BizLIVE -

Chuyên gia đặt câu hỏi chúng ta cần xây nhiều nhà cửa cầu cống để làm gì khi mà những người sống trong các căn nhà ấy bé còi và thiếu dinh dưỡng, không thể làm việc hiệu quả.

Suy dinh dưỡng tại nhiều nhóm dân tộc gây tổn hại chất lượng lao động quốc gia
Chị Nguyễn Thị Huyền là người dân tộc Mông ở Mộc Châu. Vẫn theo nếp cũ, khi học hết cấp 1 bố mẹ bảo không nên đi học tiếp mà ở nhà làm phụ giúp cho bố mẹ, chị ở nhà làm nương rẫy rồi lấy chồng khi mới 15 tuổi. Gọi là lấy chồng chứ thực chất cũng không phải cưới xin gì mà cứ về ở với nhau rồi sinh con đẻ cái. 
Đến giờ khi một đứa đã lên 5 tuổi, một đứa lên 3 tuổi nhưng hai cháu rất còi cọc và bản thân chị cũng không hiểu gì về dinh dưỡng cho trẻ con, trẻ con đẻ ra cứ tự ăn tự lớn lên. Đã nhiều lần cán bộ tình nguyện viên dinh dưỡng của huyện lên hỏi han hướng dẫn cách chăm con nhưng bởi cuộc sống có quá nhiều khó khăn, chị và chồng chị bận đi làm suốt nên đành mặc kệ cho bọn trẻ tự ăn tự lớn. 
Theo chia sẻ của các chuyên gia về dinh dưỡng và nghiên cứu viên về các dân tộc thiểu số tại buổi công bố báo cáo “Suy dinh dưỡng dai dẳng trong Cộng đồng Các dân tộc Thiểu Số tại Việt Nam: Vấn đề và các Giải pháp can thiệp” được đồng tổ chức bởi Ngân hàng Thế giới (WB) và Viện dinh dưỡng quốc gia, câu chuyện giống như nhà chị Huyền là câu chuyện chung của hàng triệu người dân tộc trên khắp Việt Nam. 
Câu chuyện kiểu như vậy thường tạo ra cái vòng luẩn quẩn mà các chuyên gia phân tích như sau: Đói nghèo – Lập gia đình sớm – Đẻ con không biết chăm sóc con khiến con chậm phát triển thể chất trí tuệ – Đứa con không hòa nhập được vào xã hội, không kiếm được tiền và rồi lại đói nghèo và một cái vòng luẩn quẩn lại tiếp tục diễn ra.
Theo một chuyên gia về nghiên cứu phát triển tại buổi công bố báo cáo, nguồn vốn hỗ trợ quốc tế vào dinh dưỡng đang giảm dần trong khi đó vẫn duy trì ở mức cao vào xây dựng phát triển hạ tầng. Thế nhưng chuyên gia đặt câu hỏi chúng ta cần xây nhiều nhà cửa cầu cống để làm gì khi mà những người sống trong các căn nhà ấy bé còi và thiếu dinh dưỡng, không thể làm việc hiệu quả. 
Theo báo cáo mới được côngbố hôm nay của Ngân hàng Thế giới và Viện Dinh dưỡng Quốc gia, tình trạng thiếu dinh dưỡng ở Việt Nam đặc biệt phổ biến trong nhóm trẻ em dân tộc thiểu số, với tỷ lệ thấp còi ở mức cao nhất thế giới.
Báo cáo “Suy dinh dưỡng dai dẳng trong Cộng đồng Các dân tộc Thiểu Số tại Việt Nam: Vấn đề và các Giải pháp can thiệp” thống kê rằng trong 3 trẻ dân tộc thiểu số thì có 1 em thấp còi và trong 5 trẻ thì có 1 em nhẹ cân. Để giải quyết tình trạng này, báo cáo khuyến nghị cần phải có những cách tiếp cận mới, được thiết kế riêng phù hợp với những yếu tố về địa lý và văn hóa đặc thù của cộng đồng dân tộc thiểu số.
Ông Ousmane Dione, Giám đốc Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam cho biết: “Mặc dù trong hai thập kỷ qua, trẻ em dân tộc thiểu số vẫn tụt lại phía sau và khoảng cách chênh lệch với trẻ em người Kinh ngày càng lớn.Trong giai đoạn tới, cần nỗ lực cải thiện tình trạng suy dinh dưỡng với ưu tiên tập trung vào các tỉnh có tỉ lệ cao nhất nhằm tạo ra những thay đổi căn bản.”
Giai đoạn 1.000 ngày đầu đời kể từ khi người mẹ bắt đầu mang thai cho đến khi trẻ tròn 2 tuổi là thời điểm vàng quyết định sự phát triển tối ưu về thể chất và trí tuệ của trẻ nếu có chế độ dinh dưỡng đầy đủ. Nếu trẻ không được cung cấp đủ dưỡng chất trong giai đoạn này sẽ dẫn tới những tổn thương nghiêm trọng khó có thể khắc phục đối với sự phát triển thể chất và trí não. Báo cáo nhấn mạnh các giải pháp can thiệp để cải thiện chất lượng dinh dưỡng cần tập trung vào trẻ em trong giai đoạn này và phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ. 
Báo cáo cho biết chỉ có 39% trẻ em dân tộc thiểu số trong độ tuổi từ 6 - 23 tháng có chế độ dinh dưỡng đầy đủ; 32,7% phụ nữ dân tộc thiểu số trong độ tuổi 15-49 đã đi khám thai và được bổ sung các vitamin và khoáng chất thiết yếu cũng như tư vấn về dinh dưỡng. 
Theo báo cáo, các yếu tố văn hóa xã hội cũng góp phần dẫn đến tình trạng này. Kết hôn sớm và mang thai ở tuổi vị thành niên vẫn còn phổ biến ở phụ nữ dân tộc thiểu số, 23,9%phụnữbắt đầu sinh con trong độ tuổi từ 15 đến 19. Một nguyên nhân khác không kém phần quan trọng là tâm lý e ngại của người dân tộc thiểu số trong tiếp cận và sử dụng các dịch vụ y tế dự phòng và khám chữa bệnh. 
Nguyên nhân gốc rễ của tình trạng suy dinh dưỡng trẻ em bắt nguồn từ nghèo đói. Theo thống kê năm 2016, các nhóm dân tộc thiểu số tại Việt Nam chiếm đến 73% số hộ nghèo dù chỉ chiếm 14% tổng dân số. 
Báo cáo đề xuất một số giải pháp chính Việt Nam có thể thực hiện để cải thiện các chỉ số về dinh dưỡng cho trẻ em dân tộc thiểu số:
Xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả hơn trong vấn đề dinh dưỡngvới sự chỉ đạo của chính phủ và một cơ chế điều phối hiệu quả của các cơ quan liên quan. 
Đảm bảo nguồn lực tài chính cho công tác dinh dưỡng. Cần đảm bảo ngân sách đầy đủ cho các can thiệp đã được kiểm chứng về tính hiệu quả. Các tỉnh có tình trạng suy dinh dưỡng trầm trọng nhất cần được ưu tiên phân bổ và tiếp nhận ngân sách công để thực hiện các can thiệp dinh dưỡng.
Thực hiện can thiệp dinh dưỡng trực tiếp đã qua kiểm chứng ở quy mô lớn.Xác định và mở rộng quy mô của các chương trình can thiệp toàn diện có hiệu quả cao ở cấp hộ gia đình trong giai đoạn 1.000 ngày đầu đời của trẻ, kết hợp với các hoạt động truyền thông thay đổi hành vi xã hội phù hợp với văn hóa. 
Giải pháp đa ngành để khắc phục các nguyên nhân suy dinh dưỡng. Cần đưa mục tiêu giải quyết tình trạng thiếu dinh dưỡng vào Chương trình Mục tiêu Quốc gia thành một ưu tiên và có phân bổ ngân sách phù hợp. Tăng khả năng tiếp cận của các nhóm dân tộc thiểu số với gói dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn diện dành cho vị thành niên, phụ nữ mang thai và trẻ em. Tăng khả năng tiếp cận của người dân tộc thiểu số tới dịch vụ nước sạch và vệ sinh môi trường. Khuyến khích và áp dụng chính sách ưu đãi để trẻ em gái là người dân tộc thiểu số tham gia và hoàn thành chương trình bậc trung học phổ thông. Mở rộng chương trình trợ cấp tài chính tập trung vào các hộ gia đình dân tộc thiểu số nghèo nhất có phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ trong giai đoạn phát triển 1.000 ngày đầu đời.

NGỌC DIỆP