Sự kiện thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam nằm trong top 80 thị trường minh bạch nhất toàn cầu là một thông tin tích cực. Đây là kết quả phấn đấu không ngừng nghỉ của các cấp quản lý trong xây dựng thể chế pháp lý và công nghệ, nhằm đủ điều kiện gia nhập nhóm các quốc gia này.
Minh bạch lên hạng…
Ảnh minh họa. Nguồn Internet.

Bước tiến hội nhập

“Càng khó khăn, càng cần nỗ lực vì sự minh bạch” là lời khẳng định cũng như cam kết của TS. Vũ Bằng, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) về định hướng xây dựng và điều hành TTCK trong giai đoạn hiện nay.

Với nhiều giải pháp và chính sách đồng bộ, nỗ lực không ngừng nghỉ của các cấp quản lý đã đem lại những thành công nhất định. Theo tiêu chuẩn của Tổ chức Quốc tế các Ủy ban Chứng khoán, công bố đầu tháng 10/2013, Việt Nam nằm trong danh sách 80 nước có TTCK minh bạch nhất toàn cầu…

Trao đổi về vấn đề này, ông Nguyễn Đoan Hùng, Phó Chủ tịch UBCKNN, người đại diện cho Việt Nam tham dự lễ ký kết với Tổ chức Quốc tế các Ủy ban Chứng khoán cho biết, tiêu chí minh bạch được đặt ra rất cao. Với rất nhiều tiêu chuẩn xếp hạng chặt chẽ, Tổ chức Quốc tế các Ủy ban Chứng khoán đã định ra các nguyên tắc quốc tế về quản lý, vận hành TTCK nhằm tăng cường giám sát và hợp tác giám sát thị trường, trao đổi thông tin giữa các cơ quan quản lý chứng khoán, giúp nâng cao danh tiếng, mức độ tín nhiệm của thị trường vốn mỗi quốc gia thành viên.

Để gia nhập tổ chức này, TTCK Việt Nam phải ký kết tham gia Phụ lục A, Biên bản ghi nhớ đa phương (MMoU) của Tổ chức Quốc tế các Ủy ban Chứng khoán. Đây được coi là khoản mục “cứng” được các cơ quan quản lý thị trường là Bộ Tài chính và UBCKNN dày công chuẩn bị trong suốt 2 năm qua. Đó là hàng loạt giải pháp nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý và hệ thống thể chể cũng như xây dựng nền tảng hạ tầng công nghệ đồng bộ, để thị trường hoàn thiện và minh bạch hơn.

Với việc Việt Nam là nước thứ 80 ký kết tham gia Phụ lục A của MMoU, TTCK Việt Nam đã được xếp ở thứ hạng cao hơn 30 quốc gia có TTCK chưa đủ điều kiện tham gia vào tổ chức này. Những quốc gia nói trên bị coi là các nước có TTCK kém phát triển, khuôn khổ pháp lý chưa đồng bộ, chưa đáp ứng được yêu cầu về hội nhập, phát triển…

Để đạt được bước tiến quan trọng trên, Bộ Tài chính đã sửa đổi và cam kết điều chỉnh một số quy định pháp lý, cũng như phương thức, cơ chế phối hợp hoạt động với các bộ, ngành liên quan, đáp ứng các yêu cầu đặt ra. Một trong những thỏa thuận quan trọng đã đạt được đó là sự phối hợp giữa Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước (NHNN) trong việc giao cho Cơ quan Thanh tra giám sát ngân hàng và UBCKNN phối hợp trao đổi, cung cấp các thông tin liên quan đến hoạt động của hệ thống ngân hàng thương mại, các công ty quản lý quỹ, công ty chứng khoán nhằm phục vụ tốt hơn yêu cầu quản lý, giám sát thị trường.

Tăng cường thanh tra, giám sát

Nhằm tăng sự minh bạch cho thị trường, đáp ứng các tiêu chí do Phụ lục A của MMoU đặt ra, trong thời gian qua, công tác giám sát, thanh tra và xử lý vi phạm trên TTCK tiếp tục được tăng cường. UBCKNN tiếp tục đẩy mạnh giám sát các tin đồn, báo cáo và kiểm tra trực tiếp, phát hiện kịp thời và kiên quyết xử lý các trường hợp vi phạm.

Nhằm nâng cao hiệu quả giám sát trên TTCK, UBCKNN đã đưa vào hoạt động hệ thống giám sát giao dịch chứng khoán (MSS)- công cụ hỗ trợ đắc lực cho hoạt động giám sát của cơ quan quản lý và giúp cơ quan này kịp thời phát hiện các giao dịch thao túng, nội gián và làm giá chứng khoán. Đồng thời, tăng cường bảo vệ các nhà đầu tư trên thị trường do kết nối dữ liệu nhanh chóng, chính xác với các Sở Giao dịch Chứng khoán và Trung tâm Lưu ký Chứng khoán.

Bên cạnh đó, cơ quan quản lý này cũng chú trọng việc giám sát giao dịch đối với các cổ phiếu ngân hàng, tài chính, kịp thời phối hợp, cung cấp thông tin cho cơ quan thanh tra, giám sát. Việc phối hợp với cơ quan công an thực hiện công tác phòng ngừa, phát hiện, điều tra làm rõ và xử lý các vi phạm trong lĩnh vực chứng khoán thể hiện qua các hoạt động cụ thể như: cung cấp và trao đổi thông tin, tình hình vi phạm hành chính và tội phạm trong lĩnh vực chứng khoán cũng được làm thường xuyên và đạt kết quả cao.

Kết quả là trong 9 tháng đầu năm 2013, UBCKNN đã ra quyết định xử phạt 23 cá nhân, với tổng số tiền là 1,721 tỷ đồng; Xử phạt 48 tổ chức, với tổng số tiền là 3,447 tỷ đồng. Các vi phạm chủ yếu tập trung về chế độ báo cáo, công bố thông tin của công ty đại chúng, công ty niêm yết; Vi phạm về báo cáo giao dịch cổ phiếu của cổ đông nội bộ, cổ đông lớn; hành vi thao túng cổ phiếu; hoạt động không đúng nội dung quy định trong giấy phép…

Tuy nhiên, việc giám sát xử lý những sai phạm trên TTCK vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Đó là các vi phạm trên thị trường ngày càng tinh vi, phức tạp, khó phát hiện và xử lý; Việc giám sát, phát hiện, kiểm tra và chứng minh hành vi vi phạm không hề dễ dàng, nhất là trong việc xác định mối quan hệ giữa các đối tượng nghi vấn, do họ có thể sử dụng nhiều phương thức, thông qua nhiều tài khoản dưới các tên khác nhau. Đối với giao dịch nội bộ, những sai phạm cũng thường được che dấu rất tinh vi, tập trung chủ yếu nhóm nhà đầu tư có thể nắm bắt thông tin nội bộ của doanh nghiệp trước khi nó được công bố công khai.

Bên cạnh đó, ý thức tuân thủ đạo đức nghề nghiệp tại một số tổ chức trung gian tài chính, quỹ đầu tư tài chính và lãnh đạo doanh nghiệp còn kém. Việc chạy theo lợi nhuận với các hoạt động kinh doanh nhiều rủi ro dẫn tới vi phạm các chỉ tiêu an toàn tài chính và thua lỗ còn nhiều. Trong khi đó, quy định về thẩm quyền của UBCKNN trong công tác thanh tra, giám sát hiện nay còn hạn chế so với UBCKNN các quốc gia phát triển.

Kỳ vọng những nỗ lực từ nền tảng ký kết Phụ lục A của MMoU sẽ mở đường cho TTCK Việt Nam ngày càng phát triển và minh bạch hơn.

Theo Tạp chí tài chính