BizLIVE - Lãnh đạo các cơ quan quản lý, đại diện các công ty chứng khoán cùng chia sẻ về những chính sách sắp có hiệu lực, nhất là Day Trading tại Tọa đàm trực tuyến BizTALK "Chứng khoán 2016 và Day Trading" diễn ra sáng nay (03/03).
BizTALK: “Chứng khoán 2016 và cơ hội với Day Trading”
Toàn cảnh Tọa đàm trực tuyến BizTALK "Chứng khoán 2016 và Daytrading"

Việc nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam trong bảng xếp hạng của tổ chức đánh giá xếp hạng MSCI từ thị trường cận biên (Frontier Markets) lên nhóm các thị trường mới nổi (Emerging Markets) đang là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu ngành chứng khoán trong năm 2016 và các năm tiếp sau.

Việc nâng hạng sẽ giúp thị trường chứng khoán (TTCK) đạt mục tiêu trở thành kênh huy động vốn chủ đạo cho nền kinh tế, giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn trực tiếp mà không phụ thuộc nhiều vào hệ thống ngân hàng. Tuy nhiên, muốn nâng được hạng và hội nhập thành công, đòi hỏi TTCK Việt Nam cũng như doanh nghiệp phải có những cải cách lớn, tuân thủ luật chơi chung của quốc tế.

Đối với chứng khoán, các cơ quan quản lý đang từng bước tiếp cận bằng việc đưa ra khung pháp lý về rút ngắn chu kỳ thanh toán chứng khoán về T+2; cho phép cơ chế bán chứng khoán trên đường về; day trading; nới room nước ngoài lên mức tối đa 100%...

Nhằm đưa đến cho bạn đọc một cái nhìn tổng quan về thị trường chứng khoán Việt Nam sau khi những chính sách có hiệu lực, đặc biệt là Thông tư 203/2015-BTC quy định về giao dịch trong ngày (day trading) bắt đầu có hiệu lực từ 01/07/2016, BizLIVE sẽ tổ chức Tọa đàm trực tuyến BizTALK: “Chứng khoán 2016 và Day trading” diễn ra vào 8h30 - 11h30 thứ 5 ngày 03/03/2016 tại Hà Nội.

Nội dung BizTALK: “Chứng khoán 2016 và Day trading” cùng các chủ đề liên quan sẽ được tường thuật chi tiết trên BizLIVE, với sự tham dự của lãnh đạo các cơ quan quản lý chứng khoán, các chuyên gia:

-      TS. Nguyễn Sơn, Vụ trưởng Vụ Phát triển Thị trường, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước

-      Ông Phạm Công Khoa Hương, Giám đốc phòng Quản lý thành viên, Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM

-      Ông Dương Văn Chung, Giám đốc Đầu tư Công ty chứng khoán MBS

-      Ông Lê Đức Khánh, Giám đốc Chiến lược Đầu tư CTCK Maritime (MSBS)

-      Ông Lê Tiến Đông, Phó tổng giám đốc CTCK Artex

-      Ông Bùi Nguyên Khoa, Trưởng phòng Vĩ mô và Thị trường, Công ty chứng khoán BSC

--------------------
Ông Cao Cương - Tổng Biên Tập BizLIVE phát biểu mở đầu tọa đàm  
Không phải tất cả các quy định của Thông tư 203 đều đồng thời có hiệu lực
Trước câu hỏi đặt ra cho các diễn giả liên quan đến Thông tư 203/2015, về thời điểm áp dụng day trading và sự chuẩn bị của các công ty chứng khoán (CTCK), TS. Nguyễn Sơn, Vụ trưởng Vụ Phát triển Thị trường, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), cho biết Thông tư 74 được ban hành năm 2011, thể hiện sự đột phá so với các quy định trước đó, trong đó cho phép nhà đầu tư mở nhiều tài khoản giao dịch. Thông tư 203 ra đời nhằm tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế và tăng thanh khoản cho thị trường. 
Trước đây, thị trường không cho phép đồng thời đặt lệnh mua bán tại cùng thời điểm. Còn tại Thông tư 203 thì cho phép việc đó. 
 TS. Nguyễn Sơn, Vụ trưởng Vụ Phát triển Thị trường, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước
Điều thứ hai, cho phép bán chứng khoán trên đường về. Thông tư 203 cho phép bán chứng khoán trên đường về (dưới T+2). Thứ ba, cho phép giao dịch chứng khoán trong ngày (day trading), cho phép bán chứng khoán trong ngày và nhà đầu tư cần mua lại (offset) chứng khoán đó trong ngày.
Thông tư 203 cũng siết chặt hơn quy định về giao dịch cổ phiếu quỹ, hoặc chấm dứt tài khoản ủy quyền theo quy định trong Thông tư 74. Một số quy định khác cũng được hoàn tất trong lần sửa đổi này.
Ông Sơn lưu ý, TT 203 có hiệu lực từ ngày 1/7/2016 nhưng không phải tất cả các quy định đều đồng thời có hiệu lực. Đặc biệt day trading chỉ được phép thực hiện khi UBCKNN đánh giá các thành viên có đủ điều kiện về vật chất và nhân sự sẵn sàng cho giao dịch, bởi đây là một nghiệp vụ có nhiều rủi ro.
Đơn cử như TTCK Đài Loan dù phát triển nhưng đến tháng 6/2014 mới cho phép day trading và trong 6 tháng đầu tiên chỉ được mua rồi bán và 6 tháng tiếp theo mới được bán trước khi mua.
"Chúng tôi đã chuẩn bị cho day trading, như quỹ vay/cho vay ở các công ty chứng khoán (CTCK) hoặc cơ chế mua/bán cưỡng chế (sell out/buy in) để bắt buộc thực hiện các giao dịch cưỡng chế", ông Nguyễn Sơn cho biết.
Ngoài ra, chúng ta cần quy định cụ thể đối với các CTCK liên quan đến vốn pháp định hay tỷ lệ vốn an toàn. Đồng thời UBCK quy định hạn mức cụ thể đối với từng mã chứng khoán, hoặc từng nhà đầu tư và các CTCK. Các sở lưu ký sẽ có quy trình, quy chế cụ thể sẽ được chuẩn bị, sau đó day trading mới có thể được thực hiện.
Ông Phạm Công Khoa Hương, Giám đốc phòng Quản lý thành viên, Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM cho biết, hệ thống giao dịch của Sở đã sẵn sàng cho việc triển khai.
Hoạt động bán khống đã diễn ra khoảng từ 4 đến 5 năm
Chia sẻ về sự chuẩn bị của công ty khi có thông tư 203, ông Dương Văn Chung, Giám đốc đầu tư Công ty chứng khoán MBS cho biết, sản phẩm daytrading là sản phẩm được nhiều nhà đầu tư mong đợi. 
Với MBS, hoạt động này diễn ra khoảng từ 4 đến 5 năm rồi. Tự các nhà đầu tư có nhiều cổ phiếu, tiền cho các nhà đầu tư khác mua các hoạt động bán khống trên thị trường. Khi hoạt động này được công khai, đây là sự mong muốn của các nhà đầu tư bởi nó giúp tăng thanh khoản, thu hút vốn dễ dàng hơn việc cho vay tiền.
Ông Dương Văn Chung, Giám đốc đầu tư Công ty chứng khoán MBS 
Từ 6 tháng trước đây, MBS đã sẵn sàng cho hoạt động này. Thứ nhất là sẵn sàng về công nghệ, quy trình. Thứ hai là sẵn sàng về mặt kho hàng. Thứ ba, MBS có lợi thế về quy mô cá nhân khá nhiều, đây chính là lợi cho các nhà đầu tư cá nhân, lợi thế cho các công ty chứng khoán có khách hàng đầu tư cá nhân cao.
Các công ty chứng khoán hiện đang chuẩn bị ra sao?
Ông Lê Tiến Đông, Phó tổng giám đốc CTCK Artex cho biết về phía công ty Chứng khoán Artex, mặc dù Thông tư 203 sẽ có hiệu lực từ 1/7/2016 nhưng để hoạt động phải đáp ứng các điều kiện.
 Ông Lê Tiến Đông, Phó tổng giám đốc CTCK Artex
Các công ty chứng khoán hiện đang chờ hoàn thiện luật. Về mặt công nghệ khi luật hoàn thiện sẽ cải tiến, thêm các phần mềm hỗ trợ cho phù hợp hơn với các điều kiện mới. Tôi nghĩ phần lớn các công ty chứng khoán cũng đang tích cực chuẩn bị như vậy.
Trong khi đó, ông Bùi Nguyên Khoa (BSC) cho rằng, với những quy định hiện tại UBCK và các cơ quan xây dựng khung pháp lý giao dịch, không nên fix cứng tỷ lệ quá chi tiết nên để công ty chứng khoán căn cứ tiềm lực tài chính, linh hoạt hơn để thị trường vận hành.
Đánh giá về Daytrading, ông Lê Đức Khánh (MSI) chia sẻ: "Rõ ràng giao dịch trong ngày có lợi thế tốt hơn cho khách hàng cá nhân, đây là mảng khách hàng chiến lược của công ty chúng tôi".
Ông Khánh cho biết hiện MSI đã có những chạy đua tích cực. Thứ nhất, về mặt vốn chủ sở hữu, hiện vốn của MSI vẫn đang ở mức khá thấp, chỉ khoảng 350 tỷ. Theo đó, để đáp ứng nhu cầu khi sản phẩm được tung ra công ty sẽ phải tăng vốn điều lệ và niêm yết. Hiện đội công nghệ thông tin đang cố gắng đưa ra phần mềm tốt nhất, chúng tôi cũng đưa ra các quy trình kiểm soát rủi ro để chạy hệ thống sắp tới như phân loại khách hàng, đưa ra tỷ lệ ký quỹ.... Tất cả các phòng ban đang tích cực chuẩn bị cho sản phẩm bắt đầu từ 1/7.
Daytrading liệu có làm tăng chi phí?
Trước câu hỏi về việc đưa daytrading vào hoạt động có làm tăng nhiều chi phí đầu tư không, ông Dương Văn Chung, Giám đốc đầu tư Công ty chứng khoán MBS cho rằng sẽ không mất thêm chi phí gì, chỉ thêm chi phí về mặt công nghệ. Tuy nhiên hiện nay, theo ông Chung, các công ty chứng khoán đã sẵn sàng chuẩn bị cho điều này.
Cùng về vấn đề này, ông Lê Tiến Đông cho rằng mức quota thế nào là hợp lý còn tùy vào từng cơ quan, doanh nghiệp khác nhau. "Dưới góc độ công ty chứng khoán thì chúng tôi mong muốn mức an toàn vốn ở mức vừa phải, vấn đề là với quy mô vốn như vậy khối lượng lệnh và giao dịch ở mức bao nhiêu là hợp lý". Ví dụ, vốn 300 tỷ nhưng cho giao dịch hàng ngày tới 500-600 tỷ thì vẫn có rủi ro. Nhưng nếu giao dịch ở mức 200 tỷ thì rủi ro sẽ hạ xuống rất nhiều.
Trong khi đó, ông Lê Đức Khánh, Giám đốc Chiến lược Đầu tư CTCK Maritime (MSI) cho biết, với sản phẩm sắp tới, MSI sẽ áp dụng phương pháp quản trị rủi ro mới. Đối với những sản phẩm thông thường, việc quản trị rủi ro thường dựa trên 3 yếu tố, bao gồm xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp, thanh khoản thị trường và chỉ số beta.
Ông Lê Đức Khánh, Giám đốc Chiến lược Đầu tư CTCK Maritime (MSBS) 
Tuy nhiên, với Day Trading, việc quản trị rủi ro sẽ phải chạy theo phương pháp mới, độ quan trọng của 3 yếu tố trên cũng sẽ thay đổi. Theo đó, yếu tố thanh khoản sẽ được đặt lên hàng đầu, sau đó mới đến xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp và beta.
Áp dụng Day Trading, trách nhiệm đối với công ty chứng khoán sẽ là rất lớn, để quản trị rủi ro, chúng tôi sẽ phải xem xét kỹ lưỡng vầ lịch sử khách hàng, những mã có thể cho vay, và danh mục chứng khoán có thể được thay đổi liên tục, ông Khánh chia sẻ.
HOSE sẽ không đặt quy định nào khác ngoài Thông tư 203
Nhận xét về chia sẻ của đại diện các công ty chứng khoán, ông Phạm Công Khoa Hương cho biết việc đầu tư ra sao sẽ tùy theo “khẩu vị” của từng công ty chứng khoán, miễn sao đảm bảo an toàn tài chính và quy định của Thông tư 203. 
“Sở sẽ không đặt ra quy định nào khác ngoài Thông tư 203, vì trong đó đã quy định rất rõ, ví dụ về tỷ lệ đặt vốn”, ông Hương khẳng định.
Về khả năng ban hành hoặc nâng mức phí, ông Phạm Công Khoa Hương liệt kê 4 loại phí hiện các công ty phải chi trả bao gồm Phí quản lý thành viên, Phí duy trì kết nối trực tuyến, Phí sử dụng thiết bị đầu cuối, Phí giao dịch. 
Ông Phạm Công Khoa Hương, Giám đốc phòng Quản lý thành viên, Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM 
“Tất cả đều do Bộ tài chính quy định theo Thông tư 27. Sở cũng sẽ không ban hành một loại phí nào khác”, ông khẳng định.
UBCK đã chuẩn bị như thế nào để để xây dựng Thông tư 203?
Ông Sơn cho biết, trong quá trình xây dựng TT 203, UBCK đã tổ chức các hội thảo lấy ý kiến của các sở giao dịch và thành viên thị trường. Phiên bản thông tư ban đầu đưa ra các quy định rất khắt khe, như quy định các CTCK phải có vốn chủ sở hữu tối thiểu là 800 tỷ đồng.
Sau đó UBCK đã tiếp thu và điều chỉnh quy định về vốn chủ sở hữu, giảm xuống còn 300 tỷ đồng, tương đương với vốn pháp định cho một CTCK có thể thực hiện đầy đủ các nghiệp vụ chứng khoán. 
Trước đó, vào giai đoạn 2007 - 2009, một số CTCK đã không thực hiện nghiêm túc các quy định và gây ra nhiều rủi ro và nhiều lãnh đạo rơi vào vòng lao lý. 
"Do đó, chúng tôi quy định chặt chẽ đối với day trading", ông Sơn khẳng định. Đơn cử như các sở giao dịch quy định các mã chứng khoán có thể áp dụng cho day trading dựa trên hướng dẫn của UBCK. 
Ngoài ra chúng ta phải có một quỹ hàng hoặc các CTCK phải chuẩn bị hàng để làm sao trước 6h ngày T phải có đủ hàng để thực hiện giao dịch. 
Ngoài ra, cần có cơ chế sell out/buy in để đảm bảo các quy định. Ví dụ, nhà đầu tư bán ra 1 triệu cổ phiếu VNM, sau đó nhà đầu tư phải mua lại trên thị trường hoặc vay từ các CTCK để có thể offset giao dịch, thậm chí với chi phí rất lớn. Do đó, nhà đầu tư phải chấp nhận tất cả các quy định và chi phí đó để tránh các rủi ro trên thị trường. 
Trong trường hợp TTCK có bất ổn đảo chiều, từ các biến động của TTCK quốc tế, trong đó có Trung Quốc. Do vậy, chúng ta cần phải xây dựng quy định để có thể xử lý các rủi ro và biến động trên thị trường. 
"Các giải pháp về công nghệ có thể được nhập từ nhà cung cấp nước ngoài. Tôi nhận định chúng ta sẽ phải mất 1 năm để chuẩn bị cho nền tảng công nghệ", ông Sơn nói. 
Quy định của chúng ta là khi mua chứng khoán phải có đủ tiền và các CTCK phải có đủ chứng khoán để bán. Do đó, chúng ta phải siết chặt ý thức tuân thủ của các quy định.
Ngoài ra, chúng ta cần có lộ trình để đưa ra các sản phẩm khác như covered warrant hay phái sính khác để giảm rủi ro cho thị trường.
Công ty chứng khoán cần chuẩn bị gì trước daytrading?
Trước câu hỏi các doanh nghiệp cần chuẩn bị gì, từ các công ty chứng khoán đến những công ty niêm yết, ông Phạm Công Khoa Hương cho rằng các công ty niêm yết sẽ không liên quan nhiều, đối với các công ty chứng khoán cần chú ý xây dựng hệ thống quản trị ngăn ngừa rủi ro, ngăn ngừa tình trạng mất thanh toán do triển khai dịch vụ giao dịch trong ngày.
Đối với câu hỏi “Các thành viên thị trường đã sẵn sàng đến đâu để thực hiện day trading?”, ông Sơn cho biết công nghệ thông tin ở nước ngoài chúng ta có thể áp dụng được. Cơ sở hạ tầng thông tin tại các CTCK tốp đầu đều sử dụng các công nghệ của nước ngoài. "Tôi cho rằng các CTCK có thể cần 6 tháng để chuẩn bị cơ sở công nghệ thông tin để chuẩn bị cho day trading". 
 Toàn cảnh tọa đàm BizTALK "Chứng khoán 2016 và Daytrading"
Ông Sơn cho biết UBCK đã gặp gỡ với các CTCK tốp đầu để xem xét về khả năng đáp ứng yêu cầu về cơ sở hạ tầng hoặc vốn của họ. Ngoài ra, UBCK đã chuẩn bị cơ sở pháp lý đầy đủ, do đó việc áp dụng day trading hiện nay phụ thuộc vào năng lực của các CTCK và thành viên thị trường. 
"Quả bóng" bây giờ không còn thuộc cơ quan quản lý lý nữa mà nằm ở các thành viên thị trường. Khi nào các CTCK sẵn sàng thì chúng ta “nổ súng phát đầu” - ông Sơn khẳng định.
Để chuẩn bị kĩ hơn cho day trading, UBCK cũng đã chuẩn bị cơ chế sell out/buy in để có thể thực hiện các giao dịch cưỡng chế. 
Ngoài ra, UBCK sẽ xây dựng quyết định hướng dẫn chi tiết các quy định cụ thể các hoạt động nghiệp vụ này, đồng thời xây dựng hệ thống giám sát và quy định liên quan đến xử lý vi phạm, cưỡng chế thực thi khi các CTCK và thành viên thị trường vi phạm các quy định.
Day Trading có tạo đột phá cho thị trường năm 2016 hay không?  
Ông Bùi Nguyên Khoa (BSC) cho biết đây là sản phẩm mới có sức hút nhưng khoan đã nói ảnh hưởng bao nhiêu, ví dụ giảm T+4 xuống T+3, 3-4 tháng sau thanh khoản không tăng trong khi trước đó kỳ vọng tăng, đến 4-5 tháng sau mới tăng. Đây là công cụ sử dụng nhiều hình thức nhưng thị trường còn nhiều công cụ khác nữa, mua bán công bằng và không mang lợi thế quá lớn. 
 Ông Bùi Nguyên Khoa, Trưởng phòng Vĩ mô và Thị trường, Công ty chứng khoán BSC
"Nhà đầu tư muốn lợi nhuận còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau mức độ quản trị của công ty được đề cập nhiều hơn", ông Khoa khẳng định.
Trong khi đó, ông Lê Đức Khánh, Giám đốc Chiến lược Đầu tư CTCK Maritime (MSI) cho rằng Việt Nam đang hướng tới nâng hạng thị trường và Day Trading là một sản phẩm rất quan trọng, giúp nâng thanh khoản thị trường và thu hút nhà đầu tư. Tôi cho rằng, tỷ lệ nhà đầu tư tham gia thị trường sẽ tăng vọt trọng thời gian tới.
Các khách hàng cá nhân với vốn đầu tư khoảng từ 500 triệu đến 2 tỷ đồng sẽ yêu thích sản phẩm này. Trong khi đó, thị phần của các công ty chứng khoán đáp ứng được các yêu cầu khắt khe của Day Trading sẽ tăng vọt trong thời gian tới.
"Tuy nhiên, tôi cho rằng, trong thời gian đầu, các công ty chứng khoán sẽ không áp dụng Day Trading một các ồ ạt mà sẽ từng bước thử nghiệm trước", ông Khánh nhận định.
Ai hưởng lợi từ daytrading?
Trả lời về việc khi daytrading hoạt động, liệu các công ty chứng khoán nước ngoài, các nhà đầu tư nước ngoài có lợi thế hơn các công ty chứng khoán Việt Nam, ông Dương Văn Chung, Giám đốc đầu tư Công ty chứng khoán MBS khẳng định, những đối tượng được hưởng lợi là các công ty chứng khoán có tệp khách hàng cá nhân lớn. Vì chỉ họ mới có nhu cầu daytrading nhiều.
Ông Chung cũng đánh giá đối tượng hưởng lợi là các công ty chứng khoán nằm trong top 5, vì họ có tệp khách hàng lớn. Thêm vào đó, ông Chung dự đoán, khi daytrading ra đời, nó có lợi rất nhiều cho các công ty niêm yết. Đây là nơi được lợi nhiều nhất, vì khi thanh khoản của các mã được cải thiện, khả năng phát hành dễ dàng hơn.
Về câu hỏi liên quan đến giá cổ phiếu có bị ảnh hưởng khi sản phẩm này ra đời, ông Chung cho rằng giá cổ phiếu sẽ "mượt" hơn còn nhà đầu tư sẽ “vui sướng” hơn vì họ có thêm công cụ để kiếm tiền. Tuy nhiên, theo ông Chung quan sát thì những nhà đầu tư này có nguy cơ lỗ nhiều hơn vì diễn biến giá dao động trong phiên còn phụ thuộc vào tâm lý thị trường. Nhưng hoạt động này sẽ thu hút nhiều nhà đầu tư hơn, giúp các công ty chứng khoáng tăng thêm nhiều lợi nhuận. 
Dự đoán về mối quan hệ giữa nhà đầu tư, công ty niêm yết, công ty chứng khoán sau khi daytrading đi vào hoạt động, ông Chung nhấn mạnh, để sản phẩm này ra đời, các công ty chứng khoán phải chuẩn bị rất nhiều, đặc biệt về kho hàng. Họ phải có một tệp khách hàng đủ lớn để cung cấp cho các khách hàng cá nhân khác. Sau khi có kho hàng, họ phải có quy trình quản trị rủi ro rất chặt. 
“Tốt nhất công ty chứng khoán không nên để xảy ra tình trạng rủi ro”, ông Chung lưu ý.

BIZLIVE