Quota tỷ giá bị “quật ngã”, chính sách mới có gì đặc biệt?

Trần Giang

06:00 29/12/2015

BizLIVE -

Hôm 29/12, Ngân hàng Nhà nước sẽ công bố chính thức về chính sách điều hành tỷ giá mới sẽ được áp dụng từ năm 2016, đó là chính sách tỷ giá linh hoạt, có nghĩa là tỷ giá không còn bị neo cứng mà điều chỉnh theo ngày, có lên có xuống…

Quota tỷ giá bị “quật ngã”, chính sách mới có gì đặc biệt?

Biến động tỷ giá trong 5 năm (2011 - 2015) theo chế độ neo tỷ giá trong biên độ.

Đại diện Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết ngày 28/12, cơ quan này đã có cuộc họp kín với các chuyên gia kinh tế trong và ngoài nước về chính sách tỷ giá mới sẽ được triển khai trong năm 2016.

“Chính sách tỷ giá mới rất được các chuyên gia ủng hộ. Việc triển khai chính sách tỷ giá mới này đã được NHNN chuẩn bị trong một thời gian dài. Tuy nhiên, thời gian và cách thức thực hiện, triển khai đang còn cân nhắc”, đại diện NHNN cho biết.

Theo đại diện của NHNN, chính sách tỷ giá mới được áp dụng theo hướng linh hoạt theo hướng có tăng, có giảm. Theo đó, những tham số được NHNN dùng để tham chiếu cho tỷ giá tham chiếu là tỷ giá giao dịch bình quân liên ngân hàng trên thị trường, chỉ số kinh tế vĩ mô, cung cầu ngoại tệ trong nước và diễn biến ngoại tệ trên thị trường thế giới…

Kết thúc “sứ mệnh” quota tỷ giá

Trong 5 năm qua, tỷ giá của Việt Nam được điều hành theo chế độ tỷ giá trong biên độ. Từ cuối năm 2011, NHNN đã khép lại những bất ổn, xáo trộn lớn trên thị trường ngoại tệ trước đây bằng cơ chế tỷ giá ổn định, định hướng và cam kết ổn định. Điều này đã góp phần giúp ổn định vĩ mô, gia tăng dự trữ ngoại hối, hạn chế đô la hóa, nâng cao vị thế VND. Điều đó được thể hiện rất rõ kể từ năm 2012.

Theo đó, năm 2012, NHNN đặt quota cho tỷ giá không quá +/-1%. Đây là năm được đánh giá là thành công vì không có lần điều chỉnh tỷ giá trung tâm nào dù thị trường cũng có 2 đợt biến động.

Năm 2013 cũng được coi là thành công khi quota đặt ra là 2 – 3% nhưng NHNN chỉ phải dùng có 1% để bình ổn thị trường ngoại hối. Điều đáng nói, lần điều chỉnh 1% vào tháng 6/2013 là sự chủ động của NHNN theo hướng nhằm hỗ trợ cho xuất khẩu.

Năm 2014 được xem là năm khả ổn định của cặp tỷ giá VND/USD khi NHNN chỉ phải dùng 1% trong quota 2% đặt ra hồi đầu năm điều hành tỷ giá.

Năm 2015 được xem là năm biến động của thị trường thế giới và Việt Nam đã chịu tác động trực tiếp của những biến động này. Vẫn theo kế hoạch, NHNN đặt quota điều chỉnh 2% nhưng những biến động bất ngờ trên thị trường thế giới, mà cụ thể là Fed điều chỉnh lãi suất và Nhân dân tệ phá giá để vào rỏ tiền tệ thế giới đã quật ngã chính sách tỷ giá trong nước.

Theo đó, năm 2015, NHNN đã phải 3 lần điều chỉnh tỷ giá với mỗi lần điều chỉnh là 1% và 2 lần nâng biên độ giao dịch từ +/-1% lên +/-3%. Dù vậy, thị trường vẫn chưa thôi kỳ vọng NHNN sẽ tiếp tục điều chỉnh tỷ giá khi vào tháng cuối năm 2015, tỷ giá luôn ở trạng thái tăng kịch trần, đặc biệt là trước và sau khi Fed công bố quyết định điều chỉnh lãi suất thêm 0,25%.

Mặc dù khá minh bạch và linh hoạt trong điều hành tỷ giá nhưng NHNN vẫn chưa nhận được nhiều quan điểm đồng thuận từ thị trường và chuyên gia khi bàn về chính sách điều hành tỷ giá theo hướng đặt quota. Thực tế đó buộc NHNN phải lựa chọn một chế độ tỷ giá mới để điều hành từ năm tới trước một thị trường đầy biến động.

Tại buổi gặp gỡ báo chí mới đây, Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng, cho biết NHNN hoàn thiện để tiến tới cách thức điều hành tỷ giá linh hoạt hơn và đã không có quota cho điều chỉnh tỷ giá nào được đưa ra.

“Việc điều hành tỷ giá linh hoạt trong năm 2016 được rút ra bài học từ việc điều hành trong năm 2015. Thị trường ngoại hối và tỷ giá 2015 và đặc biệt thời gian qua cho thấy thị trường trong nước tác động lớn từ tâm lý và diễn biến trên thị trường quốc tế”, bà Hồng cho biết.

Theo bà Hồng, trong năm 2015, NHNN liên tục đưa ra các giải pháp như hạ lãi suất tiền gửi USD, yêu cầu các TCTD báo cáo về trạng thái ngoại hối nhưng tâm lý thị trường nặng nề. Mặc dù cung cầu ngoại tệ diễn biến tích cực, thị trường tích cực như xuất siêu lớn, dòng vốn FDI, kiều hối tiếp tục nhưng tỷ giá vẫn tăng.

“Vì thế năm 2016 NHNN hoàn thiện để tiến tới cách thức điều hành tỷ giá linh hoạt hơn, cân nhắc cả yếu tố trong nước, quốc tế để giảm kỳ vọng và tâm lý găm giữ ngoại tệ theo hướng không có xu hướng nào đó cho việc năm giữ ngoại tệ, có thể gây khó khăn trong điều hành. Hiện nay NHNN sẽ tiếp tục thực hiện đồng bộ công cụ giải pháp của chính sách tiền tệ, vẫn quán triệt phương châm nâng cao vị thế VND”, bà Hồng chia sẻ.

Sẽ điều chỉnh tỷ giá theo cơ chế "bò trườn"

Ngoài ra, sự thay đổi chính sách tỷ giá còn được cho là từ cam kết không phá giá đồng nội tệ để thúc đẩy sức cạnh tranh hàng hóa của nước mình trong Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP).

Cam kết duy trì tỷ giá ổn định trong TPP không phải điều kiện cứng, nhưng 12 nước đang trên lộ trình hướng đến những tiêu chuẩn cao hơn về chính sách tỷ giá và cam kết không sử dụng đồng nội tệ của mình để tăng khả năng canh tranh và thỏa thuận này sẽ được thực hiện song song với TPP.

Một trong những nội dung được đề cập là việc các nước trong TPP thống nhất sẽ không phá giá đồng nội tệ để thúc đẩy sức cạnh tranh của mình. Với chính sách tỷ giá neo vào một đồng tiền khác là USD theo tỷ giá cố định, Việt Nam sẽ phải tiến hành điều chỉnh tỷ giá mỗi khi có biến động lớn.

Nói về sự thay đổi chính sách tỷ giá, đại diện NHNN cho biết, chính sách tỷ giá mới của NHNN vẫn được neo với đồng USD tuy nhiên sẽ có điều chỉnh linh hoạt theo ngày, có tăng có giảm theo diễn biến thị trường.

“Có nghĩa, tỷ giá giao dịch bình quân liên ngân hàng ngày hôm nay có thể sẽ được sử dụng làm tỷ giá giao dịch ngày hôm sau. Đấy là có thể, bởi tỷ giá tham chiếu được tham khảo từ nhiều tham số như tỷ giá bình quân liên ngân hàng, diễn biến trên thị trường thế giới, cung cầu ngoại tệ trong nước, chỉ số kinh tế vĩ mô…”, đại diện NHNN cho biết.

Bình luận về chính sách tỷ giá, TS. Nguyễn Xuân Thành, Giảng viên giảng dạy Kinh tế Chương trình Fulbright, cho rằng với chính sách tỷ giá VND/USD hiện tại mang tính cứng nhắc, hàng ngày NHNN công bố tỷ giá trung tâm và thị trường tiền tệ được giao dịch dao động quanh biên độ. Theo đó, hàng năm, NHNN công bố tỷ lệ điều chỉnh tỷ giá, nhất là khi thị trường có biến động.

Theo ông Thành, với cách điều hành tỷ giá hiện nay của NHNN, mỗi khi thị trường có biến động thì NHNN hoặc phải điều chỉnh tỷ giá hoặc phải bán ngoại tệ ra để can thiệp thị trường.

“Tuy nhiên, việc biến động tỷ giá khó xác định được ngay nguyên nhân nào tạo áp lực lên tỷ giá, nên quyết định điều chỉnh tỷ giá ngay không phải là giải pháp tốt. Nếu NHNN chọn giải pháp dùng dự trữ ngoại hối can thiệp thì phải có mức dự trữ ngoại tệ đủ lớn mới tạo được lòng tin cho thị trường”, ông Thành phân tích.

Với cách điều hành tỷ giá mới mà NHNN sắp công bố, thì tỷ giá giao dịch bình quân của ngày hôm nay làm tỷ giá tham chiếu ngày hôm sau. Đây là cách điều hành tỷ giá linh hoạt.

“Theo đó, nếu tỷ giá là 100 đồng, biên độ 5% và trong ngày có thể lên 105 đồng thì giá này sẽ trở thành tỷ giá tham chiếu cho phiên giao dịch ngày mai. Còn nếu tỷ giá giảm xuống 95 đồng thì giá này sẽ là giá tham chiếu cho ngày mai. Đây được gọi là cơ chế tỷ giá bò trườn. Với cách điều hành này, NHNN sẽ không nhất thiết can thiệp vào thị trường ngoại hối bằng bán ngoại tệ ra”, ông Thành phân tích.

TS. Đỗ Thiên Anh Tuấn, Giảng viên giảng dạy Kinh tế Chương trình Fulbright, cho biết ông rất ủng hộ chính sách tỷ giá này của NHNN, nhất là khi thị trường thế giới có biến động.

“Tôi đã nói nhiều về chính sách điều hành tỷ giá này. Với cách điều hành này, NHNN không chịu áp lực điều chỉnh tỷ giá khi có biến động, vì hàng ngày, hàng tuần hoặc hàng tháng đã có sự điều chỉnh tỷ giá VND/USD”, ông Tuấn bình luận.

Ông Tuấn cho biết ông ủng hộ việc vẫn neo với đồng USD vì mặc dù Việt Nam giao thương với nhiều nước trên thế giới nhưng vẫn dùng USD làm đồng tiền thanh toán. Do vậy, việc neo tỷ giá VND với USD trong thời điểm hiện tại là phù hợp.

TRẦN GIANG

Bảng giáThị trường

VN-Index 805.58 ▼ -1.55 (-0.19%)

 
VN-Index 805.58 -1.55 -0.19%
HNX-Index 107.34 0.82 0.76%
UPCOM 54.43 -0.12 -0.23%
DJIA 22,359.23 -53.36 -0.24%
Nasdaq 6,422.69 -33.35 -0.52%
Nikkei 225 20,296.45 -51.03 -0.25%
FTSE 100 7,271.15 7.25 0.1%