BizLIVE - Sau gần 20 năm phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đã có sự tăng trưởng rõ rệt về quy mô vốn hóa, cơ cấu thị trường ngày một hoàn thiện, cơ sở hàng hóa ngày càng đa dạng.
Nhìn lại những dấu mốc gần 20 năm phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam
Ảnh minh họa.
Năm 2020 đánh dấu tròn 20 năm xây dựng và phát triển của thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam.
Là "hàn thử biểu" của nền kinh tế, đặc biệt sau công cuộc Đổi mới và mở rộng hội nhập quốc tế, hai thập kỷ qua TTCK đã bám sát và phản ánh những thăng trầm, biến động của nền kinh tế, với nhiều sự kiện, dấu mốc và cả những biến cố...
BizLIVE điểm lại những dấu mốc chính của TTCK Việt Nam trong gần 20 năm phát triển này.
Ngày 28/7/2000, Trung tâm Giao dịch Chứng khoán TP.HCM chính thức đi vào hoạt động, thực hiện phiên giao dịch đầu tiên với 2 mã cổ phiếu REE và SAM.

Năm 2001, TTCK Việt Nam ghi nhận nhà đầu tư nước ngoài đầu tiên được khớp lệnh mua cổ phiếu.

Năm 2002, TTGDCK chính thức tăng số phiên giao dịch trong một tuần từ 3 phiên lên 5 phiên từ ngày 01/3, đồng thời cho phép các cá nhân và tổ chức được tham gia giao dịch thỏa thuận nhằm tăng tính thanh khoản, kích cầu và bình ổn thị trường.

Năm 2003, công ty quản lý quỹ đầu tiên ra đời tại Việt Nam, Công ty Quản lý quỹ đầu tư chứng khoán VFM - liên doanh giữa Công ty Dragon Capital (chiếm 30% vốn) và Ngân hàng Sacombank (chiếm 70% vốn).

Năm 2004, Quỹ Đầu tư chứng khoán Việt Nam (VF1) chính thức lên sàn ngày 8/11 với khối lượng niêm yết 30 triệu đơn vị, tương đương 300 tỷ đồng, trở thành chứng chỉ quỹ đầu tiên được niêm yết, góp phần đa dạng hóa danh mục cho các nhà đầu tư.

Ngày 2005, TTGDCK Hà Nội chính thức khai trương hoạt động từ ngày 8/3, bắt đầu bằng nghiệp vụ đấu giá cổ phần. Cùng thời điểm này, TTGDCK TP.HCM vận hành hệ thống đấu giá cổ phần. Đến ngày 14/7/2005, TTGDCK Hà Nội mở thêm sàn giao dịch thứ cấp.

Cũng trong năm này, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại doanh nghiệp được nâng từ 30% lên 49% ở nhiều lĩnh vực.

Năm 2006, Luật Chứng khoán được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ ngày 01/01/2007.

Vào phiên giao dịch sáng 15/12/2006, lần đầu tiên trong hơn 6 năm hoạt động của TTCK, toàn bộ hệ thống giao dịch của TTGDCK TP.HCM và CTCK bị tê liệt hoàn toàn chỉ sau vài phút mở cửa. Đây là một dấu hiệu cho thấy, hệ thống giao dịch tại TTGDCK TP.HCM đã quá tải, đòi hỏi nâng cấp để đáp ứng nhu cầu đầu tư ngày càng mở rộng.

Năm 2007, TTGDCK TP. HCM chuyển thành Sở GDCK TP.HCM (HoSE) và chính thức áp dụng khớp lệnh liên tục từ ngày 30/7 để tạo tính thanh khoản cho thị trường và tăng cơ hội cho nhà đầu tư.

2007 cũng là năm bắt đầu làn sóng cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, bao gồm các doanh nghiệp lớn như Tổng công ty Bảo Việt và Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank).

Năm 2008, UBCKNN đã phải 4 lần điều chỉnh biên độ giá chứng khoán nhằm ổn định những biến động trên thị trường, mà một trong những ảnh hưởng mạnh mẽ là cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu nổ ra.

Hiện, biên độ giá trên HoSE là +/-7%, trên HNX là +/-10% và trên UpCOM là +/-15%.

Năm 2009, TTGDCK Hà Nội chính thức hoạt động theo mô hình Sở GDCK, đồng thời khai trương vận hành thị trường giao dịch chứng khoán công ty đại chúng chưa niêm yết (UpCOM) từ ngày 24/6.

Cũng trong năm này, HoSE chính thức triển khai giao dịch trực tuyến từ ngày 12/01 giúp lệnh giao dịch của nhà đầu tư được CTCK truyền thẳng vào hệ thống của Sở mà không cần qua đại diện sàn.

Năm 2010, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán đã được Quốc hội thông qua ngày 24/11.

Cùng năm, Sở GDCK Hà Nội (HNX) chính thức thực hiện giao dịch trực tuyến, cho phép NĐT nhập lệnh trực tiếp vào hệ thống từ ngày 8/02. Sàn UpCOM cũng kéo dài thời gian giao dịch và thay đổi phương thức giao dịch từ thỏa thuận điện tử và thỏa thuận thông thường sang khớp lệnh liên tục từ ngày 19/7.

Năm 2011, một loạt tổng công ty nhà nước thực hiện đấu giá cổ phần lần đầu ra công chúng như Tổng công ty Thép (VNSteel), Tổng công ty Xăng dầu (Petrolimex), Tổng công ty Miền Trung (Cosevco) và 2 ngân hàng BIDV và MHB, dù bối cảnh thị trường không thuận lợi.

Năm 2012, ghi nhận nhiều cải tiến trong cơ chế giao dịch được áp dụng, trong đó đáng chú ý có việc rút thời gian thanh toán (T+). Từ ngày 04/9, quy trình thanh toán chứng khoán được rút ngắn từ 15h chiều ngày T+3 xuống 9h sáng ngày T+3.

Năm 2013, đánh dấu năm tăng trưởng kỷ lục của thị trường trái phiếu với mức tăng 90% so với năm liền trước, bình quân giao dịch trái phiếu Chính phủ đạt 1.600 tỷ đồng/phiên. Thị trường trái phiếu đã trở thành kênh huy động và phân bổ vốn cho nền kinh tế.

Ngoài ra, sản phẩm quỹ mở cũng bùng nổ trong năm này với hàng loạt quỹ chính thức được thành lập. Ban đầu là các quỹ đóng thực hiện chuyển đổi sang quỹ mở, tiếp đó là việc ra đời các quỹ mở chuyên đầu tư vào trái phiếu và các quỹ đầu tư cổ phiếu.

Năm 2014, TTCKVN đón nhận hình thức quỹ hoán đổi danh mục (ETF) nội đầu tiên với sự ra đời của Quỹ E1VFMVN30 ngày 04/7, mô phỏng chỉ số VN30. Quỹ đã chính thức giao dịch chứng chỉ tại sàn HoSE từ ngày 06/10 với quy mô ban đầu 202 tỷ đồng.

Ngày 14/10, quỹ ETF thứ hai mô phỏng chỉ số HNX30 cũng đã được cấp phép chào bán chứng chỉ ra công chúng. Thị trường đã có thêm sự lựa chọn cho dòng vốn đầu tư dài hạn ưa thích chiến lược đầu tư thụ động. Nhà đầu tư nước ngoài cũng có cơ hội gián tiếp đầu tư vào các cổ phiếu đã hết room thông qua hình thức quỹ này.

Năm 2015, Chính phủ chính thức cho phép nhà đầu tư nước ngoài được đầu tư không hạn chế vào các danh nghiệp đại chúng không thuộc ngành nghề kinh doanh có điều kiện.

Năm 2016, Chỉ số VNX-Allshare chính thức vận hành từ ngày ngày 24/10 và là chỉ số cơ sở đầu tiên kết nối 2 sàn niêm yết hiện nay (HoSE và HNX), đánh dấu cột mốc quan trọng trên con đường hướng tới hợp nhất 2 Sở GDCK tại Việt Nam.

Năm 2017, Chính phủ chính thức mở cửa thị trường chứng khoán phái sinh ở Việt Nam từ ngày 10/8, đánh dấu bước phát triển mới trong quá trình hoàn thiện cấu trúc thị trường chứng khoán.

2017 cũng là năm của những thương vụ đấu giá lớn trong đó đáng chú ý Nhà nước đã thoái vốn thành công 3,33% cổ phần Vinamilk trị giá gần 9.000 tỷ đồng và 53,59% cổ phần Sabeco trị giá gần 110.000 tỷ đồng…

Năm 2018, đánh dấu sự bùng nổ các thương vụ IPO lớn, nổi bật có Vinhomes (1,35 tỷ USD), Techcombank (922 triệu USD) và bộ 3 doanh nghiệp dầu khí BSR (5.500 tỷ đồng), PVOil (4.100 tỷ đồng), PV Power (7.000 tỷ đồng).

Chỉ số VN-Index lần đầu tiên tái lập mốc 1.000 điểm và đạt đỉnh lịch sử 1.200 điểm vào đầu tháng 4. Cũng trong năm, TTCKVN được Tổ chức tính toán chỉ số chứng khoán toàn cầu (FTSE) đã đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi.

Năm 2019, đánh dấu lần đầu tiên vốn hóa thị trường chứng khoán Việt Nam vượt 100% GDP.

Sản phẩm mới Chứng quyền có đảm bảo (Cover Warrant - CW) được ra đời từ ngày 28/6.

Ngày 18/11, HoSE cho ra mắt bộ chỉ số mới Vietnam Diamond Index (VN Diamond), Vietnam Financial Select Sector Index (VNFin Select) làm tiền đề cho sự ra đời của các quỹ ETF, qua đó giải quyết bài toán tại các doanh nghiệp đã hết room ngoại.

Cũng trong năm, Luật chứng khoán (sửa đổi) được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ ngày 01/01/2021.

Và năm 2020, TTCKVN đang trải qua những phiên suy giảm mạnh, từ ảnh hưởng của dịch cúm virus corona mà Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã phải ban bố tình trạng y tế khẩn cấp toàn cầu.

THANH HÀ