BizLIVE - “Buộc phải hành động khi chưa có đầy đủ thông tin, phải ra quyết định trong chỉ vài giờ hoặc vài ngày... đó là chuyện không hiếm trong công tác điều hành của doanh nghiệp ở thời Covid”, CEO May 10 chia sẻ.

Đại dịch Covid-19 đã có nhiều tác động đến kinh tế toàn cầu nói chung và kinh tế Việt Nam nói riêng. Trước tình huống chưa từng có trong thực tiễn, nhiều doanh nghiệp Việt đã phải xoay trở đủ cách để vượt qua khó khăn, nhất là các doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động.

Là một doanh nghiệp dệt may có gần 12.000 công nhân với thị trường xuất khẩu chủ yếu là các nước Âu, Mỹ, vốn đang bị ảnh hưởng nặng nề bởi dịch, chia sẻ với Nhịp sống kinh doanh - BizLIVE nhân ngày Doanh nhân Việt Nam (13/10), ông Thân Đức Việt, CEO Tổng công ty Cổ phần May 10 cho biết, May 10 đang nỗ lực chuyển đổi để đảm bảo các đơn hàng và duy trì việc làm cho người lao động.

Hết xoay trở nguyên liệu đầu vào đến giải quyết vấn đề đầu ra

Theo báo cáo tình hình sản xuất công nghiệp của Bộ Công Thương, do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, xuất khẩu năm 2020 của ngành dệt may được dự báo sẽ chỉ đạt mức tối đa 34 tỷ USD, không phải ở con số 40-42 tỷ USD như kỳ vọng ban đầu. Vậy với riêng Tổng công ty May 10, hoạt động sản xuất kinh doanh bị ảnh hưởng ra sao và lãnh đạo doanh nghiệp đã làm gì để ứng biến, thưa ông?

Để doanh nghiệp có thể tồn tại và phát triển trong bối cảnh khủng hoảng do đại dịch, lãnh đạo doanh nghiệp trước hết phải có tầm nhìn xa và sự linh hoạt ứng biến. Đại dịch Covid-19 là tình huống chưa từng có trong thực tiễn, do đó tất cả các hệ thống doanh nghiệp đều rơi vào thế bị động.

Trong bối cảnh đại dịch vẫn chưa có dấu hiệu chấm dứt khiến cho danh sách các doanh nghiệp buộc phải nộp đơn xin phá sản ngày càng kéo dài, không ít doanh nghiệp đã lặng lẽ “biến mất” khỏi thị trường.

Việc các thương hiệu thời trang lớn đệ đơn phá sản đã ảnh hưởng không nhỏ đến hệ thống các doanh nghiệp dệt may nói chung. Tổng cầu lĩnh vực dệt may dự kiến sụt giảm 30%.

Từ khi đại dịch xảy ra, May 10 hết xoay trở với nguyên liệu đầu vào đến giải quyết vấn đề đầu ra. Từ tháng 3 tới nay, số lượng các đơn hàng lớn bị sụt giảm mạnh, điển hình như đơn hàng của thị trường Mỹ, châu Âu. Đáng chú ý, đơn hàng về các mặt hàng chủ lực của May 10 trong những năm qua như veston, sơ mi, quần âu và các sản phẩm thời trang công sở bị cắt giảm từ 40-60%.

Từ câu chuyện bị gián đoạn nguồn cung nguyên phụ liệu cho đến thị trường xuất khẩu bị “đóng băng” do đối tác, khách hàng liên tiếp giãn, hoãn, hủy đơn hàng hoặc chậm thanh toán dẫn đến rất nhiều khó khăn cho doanh nghiệp trong việc duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh, sắp xếp đủ việc làm cũng như đảm bảo thu nhập cho hàng nghìn người lao động.

Để duy trì sản xuất cũng như bù lượng đơn hàng truyền thống thiếu hụt, chúng tôi quyết định đầu tư máy móc để nhận sản xuất thêm các đơn hàng dệt kim và khẩu trang, nhằm duy trì việc làm cho người lao động.

Thời điểm tháng 3-4, một đối tác lớn đã đặt mua hàng trăm triệu khẩu trang y tế và giao hàng từ tháng 7. Đơn hàng này tương đương với khoảng 30% doanh thu của May 10 trong năm nay.

Công ty cũng còn có đối tác của Mỹ đặt mua 20 triệu khẩu trang vải trong 6 tuần và một đối tác Đức đặt 2 triệu khẩu trang vải, 6 triệu khẩu trang y tế.

Nhờ sớm chuyển sang sản xuất khẩu trang nên thiệt hại trong hoạt động sản xuất cũng được giảm bớt phần nào. Đặc biệt, May 10 vẫn đảm bảo việc làm cho người lao động, đó là một thành công.

Dù vậy, trong những tháng cuối năm 2020, doanh nghiệp dệt may trong nước nói chung, May 10 nói riêng mới thực sự bước vào giai đoạn khó khăn khi các mặt hàng truyền thống, thế mạnh của nhiều doanh nghiệp may như veston, sơ mi cao cấp (mà May 10 là thế mạnh) gần như không có đơn hàng do tình hình dịch bệnh Covid-19 trên thế giới vẫn chưa có diễn biến khả quan hơn.

Như ông nói, bước vào giai đoạn khó khăn những tháng cuối năm, liệu May 10 có còn đảm bảo đủ được việc làm cho người lao động?

9 tháng của năm 2020, dù chịu ảnh hưởng của dịch bệnh, thiếu hụt nguồn cung và người lao động có nguy cơ mất việc làm rất cao nhưng May 10 chưa sa thải một công nhân nào, vẫn đảm bảo việc làm đầy đủ và thu nhập cho người lao động.

Bước sang tháng 10 và tháng 11, đơn hàng xuất khẩu khó khăn hơn, có thể May 10 sẽ phải thực hiện biện pháp giãn việc, cho công nhân nghỉ thêm 1 ngày trong tuần.

Tuy nhiên, mục tiêu chung của May 10 hiện tại là bằng mọi cách tìm được những nguồn hàng thay thế đối với thị trường xuất khẩu, để vẫn đảm bảo việc làm cho người lao động.

Ông có thể nói cụ thể hơn về những giải pháp của May 10 để vượt qua khó khăn của 3 tháng cuối năm?

Những năm trước, vào khoảng tháng 9, May 10 đã nhận đủ đơn hàng sản xuất sơ mi, veston cho quý IV, thậm chí là quý I năm sau. Tuy nhiên, năm nay lượng đơn hàng chỉ đủ cho tháng 9. Còn lượng đơn hàng quý IV/2020 và quý I/2021 của chúng tôi mới chỉ đạt 50% năng lực sản xuất đối với sản phẩm veston và 60% với sản phẩm sơ mi.

Chúng tôi đang phải đong đếm các đơn hàng theo tháng, thậm chí theo tuần bởi thị trường xuất khẩu đang sụt giảm rất nghiêm trọng.

Để duy trì hoạt động, May 10 vẫn đang xoay trở tìm mọi biện pháp để thay đổi, tổ chức lại sản xuất nhằm tạo ra những sản phẩm mà trước đây không phải là thế mạnh.

Đồng thời, May 10 cũng đang tập trung phát triển vào thị trường nội địa và hiện đã có nhiều khách hàng tin dùng, đặt hàng, đặc biệt là các đơn hàng đồng phục.

Khuyến khích các doanh nghiệp hướng phát triển vào thị trường nội địa trong bối cảnh đại dịch cũng là chủ trương của Chính phủ. Ông nghĩ sao về chủ trương này?

Trong bối cảnh khó khăn chung của dịch Covid-19, hoạt động xuất nhập khẩu bị ảnh hưởng. Thị trường nội địa Việt Nam với dân số 100 triệu dân là thị trường rất nhiều tiềm năng, tạo động lực phát triển cũng như lợi thế cạnh tranh lành mạnh và ổn định cho hệ thống doanh nghiệp trong nước.

May 10 cũng đã có sự điều chỉnh chiến lược kinh doanh theo hướng tăng dần tỷ trọng doanh thu nội địa, giảm sự phụ thuộc vào thị trường bên ngoài.

"Đường ta đi tuy khó, nhưng có đường cho ta đi"
Các hiệp định thương mại tự do, đặc biệt là EVFTA được kỳ vọng mang tới nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp Việt, nhất là ngành dệt may. Tuy nhiên, đại dịch đã làm chậm trễ phần nào tiến trình hiện thực hóa hiệp định này. Với May 10 thì sao, có ảnh hưởng nhiều không, thưa ông?

Trước thời điểm EVFTA chính thức có hiệu lực, ngành dệt may vẫn còn ngổn ngang những khó khăn chưa thể giải quyết để được hưởng những ưu đãi lớn từ hiệp định này. Nhưng khi hiệp định có hiệu lực, lợi thế về thuế sẽ giúp hàng dệt may Việt Nam tăng sức cạnh tranh so với các quốc gia khác, như Bangladesh, Campuchia, Pakistan… 

Nắm bắt cơ hội này, May 10 đã tập trung đặt mua nguyên liệu từ các nhà sản xuất trong nước để đáp ứng yêu cầu về nguyên liệu nội khối của EVFTA.

Về lâu dài, May 10 cũng tính toán đến chiến lược phát triển nguồn nguyên phụ liệu trong nước, giúp doanh nghiệp tối đa hóa lợi ích, không chỉ trong EVFTA mà còn trong nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới khác. Đồng thời, giảm thiểu rủi ro khi tập trung vào nguyên phụ liệu từ một vài thị trường.

Ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 trước mắt có thể khiến cho đơn hàng của May 10 sang thị trường Mỹ, châu Âu sụt giảm mạnh nhưng tôi tin với sự chuẩn bị kỹ lưỡng trong những năm tới, chúng tôi sẽ có thể tận dụng những cơ hội mà các hiệp định thương mại tự do, trong đó có EVFTA mang lại.

Ở góc nhìn của một doanh nhân, ông đánh giá như thế nào về khả năng xoay chuyển của các doanh nhân Việt Nam trong thời gian đại dịch vừa qua?

Có thể nói, Covid-19 là một “lò luyện”, qua đó khả năng lãnh đạo kiên tâm có thể được “chưng cất” và tinh chế tốt nhất. Buộc phải hành động khi chưa có đầy đủ thông tin, phải ra quyết định trong chỉ vài giờ hoặc vài ngày... đó là chuyện không hiếm trong công tác điều hành của doanh nghiệp. Tình thế Covid-19 là bất thường, chúng ta phải có giải pháp không theo quy luật bình thường.

Mặc dù vấp phải không ít thách thức, nhưng về cơ bản, cộng đồng doanh nhân đã phát huy ý chí quyết tâm, tinh thần linh hoạt, sáng tạo để vượt qua. Có câu "đường ta đi tuy khó, nhưng có đường cho ta đi". Khó khăn còn ở phía trước, và người đứng đầu doanh nghiệp không thể buông tay. Sau lưng doanh nhân là người lao động. Cho nên, cứ bước đi, sẽ có đường để ta thoát khỏi những khó khăn hiện tại và cả tương lai do Covid-19 gây ra.

HOÀNG HÀ