Ngoại tệ nằm ở đâu để mà thu hút?

LAN HƯƠNG - TUẤN THÀNH

16:07 01/08/2016

Trái phiếu Chính phủ bằng ngoại tệ muốn bán trong nước chỉ chủ yếu trông chờ vào lượng ngoại tệ mà ngân hàng thương mại (NH) huy động được. Việc phát hành này là khả thi vì các NH có tiềm lực ngoại tệ chắc chắn sẽ mua TPCP do việc mua này đem đến cho NH lãi suất cao hơn nhiều so với việc đem ngoại tệ dư thừa đi gửi ở ngân hàng nước ngoài.

Ngoại tệ nằm ở đâu để mà thu hút?

Ảnh minh họa.

Bộ Tài chính vừa cho biết việc phát hành 3 tỷ USD trái phiếu quốc tế của Chính phủ đang tạm thời phải hoãn lại do diễn biến thị trường thế giới không thuận lợi. TS. Lê Xuân Nghĩa, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia nêu ý kiến nên huy động trái phiếu Chính phủ bằng ngoại tệ (trong bài này viết tắt là TPNT) trong nước vì hiện đang có một lượng ngoại tệ nhàn rỗi trong dân cư rất lớn.

Về lý thuyết, đề án này khả thi. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là nguồn ngoại tệ đang nằm ở đâu để mà thu hút? Hiện có 2 nguồn có thể huy động: thứ nhất, ngoại tệ tiền mặt đang nằm “trong két” và đang trong lưu thông. Thứ hai, tiền gửi tiết kiệm ngoại tệ ở NH.

Ngoại tệ nằm trong dân chúng được cất trữ “nằm chết” trong két thực tế không nhiều, nhưng lượng tiền mặt ngoại tệ đang luân chuyển trong lưu thông được đánh giá là rất lớn. Lượng ngoại tệ này phục vụ chủ yếu cho nền kinh tế ngầm (nơi mà tất cả các hoạt động thương mại được tiến hành mà không liên quan đến thuế, luật hoặc các quy định thương mại).

Các quốc gia luôn tồn tại hai nền kinh tế, một kinh tế chính thức và kinh tế “ngầm”. Không nằm ngoài ngoại lệ, Việt Nam cũng tồn tại song song 2 loại hình kinh tế nói trên. Một nghiên cứu được đăng trên tạp chí International Journal of Economics and Finance của Tiến sĩ Võ Hồng Đức (thuộc Đại học Mở TP.HCM và là thành viên của Cơ quan Điều hành Kinh tế Tây Úc) đã ước tính quy mô của nền kinh tế ngầm Việt Nam đến năm 2014 vào khoảng 27%, thuộc hàng cao so với các quốc gia khác ở Đông Nam Á (ngoại trừ Singapore và Brunei vì không có thông tin so sánh).

Điều đáng ngại hơn là tốc độ gia tăng quy mô kinh tế ngầm của Việt Nam là nhanh nhất trong giai đoạn 1999-2014, tăng gần gấp đôi kể từ năm 1999. Vì vậy, lượng ngoại tệ trong nền kinh tế ngầm chắc chắn cũng ở quy mô lớn, lợi nhuận nhiều, không dễ dùng LS huy động cao để thu hút được.

TPNT muốn bán trong nước chỉ còn chủ yếu là trông chờ vào lượng ngoại tệ mà NH huy động được (từ kiều hối, thu nhập của lao động xuất khẩu, và việc bán tài sản của cá nhân hay tổ chức thông qua việc bán cổ phần cho nhà đầu tư nước ngoài). Theo TS. Lê Xuân Nghĩa thì phương án thực hiện huy động ngoại tệ bằng trái phiếu là các NH huy động ngoại tệ trong dân và NH mua trái phiếu Chính phủ bằng ngoại tệ, sau đó Chính phủ bán ngoại tệ đó cho NHNN để lấy nội tệ.

Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, trong 6 tháng đầu năm 2016, vốn huy động bằng ngoại tệ tăng 9,1% so cùng kỳ. Từ năm 2014 đến nay, vốn huy động ngoại tệ dao động chiếm từ 16% đến 18%/tổng vốn huy động của hệ thống ngân hàng với số dư (quy đổi ra VND) khoảng 540 nghìn tỉ đồng. Khối các NHTM Nhà nước có tỉ trọng vốn huy động ngoại tệ lớn nhất.

Số vốn ngoại tệ huy động được, chủ yếu để cho vay nền kinh tế. Tuy nhiên, trong mấy năm gần đây trong bối cảnh tín dụng ngoại tệ giảm, các NH dùng một phần ngoại tệ huy động được đi gửi nước ngoài. Tháng 4 vừa rồi, ông Tô Huy Vũ, Vụ trưởng Vụ Dự báo Thống kê, Ngân hàng Nhà nước khẳng định hệ thống có 7,3 tỷn USD tiền gửi ra nước ngoài và các khoản vay trả nợ nước ngoài ngắn, trung dài hạn của nền kinh tế.

Lãi suất tiền gửi ở NH nước ngoài chắc chắn nhỏ hơn lãi suất cho vay của NH nước ngoài. Việt Nam đang thiếu vốn, Chính phủ phải vay hoặc phát hành trái phiếu với lãi suất cao, trong khi các NH lại phải đem nguồn tiền đi gửi với lãi suất rẻ thì vô lý. Nên việc nghiên cứu để huy động TPNT bằng nguồn vốn này là rất cần thiết.

Theo Báo Lao động

Bảng giáThị trường

VN-Index 807.13 ▲ 3.2 (0.4%)

 
VN-Index 807.13 3.2 0.4%
HNX-Index 106.52 0.77 0.72%
UPCOM 54.55 0.07 0.12%
DJIA 22,359.23 -53.36 -0.24%
Nasdaq 6,422.69 -33.35 -0.52%
Nikkei 225 20,296.45 -51.03 -0.25%
FTSE 100 7,271.15 7.25 0.1%