BizLIVE - Việc Fed và ngân hàng trung ương các nước liên tiếp hạ lãi suất cơ bản trong thời gian qua sẽ tạo áp lực rất lớn trong việc giảm lãi suất điều hành đối với cơ quan quản lý...
Sau động thái mới nhất của Fed, Việt Nam có thể giảm lãi suất điều hành?
Ảnh minh họa.
Quy mô lớn chưa từng có
Trong cuộc họp ngày hôm qua (15/3), Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã tuyên bố hạ lãi suất điều hành về 0% và thực hiện một chương trình nới lỏng định lượng (QE) mới với quy mô 700 tỷ USD. Đây là gói chính sách lớn chưa từng có trong lịch sử của Fed. 
Đây đồng thời cũng là lần đầu tiên Fed sử dụng lại chính sách lãi suất 0% kể từ tháng 12/2015. Fed cũng giảm cả lãi suất cho vay khẩn cấp qua cửa sổ chiết khấu từ 1,5% xuống còn 0,25% đồng thời kéo dài kỳ hạn cho vay lên 90 ngày và hạ tỷ lệ dự trữ bắt buộc đối với hàng nghìn ngân hàng xuống còn 0%...
Ngoài ra, Fed cũng khởi động kế hoạch hoán đổi tiền tệ (SWAP) đối với các ngân hàng trung ương Canada, Anh, Nhật Bản, châu Âu và Thụy Sỹ. 
Theo TS. Cấn Văn Lực và Nhóm tác giả Viện Đào tạo và Nghiên cứu BIDV, động thái tung ra gói hỗ trợ nền kinh tế lần này của Fed (gồm cả việc giảm lãi suất khẩn cấp lần thứ 2 liên tiếp trong vòng 2 tuần) được lý giải là do Fed đánh giá những tác động tiêu cực từ dịch Covid-19 tới kinh tế - xã hội Mỹ và thế giới lớn hơn rất nhiều so với những đánh giá ban đầu như lần giảm lãi suất khẩn ngày 3/3/2020; trong bối cảnh dịch bệnh ngày càng lan rộng, chưa được kiểm soát, nhất là tại Châu Âu và Mỹ.
Thứ hai, thị trường tài chính Mỹ và châu Âu có dấu hiệu căng thẳng từ thứ Năm ngày 12/3/2020 khi nhu cầu đầu tư trái phiếu Chính phủ Mỹ tăng đột biến và thị trường chứng khoán giảm mạnh trong tuần từ 9-13/3/2020, trong đó chỉ số Dow Jones và S&P 500 giảm lần lượt là -10,36% và -8,79%; Euro Stoxx 600 giảm -15,45% và FTSE (Anh) giảm -16,97%.
Cuối cùng, với động thái này, Fed thể hiện vai trò chủ động trong việc đánh giá tác động thiệt hại của dịch bệnh đối với cộng đồng và nền kinh tế, đồng thời đưa ra động thái mạnh mẽ nhằm hỗ trợ thị trường và nền kinh tế một cách nhanh nhất có thể. 
Áp lực giảm lãi suất điều hành đối với Việt Nam?
Đối với Việt Nam, việc Fed và ngân hàng trung ương các nước liên tiếp hạ lãi suất cơ bản trong thời gian qua sẽ tạo áp lực rất lớn trong việc giảm lãi suất điều hành đối với cơ quan quản lý. 
Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu cho rằng việc Ngân hàng Nhà nước dùng công cụ hạ lãi suất trong thời gian tới sẽ không hỗ trợ nhiều, do trong bối cảnh chịu cú sốc ngắn hạn như hiện nay, cái mà người dân và doanh nghiệp đang cần chính là dòng tiền, thanh khoản hỗ trợ tức thì, trong khi việc giảm lãi suất có độ trễ. 
Vì vậy, các cơ quan quản lý của Việt Nam nên khẩn trương thực hiện các nhóm giải pháp tại Chỉ thị 11 ngày 4/3/2020 của Thủ tướng Chính phủ, tập trung nhóm giải pháp giãn, hoãn các nghĩa vụ trả nợ của người dân, doanh nghiệp (như miễn giảm phí/thuế, giãn-hoãn nợ vay và tiền thuế, không chuyển nhóm nợ, cho vay mới với lãi suất thấp hơn, tăng chi tiêu đầu tư công...). 
Áp lực này có thể khiến cơ quan quản lý xem xét giảm nhẹ lãi suất điều hành, nhưng cần lưu ý là tác động sẽ không nhiều và dư địa giảm lãi suất của Việt Nam hiện nay khá eo hẹp do áp lực lạm phát vẫn rất lớn”, nhóm nghiên cứu nhận định.
Lý giải điều này, nhóm nghiên cứu cho biết, chỉ số CPI bình quân 2 tháng đầu năm 2020 của Việt Nam đã tăng 5,91% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất trong 7 năm (cách xa mục tiêu 4%) trong khi lạm phát cơ bản tăng 3,1% so với cùng kỳ năm 2019 (cách khá xa mức điều hành thông thường khoảng 2-2,5%). 
Ngoài ra, việc giảm lãi suất hiện nay cũng sẽ không hỗ trợ nhiều đối với việc cho vay mới khi mà khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế còn yếu (tín dụng toàn hệ thống ngân hàng trong 2 tháng đầu năm 2020 chỉ tăng 0,1% (cùng kỳ tăng 0,85%, theo NHNN). 
Đối với tỷ giá USD/VND, nhóm nghiên cứu cho rằng, động thái của Fed lần này cho thấy nền kinh tế Mỹ bước vào giai đoạn khó khăn cùng với lãi suất USD giảm sẽ làm giảm độ hấp dẫn của đồng USD, khiến đồng USD giảm giá. 
Do đó, áp lực đối với tỷ giá USD/VND dự báo sẽ giảm hơn so với trước, nhưng yếu tố tâm lý có thể làm tăng áp lực tỷ giá. Tựu chung lại, nhóm nghiên cứu cho rằng động thái này của Fed sẽ có tác động không đáng kể đến tỷ giá USD/VND. 
Đối với thị trường chứng khoán Việt Nam, việc Fed hạ lãi suất lần này được đánh giá sẽ có tác động hai chiều. 
Một mặt, với thanh khoản dồi dào hơn, dòng tiền đầu tư tìm đến những thị trường an toàn hơn, ít chịu tác động tiêu cực bởi dịch Covid-19. Vì vậy, việc Việt Nam kiểm soát tốt dịch bệnh, cùng với các động thái chính sách quyết liệt hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện môi trường đầu tư – kinh doanh sẽ là một lực hấp dẫn đối với các nhà đầu tư. 
Mặt khác, nhà đầu tư cũng chịu tác động tâm lý khá lớn, có thể khiến thị trường chứng khoán thế giới và Việt Nam sụt giảm. Vì vậy, việc hoàn thành tốt “mục tiêu kép” như các nghị quyết, chỉ thị của Thủ tướng Chính cùng với hành động kịp thời trấn an tâm lý nhà đầu tư và quyết liệt cải thiện môi trường đầu tư – kinh doanh sẽ là động lực tích cực quan trọng cho thị trường chứng khoán năm nay. 

TRẦN THÚY