Nhân dân tệ lên “chiếu trên”, Trung Quốc đứng giữa 2 dòng nước

Lề Phương

14:49 02/12/2015

BizLIVE - Quyền lực luôn đi kèm với trách nhiệm, thậm chí là những cái giá không hề rẻ.

Nhân dân tệ lên “chiếu trên”, Trung Quốc đứng giữa 2 dòng nước

Đồng nhân dân tệ sẽ gia nhập nhóm các đồng tiền quyền lực cùng USD, euro, yen và bảng.

Bộ tài chính và Ngân hàng Trung ương Trung Quốc hẳn đang ăn mừng với champagne và những lời chúc tụng, khi họ chính thức trở thành người giám hộ của một trong những "đồng tiền dự trữ quốc tế".

Nhưng họ sẽ sớm nhận ra vị trí đặc quyền này mang lại nhiều câu hỏi hơn là câu trả lời về vị thế của Trung Quốc, New York Times cảnh báo. Quyền lực luôn đi kèm với trách nhiệm, thậm chí là những cái giá không hề rẻ.

Đôi ngả đường

Phạm vi tác động trực tiếp từ quyết định của IMF là khá hẹp. Đồng nhân dân tệ sẽ gia nhập nhóm các đồng tiền quyền lực cùng USD, euro, yen và bảng.

Tuy nhiên điều này sẽ chỉ tác động mạnh tới các Ngân hàng Trung ương đang muốn gấp rút bồi đắp kho dự trữ ngoại hối.

Câu hỏi lớn trong tương lai là liệu quyết định trên có khiến lịch sử 100 năm trước lặp lại, thời đồng bạc xanh của Mỹ từng bước soán ngôi đồng bảng của Anh, trở thành đồng tiền chi phối giao thương và tài chính quốc tế.

Sự trỗi dậy này là mảnh ghép quan trọng giúp Mỹ vươn lên như một siêu cường hiện tại.

Ngược lại, giới chức Trung Quốc sẽ phải dành những năm tới để suy tính về vị trí của đồng nhân dân tệ.

Liệu họ có muốn đồng bản tệ của mình giống bảng Anh hay yen Nhật - quan trọng, nhưng không quá quan trọng đến mức làm nảy sinh các gánh nặng về chính trị và kinh tế cho quốc gia?

Hay trong một kịch bản khác, Bắc Kinh sẽ theo đuổi tham vọng đưa đồng nhân dân tệ sánh ngang hàng với đồng USD như bây giờ?

Sở hữu một đồng tiền dự trữ quốc tế mang lại nhiều lợi ích, nhưng đi kèm nhiều vấn đề đau đầu.

Lợi ích: Ổn định về kinh tế và địa - chính trị

Hẳn nhiều người chưa quên ký ức về vụ sụp đổ tài chính toàn cầu năm 2008, vì các vấn đề bén rễ từ hệ thống ngân hàng và nhà đất của Mỹ.

Các vụ sụp đổ kiểu này có thể loang thành khủng hoảng tiền tệ tại các nước khác, kéo dòng vốn tháo chạy, leo thang tình hình.

Nhưng suốt cả mùa thu đen tối của năm 2008, đồng USD lại gồng mình leo dốc. Trái phiếu kho bạc Mỹ "đắt hàng" đến nỗi lãi suất của Mỹ rơi không phanh.

Vai trò trụ cột của Mỹ trong hệ thống tài chính toàn cầu được phát huy: Khi tình hình xấu đi, người người nhà nhà đổ xô tìm đến tài sản của Mỹ để trú bão, cụ thể là trái phiếu chính phủ.

Thậm chí ở "thời bình", cá nhân, công ty và ngân hàng trung ương các nước cũng mua vào USD. Do đó, đồng tiền đầu tàu trong rổ dự trữ quốc tế cũng có xu hướng tăng giá, lãi suất thấp hơn.

Trên mặt trận địa chính trị, nước sở hữu đồng tiền dự trữ quốc tế cũng có nhiều đặc quyền hơn trong an ninh và ngoại giao.

Trong vài năm qua, Mỹ liên tục áp đặt các lệnh trừng phạt kinh tế nhắm vào những nước như Nga, Iran, Triều Tiên. Washington cũng phát động chiến tranh tài chính với những nhóm khủng bố.

Bất cứ ngân hàng nào vi phạm lệnh trừng phạt trên có rủi ro bị cách li khỏi dòng chuyển tiền USD, đồng nghĩa bị cô lập khỏi phần lớn nền kinh tế quốc tế.

Chuyên gia tại tổ chức Eurasia Group đã gọi đây là hành động "vũ khí hóa tài chính", một trong những phương sách để Mỹ duy trì song song thế thượng phong trong cả lĩnh vực tài chính và địa chính trị.

Để có được vị thế như trên, Trung Quốc phải biến nhân dân tệ thành đồng tiền quyền lực như USD. Nhưng công cuộc này cũng mang lại bất lợi.

Bất lợi: Mất kiểm soát

Mỹ sở hữu cái gọi là "Đặc quyền cắt cổ" (exorbitant privilege) từ vị trí trung tâm của đồng USD, theo cuốn sách cùng tên của Barry Eichengreen - Giáo sư Kinh tế và khoa học chính trị tại Đại học California.

Tuy nhiên một số chuyên gia lại gọi đó là "nhiệm vụ cắt cổ": Số lượng công cụ để điều tiết nền kinh tế của Mỹ giảm đi.

Từ lâu, Trung Quốc đã kiểm soát hoạt động điều tiết vốn ra vào nền kinh tế của cá nhân và doanh nghiệp, tạo môi trường kinh tế ít biến động.

Xuất khẩu được đẩy mạnh thành lĩnh vực xương sống trong lĩnh vực phát triển. Các biện pháp can thiệp thị trường và kiểm soát vốn được sử dụng để ghìm giá đồng nhân dân tệ.

Ngược lại, tại Mỹ, mọi người có quyền tự do mua bán trái phiếu chính phủ. Đồng USD tăng giảm theo xu hướng thị trường. Tuy nhiên như đã nói ở trên, trong dài hạn, bạc xanh luôn có xu hướng tăng giá, gây bất lợi cho ngành xuất khẩu của Mỹ.

Một trong những lý do khiến đồng USD trở nên quan trọng, là hệ thống pháp lý của Mỹ. Nó khiến cả nhà đầu tư, doanh nghiệp và tổ chức cảm thấy an tâm và tự tin rằng họ có thể dễ dàng giao dịch tài sản, hàng hóa thanh toán bằng đồng USD.

Câu hỏi đặt ra hiện giờ là liệu giới chức Trung Quốc có sẵn sàng đánh đổi.

"Đồng nhân dân tệ sẽ không được xem là đồng tiền trú bão trừ khi cải cách kinh tế tại Trung Quốc song hành với cải cách pháp lý, chính trị, những điều củng cố niềm tin nơi nhà đầu tư. Tính đến thời điểm hiện tại, các tín hiệu cho thấy Bắc Kinh chưa cân nhắc khả năng này", ông Eswar Prasad, tác giả cuốn sách "The Dollar Trap" nhận định.

LỀ PHƯƠNG

Từ khóa: nhân dân tệ, IMF

Bảng giáThị trường

VN-Index 805.86 ▼ -0.07 (-0.01%)

 
VN-Index 805.86 -0.07 -0.01%
HNX-Index 105.18 0.45 0.43%
UPCOM 54.56 0.12 0.21%
DJIA 22,331.35 63.01 0.28%
Nasdaq 6,454.64 6.17 0.1%
Nikkei 225 20,299.38 389.88 1.92%
FTSE 100 7,279.7 26.42 0.36%