BizLIVE -
Sẽ không là viễn cảnh, chiến lược tầm cao đã có, các kế hoạch cụ thể đang hình thành để chờ cất bước…
Cuối tháng 5/2021, một thành viên của Tập đoàn Masan chi 15 triệu USD mua lại 20% cổ phần Phúc Long Heritage. Tấm hình dùng minh họa cho sự kiện này là sự “ghép đôi” chuỗi bán lẻ trà và cà phê với hệ thống siêu thị VinMart+.
Như một phản xạ tự nhiên, giới ngân hàng nhìn vào tấm hình và thương vụ đó hẳn đã hình dung ngay một hệ sinh thái khách hàng mở rộng thêm. Và dĩ nhiên, họ muốn… nhúng.
 Hệ sinh thái của Masan tiếp tục mở rộng qua hợp tác với Phúc Long
Bán lẻ trong bán buôn
Khoảng chục năm trước, khi nhận một giải thưởng quốc tế vinh danh doanh nhân khu vực, chủ tịch một ngân hàng thương mại (NHTM) trò chuyện với báo chí về chiến lược kinh doanh của mình.
Thời đó, các tiện ích trung gian thanh toán và ngân hàng số chưa phủ rộng, nhiều công đoạn trong xử lý dòng tiền vẫn còn thủ công. Vị chủ tịch ngân hàng trên cho biết, họ tham vọng sớm ký hợp tác chiến lược với các doanh nghiệp lớn như Sabeco, Vinamilk… để kết nối dịch vụ thanh toán.
Thoạt tiên, những hợp tác đó như thiên về bán buôn, tập trung vào khối khách hàng lớn. Song, chiến lược của vị chủ tịch ngân hàng trên là bán lẻ trong đó.
Bán lẻ không chỉ đi cho vay từng món nhỏ, bán các dịch vụ sản phẩm nhỏ, mà còn là huy động vốn từ từng món nhỏ. Sabeco hay Vinamilk có một hệ thống đại lý lớn nhỏ phủ rộng cả nước; nguồn tiền - hàng giao dịch mỗi ngày rất lớn. Ngân hàng trên muốn được là đầu mối thu hộ, tập hợp nguồn tiền từ các đại lý nhỏ lẻ như vậy. Ở đây không còn là bán buôn nữa.
Dòng tiền các chuỗi đại lý trên chảy qua ngân hàng, đọng lại ở dạng tiền gửi thanh toán mà nay trở thành một trong những tài nguyên cạnh tranh thu hút quyết liệt giữa các nhà băng - tiền gửi không kỳ hạn (CASA).
Trở lại với thương vụ trên, Masan là doanh nghiệp lớn, tập đoàn đa ngành, hợp tác chiến lược với ngân hàng ở đây như một quan hệ bán buôn, nhưng hệ sinh thái Masan sở hữu lại là mảnh đất màu mỡ cho ngân hàng bán lẻ. Không còn lý thuyết và phỏng đoán nữa, Techcombank - nhà băng có quan hệ mật thiết - có mặt.
Tổng giám đốc Techcombank Jens Lottner bên lề ĐHĐCĐ vừa qua cho biết, một kế hoạch nhúng dịch vụ ngân hàng vào hệ thống siêu thị VinMart+ đã trình lên Ngân hàng Nhà nước. Trả lời BizLIVE về tính khả thi của kế hoạch, ông Jens Lottner gián tiếp nêu tham khảo: hệ thống cửa hàng tiện lợi 7-Eleven tại Thái Lan đã bắt đầu cung cấp dịch vụ tài chính cơ bản cho khách hàng…
Sẽ không là viễn cảnh
Tính khả thi mà BizLIVE đề cập là có cơ sở. Bởi thực tế tại Việt Nam, để một sản phẩm dịch vụ mới, nhất là trong lĩnh vực ngân hàng và tích hợp công nghệ…, triển khai không dễ.
Đơn cử như, sau một thời gian rất dài câu chuyện Mobile Money mới từng bước đi đến hiện thực; đến nay vẫn đang bước chuẩn bị sau khi các mốc hẹn trước đây lần lượt trôi qua. Nhưng dù sao, Mobile Money cũng đã có đủ điều kiện để ra đời, nhất là về pháp lý.
Cũng là đặc điểm chung, trước sự bùng nổ của công nghệ và dịch vụ mới, khung khổ pháp lý khó bắt nhịp ở nhiều lĩnh vực. Kế hoạch nhúng dịch vụ nói trên của ngân hàng cũng vậy.
Ba năm trước, trao đổi với báo chí, Chủ tịch HĐQT LienVietPostBank khi đó từng “mơ về” viễn cảnh ở một bản làng xa xôi, người dân thu hoạch rau màu có thể đủng đỉnh ra đầu ngõ nhờ người “bắn” tiền vào tài khoản một cách đơn giản và thuận lợi, thay vì lặn lội đến ngân hàng nộp vào, nhất là những món tiền nhỏ.
Viễn cảnh này gắn với mô hình đại lý ngân hàng, hệ thống có thể phủ khắp đất nước và được thực hiện một số sản phẩm, dịch vụ NHTM ủy thác và nhận hoa hồng.
Cũng như Mobile Money, viễn cảnh vì mất rất nhiều thời gian để đến hiện thực. Cho đến nay, cũng như trường hợp Techcombank có thể ủy thác hệ thống VinMart+ làm đại lý, vẫn phải chờ đợi khung khổ pháp lý, văn bản hướng dẫn, thẩm định và xét duyệt…
Dù vậy cũng không phải quá xa vời. Ngày 22/01/2020, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt chiến lược tài chính toàn diện quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030. Viên gạch đầu tiên đã được đặt.
Cụ thể, chiến lược trên nêu rõ nhiệm vụ hoàn thiện khuôn khổ pháp lý nhằm tạo môi trường thuận lợi cho việc thực hiện các mục tiêu tài chính toàn diện. Trong đó, nghiên cứu, ban hành quy định về đại lý ngân hàng, cho phép ngân hàng được giao cho các chủ thể không phải ngân hàng làm đại lý, cung ứng một số sản phẩm, dịch vụ ngân hàng theo ủy thác của ngân hàng để hưởng hoa hồng.
Chiến lược trên cũng xác định mục tiêu đến năm 2025 ít nhất 50% tổng số xã có điểm cung ứng dịch vụ tài chính (chi nhánh, phòng giao dịch của tổ chức tín dụng và đại lý ngân hàng. “Đại lý ngân hàng” chính thức được định vị.
Ông Thomson Fam Siew Kat - Tổng giám đốc CIMB Việt Nam: "Nếu bạn là một ngân hàng truyền thống, vậy thì đã đến lúc bắt đầu chuẩn bị cho một trận chiến mới - một trận chiến không nhất thiết phải diễn ra trên sân nhà"
Hướng tầm nhìn xa…
Cũng tại cuộc trao đổi trên, Tổng giám đốc Techcombank Jens Lottner nói đến một ý: hoạt động ngân hàng không chỉ nhìn vào những gì ngân hàng đang có, đang cung cấp, đang tham gia, mà cần nhìn rộng ra hơn.
Cụ thể như thương vụ Masan với Phúc Long nói trên, khi Techcombank được nhúng dịch vụ, giả dụ như khách hàng của Phúc Long hay VinMart+ có thể mở tài khoản ngân hàng, nộp tiền vào ngân hàng… qua các cửa hàng thay vì phải tìm đến phòng giao dịch. Chỉ riêng giả dụ như vậy, hệ sinh thái khách hàng ở đây mở rộng, các nền tảng mở rộng thay vì bám theo trục mạng lưới, chi nhánh NHTM như truyền thống.
Hoặc như, trên app của VinMart+, Phúc Long hay một doanh nghiệp hàng tiêu dùng rộng lớn nào đó, nhúng một tiện ích tương tác, kết nối với dịch vụ của một NHTM cũng đã là một khác biệt, mở ra một cánh cửa mới.
Vậy nên, tại một sự kiện “tài chính nhúng” mới đây, ông Thomson Fam Siew Kat - Tổng giám đốc CIMB Việt Nam cho rằng xu hướng nhúng như vậy là một mặt trận mới mà các NHTM phải sẵn sàng nhập cuộc và cạnh tranh; các NHTM hay mô hình truyền thống theo đó cũng phải thay đổi.
“Đối với thế hệ người tiêu dùng trẻ và hiện đại, hoạt động ngân hàng sẽ là thứ mà bạn “thực hiện” với những thương hiệu hay ứng dụng bạn gắn bó hơn là với một ngân hàng sẵn có nào đó. Khách hàng lẻ và cả những doanh nghiệp sẽ không còn coi ngân hàng là một lĩnh vực đặc thù hoặc lĩnh vực riêng biệt nữa, thay vào đó họ kỳ vọng rằng các hoạt động tài chính hàng ngày sẽ được thực hiện trong hệ sinh thái mà họ đã liên kết.
Nếu bạn là một ngân hàng truyền thống, vậy thì đã đến lúc bắt đầu chuẩn bị cho một trận chiến mới - một trận chiến không nhất thiết phải diễn ra trên sân nhà”, ông Thomson Fam Siew Kat nói tại sự kiện trên.

MINH ĐỨC