BizLIVE - Giai đoạn này, thị trường thiết lập nhiều kỷ lục, trong đó có việc lần đầu vào top 10 nước có chỉ số chứng khoán tăng trưởng cao nhất trên thế giới.
20 năm thị trường chứng khoán Việt Nam và giai đoạn vượt sóng dữ, lập kỳ tích
HOSE khai trương Tòa nhà Exchange Tower vào năm 2014, là cột mốc đánh dấu sự trưởng thành của TTCK Việt Nam về quy mô hoạt động, khả năng nâng cấp và hiện đại hóa hạ tầng công nghệ - Ảnh: Huyền Trâm.

Tiếp theo kỳ trướcNhịp sống doanh nghiệp - BizLIVE tiếp tục đề cập nội dung kỷ yếu thị trường chứng khoán 20 năm do Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) biên soạn. Với trọng tâm giai đoạn thị trường từ 2010-2014 mang chủ đề “Tăng tốc vươn lên”.

Thiết lập loạt kỷ lục
SGDCK TP.HCM thay đổi thời gian giao dịch bằng cách rút ngắn thời gian giao dịch của đợt khớp lệnh định kỳ mở cửa xuống còn 15 phút, tăng thời gian giao dịch của đợt liên tục thêm 15 phút và cho giao dịch thỏa thuận cổ phiếu/chứng chỉ quỹ trong suốt thời gian giao dịch. Việc thay đổi này đã giúp hoạt động giao dịch sôi động hơn và gia tăng thanh khoản cho TTCK.
Ngày 24/11/2010 Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán. Nội dung sửa đổi đã khắc phục được một số vấn đề bất cập như: hạn chế tình trạng lũng đoạn thị trường thông qua việc bổ sung hành vi vi phạm trong kinh doanh chứng khoán; khuyến khích và đẩy mạnh giao dịch chứng khoán trên thị trường có tổ chức trên cơ sở quy định điều kiện chào bán chứng khoán ra công chúng; bổ sung đối tượng cũng như nội dung công bố thông tin trên TTCK...
Năm 2010, SGDCK TP.HCM chứng kiến con số kỷ lục về số lượng DNNY với 81 mã cổ phiếu có tổng khối lượng niêm yết là 2.357 triệu cổ phiếu và tổng giá trị niêm yết là 23.572 tỷ đồng. Vốn điều lệ trung bình của 81 DNNY là 291 tỷ đồng; 5/81 tổ chức niêm yết có vốn điều lệ trên 1.000 tỷ đồng, chủ yếu thuộc nhóm ngành công nghiệp, bất động sản và nguyên vật liệu.
Với 03 CTCK được chấp thuận thành viên trong năm 2010, tổng số lượng CTCK thành viên của SGDCK TP.HCM được nâng lên 102 công ty. Đây là con số kỷ lục về số lượng CTCK thành viên tại SGDCK TP.HCM tính đến thời điểm hiện tại.
Năm 2010 đánh dấu chặng đường 10 năm của thị trường chứng khoán Việt Nam. Thị trường đã có những phát triển vượt bậc, đạt gấp 2 lần so với kế hoạch ban đầu về quy mô vốn hóa, số lượng công ty niêm yết tăng gấp 10 lần. Thị trường cũng đã trở thành kênh huy động vốn cho doanh nghiệp với hàng trăm ngàn tỷ đồng.
Lần đầu “tung” margin, xử lý thao túng giá chứng khoán
Triển khai giao dịch ký quỹ là bước ngoặt quan trọng trên TTCK, góp phần gia tăng thanh khoản, đa dạng hóa nghiệp vụ của CTCK và tạo thêm nhiều cơ hội cho nhà đầu tư giao dịch trên thị trường.
Nghị quyết số 08/2011/QH13 của Quốc hội cho phép miễn thuế thu nhập từ ngày 01/8/2011 đến hết ngày 31/12/2012 đối với cổ tức được chia cho cá nhân từ hoạt động đầu tư vào TTCK và góp vốn mua cổ phần của doanh nghiệp trừ cổ tức của các ngân hàng cổ phần, quỹ đầu tư tài chính, tổ chức tín dụng. Nghị quyết cũng đồng thời giảm 50% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp từ ngày 01/8/2011 đến hết ngày 31/12/2012 đối với hoạt động chuyển nhượng chứng khoán của cá nhân.
Lần đầu tiên 4 cá nhân có hành vi thao túng giá chứng khoán (đối với cổ phiếu của CTCP Dược Viễn Đông) bị xử lý hình sự kể từ khi tội danh mới này được bổ sung vào Bộ luật Hình sự, có hiệu lực từ 01/01/2010. Việc xử lý hình sự đối với hành vi thao túng giá chứng khoán cho thấy các cơ quan quản lý nhà nước sẽ xử lý mạnh tay đối với các tội danh liên quan đến chứng khoán và TTCK nhằm nâng cao tính minh bạch và kỷ luật thị trường, tạo niềm tin cho nhà đầu tư.
Bối cảnh kinh tế khó khăn, lạm phát tăng cao và tín dụng cho lĩnh vực chứng khoán bị siết chặt nhằm ổn định kinh tế vĩ mô, là những nguyên nhân khiến TTCK trải qua một năm sụt giảm mạnh. VN-Index giảm sâu nhất trong hơn 2 năm trở lại đây, chỉ còn 364,48 điểm vào ngày 15/12, giảm gần 25% so với cuối năm 2010. Giá cổ phiếu niêm yết đã xuống rất thấp, chỉ bằng 1/2 đến 1/3 so với cách đây hơn 2 năm; hơn 60% tổng số DNNY trên hai SGDCK có giá cổ phiếu thấp hơn mệnh giá (438/695 cổ phiếu). Thị trường sụt giảm sâu không chỉ gây khó khăn cho các nhà đầu tư chứng khoán mà các CTCK cũng bị ảnh hưởng, có đến 2/3 số CTCK trên TTCK rơi vào tình trạng thua lỗ trong hoạt động kinh doanh.
Trình làng “rổ vàng” VN30, đấu giá gặp khó
SGDCK TP.HCM đã thực hiện nhiều giải pháp kỹ thuật quan trọng trong năm 2012 nhằm thu hút nhà đầu tư, và gia tăng thanh khoản cho TTCK. Nhờ đó, thanh khoản của TTCK trong năm 2012 đã được cải thiện rõ rệt. Khối lượng giao dịch đạt hơn 14 tỷ chứng khoán, tăng 68,42% so với năm 2011. Giá trị giao dịch bình quân mỗi ngày đạt 878 tỷ đồng, tăng 35,19% so với năm 2011. Năm 2012 cũng là năm có nhiều quyết sách quan trọng được ban hành, định hướng cho TTCK phát triển lành mạnh về sau.
Triển khai chỉ số VN30 ngày 06/02/201. Đây là chỉ số được tính theo phương pháp giá trị vốn hóa thị trường, bao gồm 30 cổ phiếu thành phần, đại diện cho hoạt động của 30 công ty được niêm yết trên SGDCK TP.HCM, chiếm khoảng 80% tổng giá trị vốn hóa và 60% tổng giá trị giao dịch toàn thị trường. Để được lựa chọn vào rổ chỉ số VN30, cổ phiếu phải đáp ứng các điều kiện tham gia và các bước sàng lọc về giá trị vốn hóa, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng, thanh khoản.
Thủ tướng phê duyệt chiến lược phát triển TTCK Việt Nam giai đoạn 2011 - 2020. Chiến lược đặt ra nhiều mục tiêu trong đó có đưa tổng giá trị vốn hóa thị trường cổ phiếu vào năm 2020 đạt khoảng 70% GDP.
Ngày 06/6/2012, SGDCK TP.HCM chính thức thực hiện điều chỉnh thời gian giao dịch, theo đó kéo dài thời gian giao dịch sang buổi chiều đến 14h15’. Áp dụng lệnh thị trường (MP) từ ngày 03/10/2012.
Năm 2012 là năm mà SGDCK TP.HCM ghi nhận số đợt đấu giá thành công thấp nhất qua các năm với 07 đợt đấu giá cổ phần thành công. Cùng với những nguyên nhân khách quan từ thị trường, bản thân cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện pháp luật về cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước còn nhiều bất cập. Việc xác định giá trị doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn, nhất là giá trị thương hiệu, giá trị lợi thế, quyền thuê đất. Việc lựa chọn nhà đầu tư chiến lược còn nhiều vướng mắc.
Lần đầu sáp nhập CTCK, vào top tăng trưởng thế giới
TTCK diễn ra trong bối cảnh có sự đan xen giữa các yếu tố thuận lợi và khó khăn của kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, kinh tế vĩ mô năm 2013 đã có khởi sắc so với năm 2012, cả tín hiệu trong tài chính, tiền tệ đặc biệt là mặt bằng lãi suất giảm, tỷ giá ổn định, dự trữ ngoại tệ tăng lên, cán cân thanh toán được cải thiện. Từ thực tế này, TTCK Việt Nam đã có sự hồi phục đáng khích lệ. Điểm đáng chú ý, chỉ số chứng khoán được đánh giá là một trong 10 nước có mức tăng trưởng cao nhất thế giới.
Nới rộng biên độ giá từ mức +/-5% lên +/-7% cho cổ phiếu và chứng chỉ quỹ trên Sở GDCK TP.HCM từ ngày 15/01/2013, nâng tỷ lệ ký quỹ từ 40/60 lên 50/50 áp dụng từ 01/02/2013.
Chính thức kéo dài thêm 45 phút thời gian giao dịch buổi chiều đến 15h từ ngày 22/7/2013. Việc kéo dài thời gian giao dịch có thể là cơ hội tốt cho các đơn vị kinh doanh chứng khoán. Tăng thời gian giao dịch đồng nghĩa việc nhà đầu tư sẽ ở trên sàn lâu hơn, do vậy nhu cầu khớp lệnh cũng nhiều. Các công ty có thể cải thiện phần nào nhờ thu phí giao dịch chứng khoán.
Lần đầu tiên có hướng dẫn cụ thể về xử lý hình sự đối với 3 tội danh trong lĩnh vực chứng khoán gồm: cố ý thông tin sai lệch hoặc che giấu sự thật trong hoạt động chứng khoán, sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán và thao túng giá chứng khoán.
Ngày 09/12/2013, CTCP Chứng khoán MB (MBS) chính thức nhận được giấy phép thành lập của UBCKNN trên cơ sở hợp nhất 2 CTCK là CTCP Chứng khoán MB (MBS) và CTCP Chứng khoán VIT (VITS). Sau hợp nhất, CTCP Chứng khoán MB có tổng tài sản 2.532 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu là 621 tỷ đồng. Đây là sự kiện quan trọng trên TTCK và là điểm nhấn của quá trình tái cấu trúc CTCK.
Năm 2013, SGDCK TP.HCM chỉ đón nhận 4 DNNY mới với khối lượng 234 triệu cổ phiếu. Đây là mức thấp nhất kể từ năm 2004, giảm mạnh so với mức đỉnh 81 công ty niêm yết mới vào năm 2010. Năm 2013 vẫn là một năm thách thức đối với nền kinh tế, tốc độ tăng trưởng còn thấp, nợ xấu cao, hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp còn khó khăn, sức mua yếu, các giải pháp xử lý nợ đang ở giai đoạn đầu. Điều này gây khó khăn tới hoạt động của TTCK Việt Nam trong năm 2013.
Vượt hai đợt sóng dữ

Dù chịu hai đợt sóng giảm mạnh, nhưng năm 2014 vẫn được đánh giá là năm thành công của TTCK Việt Nam trên nhiều phương diện.
Hoạt động vay và cho vay chứng khoán tại Trung tâm Lưu ký Chứng khoán nhằm hỗ trợ thanh toán giao dịch chứng khoán trong trường hợp thành viên lưu ký tạm thời thiếu hụt chứng khoán để thanh toán hoặc hỗ trợ thành viên lập quỹ ETF có đủ chứng khoán để góp vốn và thực hiện giao dịch hoán đổi danh mục với quỹ ETF theo quy định hiện hành.
Thị trường chứng khoán Việt Nam đón nhận hình thức quỹ ETF nội đầu tiên với sự ra đời của Quỹ E1VFMVN30, mô phỏng chỉ số VN30. Quỹ đã chính thức giao dịch chứng chỉ tại SGDCK TP.HCM từ ngày 06/10/2014 với quy mô ban đầu 202 tỷ đồng, tạo thêm sự lựa chọn cho các nhà đầu tư ưa thích chiến lược đầu tư thụ động. NĐTNN cũng có cơ hội gián tiếp đầu tư vào các cổ phiếu đã hết room thông qua hình thức quỹ này.
Khai trương Tòa nhà Exchange Tower. Exchange Tower đi vào hoạt động là cột mốc đánh dấu sự trưởng thành của TTCK Việt Nam về quy mô hoạt động, khả năng nâng cấp và hiện đại hóa hạ tầng công nghệ.
Sự kiện biển Đông - tàu Hải Dương 981 bắt đầu tác động đến thị trường từ cuối tháng 4/2014, đúng vào giai đoạn điều chỉnh sau chu kỳ tăng trưởng tốt 3 tháng đầu năm. Chỉ trong vòng 7 phiên, VN-Index đã sụt giảm hơn 11%, rơi xuống mức 508,51 điểm, HNX-Index giảm hơn 13%, còn 68,74 điểm.

HUYỀN TRÂM