Vinacapital “chia tay” Ba Huân: Lợi nhuận 22% có thể đến từ chính viễn cảnh Ba Huân vẽ ra?

Nguyễn Thảo

15:42 13/08/2018

BizLIVE - Có nhiều nguyên nhân dẫn đến mâu thuẫn và sự đổ vỡ trong đó có thể xuất phát từ việc doanh nghiệp đã vẽ ra một viễn cảnh quá đẹp khi gọi vốn đầu tư...

Vinacapital “chia tay” Ba Huân: Lợi nhuận 22% có thể đến từ chính viễn cảnh Ba Huân vẽ ra?

Ông Phan Lê Thành Long – MBUS(Acc), CPA, CMA (Aust.)- Giảng viên chính ICAEW/CFAB và Kiểm toán viên

Vinacapital quyết định dừng đầu tư vào CTCP Ba Huân chỉ sau 5 tháng hai bên đặt bút ký hợp đồng hợp tác với giá trị thương vụ 32,5 triệu USD do “một số hiểu lầm giữa đôi bên”.  
Quyết định này của Vinacapital đưa ra chỉ sau 1 ngày các cơ quan truyền thông đồng loạt thông tin về nội dung CTCP Ba Huân gửi văn bản nhờ Thủ tướng Chính phủ hỗ trợ việc chấm dứt hợp đồng với Vinacapital. 
Theo Vinacapital, các điều khoản đã được hai bên ký kết phù hợp với các thông lệ của thị trường, tương đồng với các thương vụ hợp tác đầu tư mà VinaCapital đã thực hiện thành công trước đây và hoàn toàn tuân thủ pháp luật Việt Nam. 
Trong khi đó, Ba Huân cho biết, trong bản tiếng Anh, VinaCapital tự động đưa tỷ suất hoàn vốn đầu tư (IRR) của mình quá cao là 22%/năm, gần gấp ba lần lãi suất vay vốn ngân hàng. VinaCapital hạn chế ngành nghề kinh doanh của Ba Huân chỉ gồm sản xuất, kinh doanh gà thịt và trứng gà, loại bỏ toàn bộ các ngành nghề kinh doanh khác của Ba Huân.
VinaCapital còn yêu cầu nếu Ba Huân không đạt kết quả kinh doanh như quy định sẽ bị phạt, hoặc buộc trả lại vốn đầu tư cộng dồn với lãi suất 22%/năm, hoặc phải chuyển giao cho VinaCapital (hoặc một đối tác do quỹ này chỉ định) số cổ phần tối thiểu 51% tổng số cổ phần của Ba Huân...
Đưa ra bình luận về thương vụ này, ông Phan Lê Thành Long – MBUS(Acc), CPA, CMA (Aust.)- Giảng viên chính ICAEW/CFAB và Kiểm toán viên cho biết, sự việc gửi đơn lên Thủ tướng cho thấy Ba Huân đã hết cách, cần những sức ép vô hình nào đó. 
Từ kinh nghiệm hỗ trợ thực thi các khoản đầu tư tư nhân, ông Long cho biết, có nhiều nguyên nhân dẫn tới mâu thuẫn và sự "đổ vỡ".
Thứ nhất, vẽ một viễn cảnh quá đẹp. Khi gọi vốn đầu tư, doanh nghiệp vẽ lên một viễn cảnh kinh doanh quá đẹp nhằm được định giá tốt nhất, bán được cổ phần giá cao nhất. Lúc quỹ vào thì cam kết nếu được đầu tư thì sẽ tạo ra lợi nhuận 30%/năm chẳng hạn. Vậy thì điều khoản cam kết lợi nhuận 22%/năm để nhận được vốn đầu tư là bình thường, không có gì đặc biệt.
Có ý kiến cho rằng nếu cam kết lợi nhuận 22%/năm thì đi vay còn hơn nhưng phải hiểu rằng không phải tự dưng có con số này, mà phần nhiều chính là do viễn cảnh kinh doanh của doanh nghiệp mà ra. Quỹ đầu tư căn cứ trên viễn cảnh đó để định giá và đàm phán giá cổ phần sẽ mua. Và nếu các điều khoản cam kết lợi nhuận đã được đưa vào Thoả thuận đầu tư mà sau này không thực hiện được thì đó là nguồn của mâu thuẫn.
Thứ hai, doanh nghiệp không hiểu về cấu trúc giao dịch. Có nhiều cấu trúc giao dịch khác nhau. Quỹ đầu tư có thể đề nghị góp một phần vốn cộng với cho vay; có thể mua lại một phần vốn từ người sáng lập, góp thêm vốn và cho vay thêm vốn; có thể có những lựa chọn và điều kiện để tăng thêm sở hữu của quỹ, nhưng đồng thời cũng có những điều kiện để "thưởng" cho nhà sáng lập điều hành nếu đạt được kết quả kinh doanh theo mục tiêu đặt ra.
Nhiều doanh nghiệp khi nhận đầu tư đã không hiểu được các điều kiện này, đặc biệt là điều kiện tăng tỷ lệ sở hữu của quỹ đầu tư, dẫn tới mâu thuẫn nặng do suy nghĩ quỹ đầu tư là "cá mập". Điều kiện nếu không đạt được kết quả kinh doanh đã cam kết thì phải chuyển giao tối thiểu 51% cổ phần của CTCP Ba Huân cho VinaCapital là một điều kiện cực kỳ quan trọng nhưng tôi dám chắc Ba Huân vì lúc đó cần vốn nên đã đánh giá thiếu thận trọng cam kết này.
Thứ ba, Quỹ đầu tư "cài cắm" các điều khoản có lợi. Lúc này quỹ là "cá mập". Bởi lẽ có trường hợp quỹ lợi dụng sự kém hiểu biết về tài chính của doanh nghiệp để đưa các điều khoản có lợi, thậm chí mang tính thâu tóm, cho quỹ trong Thoả thuận đầu tư. Các điều khoản như phải tạo ra reserve cho mục đích đặc biệt, tăng tỷ lệ sở hữu nếu không đạt kế hoạch kinh doanh, thay đổi nhà quản lý (CEO, CFO) nhằm thâu tóm công tác điều hành.
Quỹ thường nhắm tới mục tiêu thoái vốn ngắn hạn, đánh bóng hình ảnh công ty trong ngắn hạn, nhằm thoái cho các nhà đầu tư khác hoặc quỹ đầu tư khác. Lúc này người thiệt nhất là nhà sáng lập, là cổ đông nhỏ, là nhân viên trong công ty khi công ty không vận hành theo đúng định hướng chiến lược đã đề ra. Công ty nhiều trường hợp bị ép lên sàn để quỹ thoái vốn cho dù thời điểm lên sàn niêm yết không thuận lợi hoặc không tối ưu được giá trị công ty. Quyền lợi của Quỹ lúc này được đặt lên trên hết.
Nhiều trường hợp "may mắn" sau này quỹ tìm được người mua để bán lại, còn không thì không ai được lợi chứ đừng nói tới chuyện tối ưu giá trị công ty. Tốt nhất doanh nghiệp cần phải có Financial Advisor giỏi, tối ưu công ty trước khi gọi vốn, khi gọi vốn thì lập kế hoạch cho chuẩn.

NGUYỄN THẢO

Thăm dò ý kiến
Theo bạn, xe hơi Vinfast sẽ nằm ở tầm giá nào?