Không khẳng định có chuyện bán giấy phép khai khoáng cho doanh nghiệp Trung Quốc, tuy nhiên,  ông Nguyễn Văn Thuấn - Tổng cục trưởng Tổng cục Địa chất, khoáng sản (Bộ TNMT) cho biết: "Việc doanh nghiệp Trung Quốc mượn danh người Việt Nam đứng tên rồi đầu tư tiền điều hành khai khoáng thì pháp luật không thể kiểm soát được".
Không kiểm soát được việc Trung Quốc mượn danh người Việt khai khoáng
Hình minh họa
PV: - Báo chí có dẫn lời ông tại Hội nghị đối thoại doanh nghiệp liên quan tới cấp phép khai thác khoảng sản tổ chức ở Đà Nẵng cho biết: "Nhiều doanh nghiệp Trung Quốc gần như đứng sau khai thác khoáng sản của Việt Nam", xin ông cho biết cụ thể hơn về vấn đề này?

Ông Nguyễn Văn Thuấn: - Tại Hội nghị đối thoại DN liên quan tới nghị định 203 của Thủ tướng về tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, nhằm ngăn chặn việc cấp phép khai khoáng tràn lan, đảm bảo khai thác hiệu quả, tiết kiệm hơn.

Tôi có nêu ví dụ, năm 2010, theo thống kê cho thấy cả nước có đến 5.000 giấy phép khai khoáng được cấp cho hơn 2.000 doanh nghiệp, thì có tới 60% doanh nghiệp có dấu hiệu liên quan với các doanh nghiệp của Trung Quốc trong hoạt động khai thác khoáng sản. Cụ thể như thăm dò, khai thác, chế biến và tiêu thụ khoáng sản.

Tôi cho rằng, đó là một rong những mối nguy lớn không thể kiểm soát được mục tiêu khai thác khoáng sản của cả nước. Do đó, cần phải sửa đổi Luật khoáng sản. 

Về phía thông tin báo chí đưa, có nhiều thông tin không chính xác. Chưa thể khẳng định có chuyện bán giấy phép cho doanh nghiệp Trung Quốc vì về mặt luật pháp chúng ta không cho phép. Ở đây, tôi chỉ nói tới dấu hiệu có sự tham gia của các doanh nghiệp Trung Quốc đã đứng đằng sau đầu tư tiền, mua bán trao đổi, kinh doanh khoáng sản với doanh nghiệp Việt Nam. 

Tuy nhiên, việc doanh nghiệp Trung Quốc mượn danh người Việt Nam đứng tên rồi đầu tư tiền vào thì pháp luật không thể kiểm soát được. Từ những dấu hiệu như vậy nên mới có chuyện doanh nghiệp chuyển quặng ra ngoài biên giới, xuất lậu rất nhiều. 

PV:- Vậy con số "có dấu hiệu liên quan tới doanh nghiệp Trung Quốc" mà ông nói tới chiếm tỉ lệ là bao nhiêu? Theo ông, tại sao lại tồn tại thực trạng này, thưa ông?

Ông Nguyễn Văn Thuấn: - Theo số liệu của tôi, chỉ riêng với khu vực phía Bắc là trên 50% (bao gồm cả các doanh nghiệp nhỏ lẻ). Tuy nhiên, hiện tại không còn tình trạng này nữa do công tác quản lý đã được siết chặt tại các cửa khẩu, còn những giấy phép được cấp trong nước đều đã hết hạn.

Lý do khiến việc khai khoáng trong suốt một thời gian dài không kiểm soát được là do địa phương cấp phép bừa bãi. Chuyện này sẽ chấm dứt vì theo quy định mới việc cấp phép sẽ do Tổng Cục Địa chất, khoáng sản khoanh định, cấp phép chứ không còn tình trạng địa phương thích là cấp như trước kia nữa .

PV: - Như ông đã nói, từ những "dấu hiệu" này nên mới có tình trạng xuất lậu than, khoáng sản qua biên giới. Vậy theo ông, cụ thể mối liên hệ giữa hai thực trạng này phải được hiểu như thế nào, thưa ông?

Ông Nguyễn Văn Thuấn: - Tôi không thể khẳng định mối liên hệ đó thế nào, muốn biết chính xác có mối liên hệ gì thì phải có điều tra cụ thể.

PV: - Có ý kiến cho rằng, 60% giấy phép khai thác khoáng sản bán cho Trung Quốc là còn khiêm tốn. Theo ông, liệu có thể dẫn tới việc Trung Quốc khống chế ngành khai khoáng của Việt Nam không, nếu vậy Việt Nam sẽ chịu hậu quả là gì, thưa ông? 

Ông Nguyễn Văn Thuấn: - Hiện tại sẽ không còn tình trạng doanh nghiệp Trung Quốc đứng đằng sau rót tiền để đầu tư khai khoáng nữa, vì họ không còn thấy lợi.

Trước đây, Trung Quốc đứng đằng sau rót tiền đầu tư để điều hành, khai thác khoáng sản thô mang về nước chế biến thu lợi lớn. Nhưng theo Luật khoáng sản mới mọi quy định xuất khẩu sẽ được kiểm soát chặt chẽ, không cho xuất khẩu khoáng sản thô; giấy phép cũ không được ra hạn, dù có khai thác được khoáng sản cũng không thể vận chuyển được qua biên giới. Như vậy họ không còn cơ hội kiếm lợi, họ sẽ không làm nữa. 

PV: - Có chuyên gia đã ví câu chuyện này như với boxit Tây Nguyên, doanh nghiệp Trung Quốc cũng đứng ra rót vốn, điều hành và khai thác nhằm khống chế ngành công nghiệp chế biến nhôm của Việt Nam, ông giải thích thế nào, thưa ông?

Ông Nguyễn Văn Thuấn:- Tôi khẳng định, không có chuyện Trung Quốc đầu tư vào boxit mà toàn bộ là TKV đầu tư.  Trung Quốc chỉ tham gia đấu thầu, nhận xây dựng nhà máy khi công trình hoàn thành họ cũng rút về, toàn bộ việc điều hành, khai thác là TKV điều hành. 

PV: - Nói về tình trạng khai thác, xuất lậu khoáng sản Thứ trưởng tài nguyên môi trường nói là có lợi ích nhóm trong khai thác khoáng sản. Theo ông, đây có phải là một biểu hiện của lợi ích nhóm không? Và liệu còn có vấn đề nào khác nữa, thưa ông?

Ông Nguyễn Văn Thuấn: - Không thể tránh khỏi được tình trạng xuất lậu than khoáng sản, mới đây cơ quan chức năng cũng có phát hiện và bắt giữ một vài vụ. 
Nhưng đối với khoáng sản tôi khẳng định đã được kiểm soát rất chặt chẽ.

 Xin cảm ơn ông!

Theo Báo Đất Việt