giới. Hoạt động kinh doanh thuốc phiện tạo ra những băng đảng tội phạm không ngừng tấn công lẫn nhau và tiêu diệt tất cả những ai dám ngăn cản chúng kiếm tiền.
Súng được mua dễ dàng ở Mỹ rồi tràn vào Mexico. Luật pháp lỏng lẻo không trừng phạt được những kẻ phạm tội. Khi những băng đảng tội phạm ngày một lộng hành hơn, Tổng thống Mexico từ năm 2006 đến năm 2012, ông Felipe Calderón, đã điều quân đội để tiêu diệt chúng.
Tổng thống Enrique Peña Nieto, người bắt đầu lên nhận nhiệm sở vào năm 2012, đã thề sẽ giảm một nửa tỷ lệ giết người và thực tế tỷ lệ này đã giảm trong vài năm đầu tiên ông nhậm chức.
Thế nhưng ba xu thế mới đã khiến cho bạo lực tăng lên mức cao mới. Thứ nhất, việc bắt giữ người đứng đầu của nhiều băng đảng đã khiến cho các băng nhóm này trở nên tan rã, thiếu kỷ luật và dẫn đến hỗn chiến lẫn nhau. Nguyên nhân này dẫn đến xu thế tiếp theo: Đa dạng hóa.
Các băng đảng cố gắng đa dạng hóa thêm hoạt động kinh doanh và mở rộng vào các hoạt động như tống tiền, bắt cóc và đặc biệt là ăn trộm nhiên liệu từ đường ống dẫn. Những hoạt động mới cũng dẫn đến đổ máu không kém gì các hành vi trước đó. Xu thế tiếp theo, chính là tình trạng bạo lực diễn ra ngày một trên phạm vi rộng hơn.
Trước đây, phần lớn các vụ giết người đều liên quan đến hoạt động chuyển ma túy vào Mỹ, hoạt động tập trung chủ yếu vào những bang và thành phố dọc biên giới. Thế nhưng các băng đảng buôn ma túy giờ đang mở rộng vào các nhiều bang trước đây từng an toàn, ví như Quintana Roo, Guanajuato và Colima. Từ năm 2015, tỷ lệ giết người tại các bang đều tăng.
Không còn nghi ngờ gì nữa, vấn đề an ninh được quan tâm nhiều nhất trong cuộc bầu cử Tổng thống Mexico hiện nay. Ứng viên nổi bật nhất của các đảng đều đặt mục tiêu an ninh lên làm cương lĩnh tranh cử hàng đầu. 
Tuy nhiên các kế hoạch mà họ đưa ra đều thiếu chi tiết. Hai Tổng thống trước đây sau khi rời nhiệm sở còn để lại một đất nước bạo lực hơn cả trước đó. Ít cử tri tin rằng các tổng thống sau này có thể thành công.

TRUNG MẾN