“Chia tay” Vinacapital: Ba Huân “la làng” kêu cứu có đáng trách?

Huyền Trâm

13:53 13/08/2018

BizLIVE - Động thái “la làng” của CTCP Ba Huân cho thấy một điều là phía Ba Huân đã không chú trọng thực sự vào những nội dung thỏa thuận trong lúc xác lập.

“Chia tay” Vinacapital: Ba Huân “la làng” kêu cứu có đáng trách?

Luật sư Trần Minh Hải, Chủ tịch CTCP Đào tạo Nghiệp vụ Ngân hàng, Giám đốc điều hành Hãng luật Basico.

Luật sư Trần Minh Hải, Chủ tịch CTCP Đào tạo Nghiệp vụ Ngân hàng, Giám đốc điều hành Hãng luật Basico đã có những chia sẻ với BizLIVE xoay quanh câu chuyện “lùm xùm” đầu tư của Tập đoàn VinaCapital vào Công ty Ba Huân.

Ông có bình luận gì về thương vụ đầu tư VinaCapital vào Công ty Ba Huân gây chú ý thời gian gần đây?

Đầu tiên về phía doanh nghiệp Việt, cụ thể là công ty Ba Huân. Động thái “kêu cứu” nói rằng cách hiểu vấn đề nội dung hợp đồng chưa được giải thích rõ ràng lúc ký kết đó chỉ là việc xảy ra sau. Cũng cần khẳng định trong giao dịch kinh doanh giữa hai bên có một nguyên tắc được thiết lập trên nền tảng đó là thỏa thuận. Mọi giao dịch dù góp vốn hay mua bán, trao đổi tăng vốn, hợp tác đầu tư thì giao dịch thỏa thuận là quan trọng nhất. Giao dịch thỏa thuận là nội dung cam kết giữa các bên. Động thái “la làng” của Ba Huân cho thấy một điều phía Ba Huân đã không chú trọng thực sự vào những nội dung thỏa thuận trong lúc xác lập.

Việc viện dẫn lý do việc bản hợp đồng tiếng Anh thực ra không hợp lý và cũng không hợp pháp. Theo quy định pháp luật hợp đồng bằng tiếng Anh trong trường hợp này không có bất cứ trở ngại nào để nói không có hiệu lực cả. Đây là giao dịch giữa một pháp nhân Việt với một tổ chức nước ngoài trong quan hệ góp vốn hợp tác đầu tư, pháp luật cho phép được thỏa thuận bằng bất cứ ngôn ngữ nào và nội dung hoàn toàn phụ thuộc vào các bên thỏa thuận. Việc trao đổi qua lại chắc chắn các bên đều có quyền và nghĩa vụ tự mình hiểu trước lúc đặt bút ký kết. Không thể viện dẫn lý do như vậy được.

Bất cứ trình tự M&A nào thông thường các tổ chức nước ngoài họ làm rất kỹ lưỡng. Họ làm qua những bước như đánh giá tín nhiệm công ty mục tiêu, thỏa thuận sau đó đưa ra điều kiện căn bản, xác định đánh giá tài chính, đánh giá pháp lý, ký kết thỏa thuận cổ đông… là một chuỗi các bước của họ. Thế nhưng trong các bước đấy Ba Huân dường như không chú trọng đến tính trọng lượng thông tin mình đưa ra cam kết cũng như tính khả thi.

Điểm này không phải lạ và có rất nhiều tiền lệ trong việc này. Doanh nghiệp khi đàm phán giao kết với nhau rất lơ là, thờ ơ trước những nội dung cam kết đến lúc thực thi những nội dung cam kết nó gây bất lợi hoặc được giải thích không rõ ràng là nền móng phát sinh tranh chấp.

Thế nên điều đáng trách ở Ba Huân không phải ở động thái "la làng" kêu cứu Thủ tướng mà điều đáng tiếc đó là lúc giao kết họ không tập trung, coi trọng thực sự những nội dung cam kết của mình sẽ được thực hiện hay bảo vệ như thế nào.

Về phía VinaCapital, đây là tổ chức chuyên nghiệp, các bước đi của họ bài bản khi thực hiện M&A họ tiến hành nhiều bước. Theo như thông tin báo chí đề cập, phía VinaCapital đặt quá nhiều điều kiện rắc rối phức tạp để tiếp cận sử dụng nguồn vốn trong khi mọi bất lợi thuộc về doanh nghiệp và thuận lợi thuộc về VinaCapital. Đó chính là nền tảng dẫn đến tranh chấp.

Bởi cứ hình dung mặc dù tỷ suất lợi nhuận phải bảo đảm nhưng quá trình sử dụng nguồn vốn đó theo thông tin được biết thì không phải một mình phía Ba Huân có thể sử dụng mà được kiểm soát từng đồng vốn bởi hai bên.

Có ý kiến cho rằng VinaCapital muốn chiếm quyền điều hành, muốn "nuốt" thương hiệu Ba Huân, ông có bình luận gì về điều này?

Mua doanh nghiệp cũng là mua một tài sản, bất cứ ai đầu tư cũng đều muốn chiếm quyền điều hành vấn đề là có sức, có tiềm lực, có năng lực câu chuyện đấy là bình thường, phải chấp nhận. M&A được định hình như vậy người ta mới gọi là mua bán và sáp nhập doanh nghiệp. Thực tế chuyện VinaCapital muốn nuốt doanh nghiệp là chuyện  của họ, quyền của họ, doanh nghiệp nào của Việt Nam để mình hợp nhất, sáp nhập, để bị nuốt thương hiệu đi là câu chuyện của doanh nghiệp. Ở đây chúng ta nên bàn làm sao để tránh được.

Thứ nhất, trong mỗi bước đi về việc tính toán, sử dụng tiềm lực vốn, kêu gọi vốn người ta sẽ cân bằng giữa sử dụng nguồn vốn tài chính tức vốn vay ngân hàng hay nguồn vốn phát hành trên thị trường chứng khoán để gọi vốn của cổ đông. Bởi chỉ cần tính toán sai chiến lược chuyện bị cá lớn nuốt là rất bình thường.

Việc tránh cho doanh nghiệp Việt bị nuốt còn cần bàn đến môi trường kinh doanh. Trước đến nay vẫn tồn tại cách phân loại từ phía cơ quan nhà nước một cách không chính tắc. Thứ nhất ưu ái số một là doanh nghiệp vốn nhà nước, thứ hai là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và đứng chót là doanh nghiệp tư nhân Việt. Cứ nhìn vào khía cạnh của các cơ quan đăng ký kinh doanh hiện tượng tiêu cực vẫn còn đầy rẫy, cản trở về thời  gian… muôn vàn khía cạnh làm cho doanh nghiệp bị hạn chế tăng trưởng. Tất cả chuỗi đấy khiến cho doanh nghiệp không có sức đề kháng mạnh để chống được.

Ngoài ra doanh nghiệp còn cần lưu tâm lưu tâm những điều gì khi gọi vốn, nhất là với DN khởi nghiệp?

Doanh nghiệp muốn tiếp nhận nguồn vốn đầu tư nước ngoài nên hiểu thấu đáo về trình tự. Ví dụ, khi nhà đầu tư nước ngoài tiến hành rót vốn, các trình thực của M&A được họ thực thi rất bài bản đầu tiên đánh giá thỏa thuận căn bản, đánh giá tín nhiệm, tài chính, pháp lý… sau đó xác lập giao dịch thỏa thuận cam kết, hợp đồng mua bán cổ phần, thỏa thuận cổ đông. Khi hiểu được trình tự thì doanh nghiệp Việt sẽ hiểu được cơ hội tiếp nhận nguồn vốn nhà đầu tư nước ngoài.

Doanh nghiệp Việt cũng phải hiểu phải từ bỏ tập quán xấu trong giao kết giao dịch hợp đồng thờ ơ với chính cam kết giao dịch. Nếu duy trì tập quán xấu đó, dựa vào quan hệ hữu hảo lúc ký kết, những cam kết miệng trong khi không làm rõ và hướng dẫn chi tiết, tỉ mỉ trong cách triển khai hợp đồng, từng nội dung hợp tác, từng nghĩa vụ đương nhiên dễ dẫn đến tình trạng khó hiểu, bên nào cũng có thể hiểu theo cách của mình, như vậy dễ nảy sinh tranh chấp.

Cũng phải nhìn nhận một điều, một khi đã xảy ra tranh chấp cũng nên hiểu mọi thứ sẽ được giải quyết theo pháp luật.

Theo ông, sự việc trên có tác động ra sao tới việc gọi vốn đầu tư của DN Việt?

Nếu nhìn nhận thì vụ việc này mang lại cái tích cực cho thị trường. Bởi qua vụ việc này doanh nghiệp Việt sẽ giật mình, không thể coi thường những chiến lược tầm xa để phòng ngự cho việc chống thâu tóm cũng như có bước bài bản trong tiếp cận về vốn, có chiến lược dài hạn về vốn trong kinh doanh. Doanh nghiệp có sự bài bản hơn trong đàm phán giao dịch thương thảo, cũng như sử dụng nguồn lực tiềm lực về tư vấn tài chính pháp lý trong kinh doanh.

Về phía nhà đầu tư nước ngoài, sự việc này cuối cùng chấm dứt bởi hai bên khi mà không chỉ đơn thuần một bên có lỗi. Cũng không nên nhìn nhận sự việc này sẽ ảnh hưởng tới nhà đầu tư nước ngoài về cách nhìn vào thị trường Việt. Bởi các nhà đầu tư nước ngoài không nhìn vào đây, họ nhìn vào hệ thống pháp lý trong kinh doanh, tính minh bạch của pháp luật và hành xử trong quản lý điều hành hệ thống pháp luật. Một khi doanh nghiệp Việt nâng cao được nhận thức về pháp luật qua vụ việc này thì các nhà đầu tư nước ngoài họ cũng đánh giá cao hơn.

Xin cảm ơn ông!

HUYỀN TRÂM