Lịch sử ngân hàng Việt Nam từ “luyện tạ” đến khác lạ

Trần Thúy

15:10 20/06/2019

BizLIVE - Những làn sóng công nghệ trong lịch sử và hiện tại đã và đang góp phần quyết định cho các ngân hàng Việt Nam tạo nên những đổi thay ngoạn mục.

Lịch sử ngân hàng Việt Nam từ “luyện tạ” đến khác lạ

Ảnh minh họa.

Ngành ngân hàng Việt Nam đã có lịch sử trên 60 năm, nhưng yếu tố công nghệ mới chỉ thực sự bắt đầu khoảng 20 năm trở lại đây. 
Và những làn sóng công nghệ dồn dập trong 20 năm đó đã giúp hoạt động, dịch vụ của ngân hàng Việt có những thay đổi ngoạn mục.
Cuộc cách mạng CoreBanking
Trao đổi với phóng viên BizLIVE bên lề tọa đàm “Ngân hàng số thúc đẩy phát triển những hệ sinh thái đặc thù” tổ chức hồi cuối tuần qua, ông Nguyễn Chiến Thắng, Giám đốc cao cấp Ngân hàng Số VPBank điểm lại, đứng từ góc độ người dùng, trong hai thập kỷ qua, có 3 làn sóng công nghệ chính tác động trực tiếp vào giao dịch giữa khách hàng và ngân hàng và đến nay đã tạo ra nhiều đột phá mới.
Ông Thắng nhớ lại, hồi đầu những năm 2000, khi hệ thống CoreBanking tập trung chưa được triển khai rộng rãi, các dịch vụ của ngân hàng rất hạn chế, gây bất tiện cho khách hàng.
Ví dụ, khách hàng gửi tiền ở đâu thì phải đến đó, không thể rút ở điểm giao dịch khác, dù là cùng một ngân hàng.
Tuy nhiên, đến năm 2005, Vietcombank là ngân hàng tung ra chiết xuất đầu tiên tại Việt Nam từ hệ thống CoreBanking đến với khách hàng, với thông điệp “gửi một nơi, rút nhiều nơi”.
“Thời điểm đó, chỉ với một thông điệp đơn giản đó nhưng nó cho thấy cả một công nghệ khủng khiếp, có tính chất thay đổi như một bước ngoặt, một cuộc cách mạng cho người dùng”, ông Thắng nói.
Theo đó, khách hàng chỉ cần có một mã duy nhất ở ngân hàng là có thể giao dịch với rất nhiều sản phẩm, họ có thể gửi tiền ở một chi nhánh nhưng có thể rút tiền ở bất kỳ chi nhánh nào, hay chuyển tiền giữa các chi nhánh trong cùng một ngân hàng cực kỳ nhanh và đơn giản.
Còn đối với ngân hàng, nhờ có công nghệ này mà thời gian thực hiện giao dịch được rút ngắn; việc quản lý nội bộ, quản lý dữ liệu trong ngân hàng được thông suốt; quản trị các vấn đề như rủi ro, bảo mật cũng tốt hơn.
Với những tiện ích đó, CoreBanking dần trở thành một điều bắt buộc đối với các nhà băng, nếu không muốn bị tụt hậu, và bỏ rơi phía sau. Đó chính là làn sóng thứ nhất.
Cô thu ngân thôi... "luyện tạ"
Đến khoảng năm 2007-2008, thị trường ghi nhận một cuộc cách mạng khác khi Ngân hàng Nhà nước bắt đầu triển khai chuyển tiền liên ngân hàng điện tử, giúp việc chuyển tiền giữa các ngân hàng với nhau trở nên dễ dàng hơn rất nhiều.
“Trước đó, cứ cuối ngày giao dịch là nhân viên thu ngân lại phải bê hệ thống chứng từ dày cộp lên Ngân hàng Nhà nước làm đối chiếu và đến 2, 3 ngày sau mới khớp lệnh được”, ông Thắng nói.
Giới ngân hàng giờ nhớ lại vẫn thường nói vui, hồi đó nhân viên ngân quỹ ngày nào cũng phải "luyện tạ" với chồng chứng từ sổ sách như vậy.
Nhưng rồi, với hệ thống chuyển tiền liên ngân hàng mới, việc chuyển tiền giữa các ngân hàng với nhau trở nên dễ dàng hơn rất nhiều. 
Theo đó, thay vì phải đối soát song phương, đối soát với Ngân hàng Nhà nước của tỉnh vào cuối giờ giao dịch thì hệ thống tự động làm nhiệm vụ đối soát. Công nghệ đã chuyển hóa lực "luyện tạ" hàng ngày trước đó thành các lệnh vô lượng một cách nhanh chóng.
Không những rút ngắn quãng đường bê tài liệu từ chi nhánh về đầu mối Ngân hàng Nhà nước hàng ngày, công nghệ điện tử liên hàng ngân hàng còn rút ngắn hẳn tốc độ giao dịch thanh toán trên toàn hệ thống.
“Thử tưởng tượng cách đây khoảng 10 năm, việc chuyển tiền từ ngân hàng A sang ngân hàng B có thể mất tới 3-4 ngày, nhưng sau khi áp dụng hệ thống chuyển tiền liên ngân hàng điện tử, chuyển tiền chỉ mất 1-2 tiếng”, ông Thắng nói.
Tiếp theo đó, việc chuyển tiền càng trở nên đơn giản hơn khi hệ thống của CTCP Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) triển khai dịch vụ chuyển khoản nhanh liên ngân hàng 24/7 vào năm 2011.
Đây là dịch vụ do NAPAS cung cấp cho các ngân hàng thành viên, tổ chức trung gian thanh toán, và các tổ chức cung ứng dịch vụ chuyển tiền, cho phép khách hàng có thể sử dụng thẻ hoặc tài khoản ngân hàng để chuyển tiền đi và nhận tiền chuyển đến ngay lập tức thông qua các phương tiện và kênh giao dịch. 
Cho tới thời điểm hiện tại, đã có khoảng gần 50 ngân hàng tham gia vào hệ thống này.
Đến thời "trên tay là ngân hàng"
Làn sóng thứ ba bắt nguồn từ sự ra đời và bùng nổ của điện thoại thông minh giai đoạn 2007 – 2010.
Nắm bắt được xu thế này, năm 2010 - 2012, các ngân hàng bắt đầu đưa ra các dịch vụ giao dịch online cơ bản như chuyển tiền, gửi tiền, mở sổ tiết kiệm...
Càng về sau, các dịch vụ trên điện thoại ngày càng được nâng cấp.
Theo đó, chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh, khách hàng có thể giao dịch được hầu hết các nhu cầu thanh toán, gửi tiền, mua sắm… với hàng loạt tiện ích nhanh chóng. Với khách hàng doanh nghiệp, quản lý hoạt động tài chính một tổ chức cũng trở nên thuận tiện hơn với các dịch vụ ngân hàng hỗ trợ trong lòng bàn tay.
Và tới đây, cụm từ "trên tay là ngân hàng" cũng bắt đầu xuất hiện, như một cách ví von về sự tiện lợi của các dịch vụ ngân hàng trong thời đại số.
Bên cạnh đó, một công nghệ mới khác không thể không nhắc đến được thực hiện trên chiếc điện thoại thông minh chính là QR Pay. Đây là hình thức thanh toán bằng cách quét QR code. 
QR Code sẽ được kết hợp với thanh toán điện tử thay vì chỉ dùng để quét ra thông tin về website, số điện thoại, địa chỉ… của doanh nghiệp như trước đây. 
Theo đó, chỉ với chiếc điện thoại thông minh, người tiêu dùng có thể mua hàng trên website, tại các trung tâm thương mại, cửa hàng tiện ích,… mà không cần dùng tiền mặt, thẻ ATM hay thẻ Visa, MasterCard.
Bắt đầu được triển khai tại Việt Nam từ năm 2015, QR đã được ứng dụng mạnh mẽ trong thanh toán không dùng tiền mặt. 
Rõ ràng, trong một thế giới công nghệ luôn luôn thay đổi, các ngân hàng cũng phải tự mình đổi mới không ngừng nếu như không muốn bị tụt lại phía sau.
Và người được hưởng lợi lớn nhất trong cuộc đua này, có lẽ, chính là người tiêu dùng.
Những lợi ích đó chưa dừng lại. Tại tọa đàm BizLIVE tổ chức nói trên, các tham luận đều chung nhận định: các ngân hàng Việt Nam mới chỉ đang ở giai đoạn đầu của chuyển đổi số và phát triển ngân hàng số.
Nhiều công nghệ mới vẫn đang được thí điểm và từng bước áp dụng. Như hiện nay, vào website của một số ngân hàng Việt Nam, khi trao đổi tư vấn trực tuyến, có thể khách hàng không để ý hoặc không nhận biết cụ thể là họ đang "trò chuyện" với hệ thống công nghệ tự động hay nhân viên tư vấn. Vì có thể dịch vụ đó đang được sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo...

TRẦN THÚY

Bảng giáThị trường

VN-Index 997.26 ▲ 2.88 (0.29%)

 
VN-Index 997.26 2.88 0.29%
HNX-Index 103.5 0.49 0.47%
UPCOM 57.93 0.09 0.16%
DJIA 25,283.0 -12.87 -0.05%
Nasdaq 7,157.39 20.83 0.29%
Nikkei 225 23,849.99 135.46 0.57%
FTSE 100 7,724.08 27.57 0.36%
Thăm dò ý kiến
Bạn đã dùng thẻ tín dụng chưa, cảm nhận của bạn về việc dùng thẻ tín dụng là gì?