Ngành mía đường gian nan hội nhập

Hoàng Anh

13:30 01/12/2015

BizLIVE - Ngành mía đường sẽ đối mặt khó khăn khi giá đường trong nước cao hơn khu vực, tình trạng nhập lậu tràn lan, thừa cung.. Hội nhập ACE và TPP khiến ngành mía đường đứng trước khó khăn không nhỏ.

Ngành mía đường gian nan hội nhập

Ảnh minh họa

Đối mặt thuế giảm khi hội nhập

Báo cáo phân tích của CTCK Bản Việt (Viet Capital Secureties) cho biết, từ lâu, ngành mía đường trong nước đã phải đối mặt với vấn nạn đường nhập lậu tràn lan, vì giá đường trong nước cao hơn giá đường của các nước trong khu vực từ 1.000 – 3.000 đồng/kg khiến đường nhập lậu “chảy” mạnh vào Việt Nam. Hiện giá bán lẻ đường trong nước đang là 17.000 – 20.000 đồng/kg.

Mỗi năm lượng đường nhập lậu lên tới 400.000 – 500.000 tấn. Hạn ngạch nhập khẩu năm 2015 là 81.000 tấn. Sản lượng đường sản xuất trong nước hiện đạt khoảng 1,4-1,6 triệu tấn/năm.

Ngoài ra, từ năm 2015 thị trường đường trong nước sẽ có thêm nguồn cung mới từ Tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai sản xuất tại Lào với hạn ngạch được cấp phép là 50.000 tấn.

Hội nhập, ngành mía đường Việt Nam sẽ phải đối mặt với đường nhập chính thức. Theo AFTA, đến năm 2018, ngành đường Việt Nam sẽ phải mở cửa hoàn toàn cho đường của các nước ASEAN, đồng nghĩa đường nhập khẩu từ ASEAN vào Việt Nam sẽ chỉ ở mức thuế 5% và không phải chịu hạn ngạch thuế quan.

Đây sẽ là một khó khăn lớn đối với ngành khi mà đường Thái Lan có thể chính thức vào Việt Nam với số lượng không bị hạn chế ở mức thuế suất thấp.  

Năng suất thấp, giá thành cao

Ngành mía đường Việt Nam còn yếu khi quy mô sản xuất nhỏ, cơ giới hóa sản xuất chỉ ở mức 10%- 20% so với tỷ lệ 80%-90% của các nước sản xuất đường lớn trên Thế giới.

Giống mía năng suất thấp và kỹ thuật canh tác kém. Tỷ lệ chữ đường trong mía chỉ đạt khoảng 10% trong khi Thái Lan là 12,9%.

Theo bộ NN&PTNT, hiện cả nước có khoảng 41 nhà máy đường, với công suất trung bình 1 nhà máy là 3.250 TMN, thấp hơn nhiều so với công suất trung bình của 1 nhà máy ở Thái Lan, Ấn Độ, Brazil là 7.000- 8.000 TMN.

Năng suất mía hiện tại của Việt Nam chỉ đạt 65 tấn mía/ha, so với năng suất mía trung bình Thế giới là 70 tấn mía/ha.

Giá thành sản xuất cao do chưa khai thác được phụ phẩm sau đường. Tại Việt Nam hiện mới chỉ có 8 nhà máy đường có thể hòa lưới điện quốc gia, và chỉ có 3 nhà máy sản xuất ethanol từ mật rỉ.

Kinh nghiệm từ Brazil cho thấy, chỉ 35% sản lượng mía dùng để chế biến đường, phần còn lại dùng để sản xuất ethanol và điện sinh khối.

Do chi phí sản xuất đường trong nước quá cao, bình quân giá thành sản xuất 1 kg đường của các nhà máy trong nước khoảng 10.000 đồng/kg, cao hơn khoảng 25% so với các nước khác.

  

Giảm cung có giúp tăng giá đường?

Diện tích trồng mía đang bị thu hẹp do tình trạng thua lỗ kéo dài suốt 4 năm qua. Hiện cả nước có khoảng 300.500 ha diện tích trồng mía.

Niên vụ 2015 – 2016, diện tích vùng nguyên liệu mía giảm mạnh do người nông dân chuyển đổi cây trồng, và sản lượng mía bị ảnh hưởng bởi thời tiết. Tổng sản lượng cung vụ 2015 - 2016 được dự báo ở mức thấp xoay quanh mức 1,4 triệu tấn.

Vào niên vụ 2015-2016, tính đến hết tháng 4, nông dân Tây Ninh, tỉnh có diện tích trồng mía lớn nhất Đông Nam bộ, chỉ mới trồng được gần 9.700 ha, giảm khoảng 1/2 diện tích so với niên vụ trước. Các tỉnh có diện tích trồng mía nhiều như Long An, Hậu Giang, Sóc Trăng... đều giảm từ 500 - 3.000 ha.

Trên thế giới, sản lượng mía cũng giảm mạnh do diện tích giảm và ảnh hưởng bởi thời tiết ElNino đang đe dọa sản lượng đường tại các quốc gia sản xuất hàng đầu thế giới như Brazil, Ấn Độ, Úc.

Ngoài ra, xu hướng gia tăng sản suất ethanol từ mía cũng góp phấn làm giảm sản lượng đường thế giới.

Tổ chức đường Quốc tế dự báo nhu cầu sẽ vượt sản xuất trong mùa vụ năm nay.

Giá đường hiện đã tăng trở lại 30% so với mức đáy hồi tháng 8 năm 2015. Giá đường thế giới tăng sẽ làm hạn chế lượng cung từ nhập lậu hoặc gian lận thương mại, qua đó sẽ thúc đẩy gia tăng sản lượng tiêu thụ đường sản xuất trong nước.

Dự thảo Nghị định về sản xuất và kinh doanh mía đường đang được Bộ NN&PTNT và Hiệp hội Mía đường Việt Nam đưa ra lấy ý kiến, theo đó các vấn đề về việc thu mua mía được quy định theo hướng bảo vệ lợi ích cho người nông dân nhiều hơn, nhằm ổn định nguồn nguyên liệu cho ngành mía đường.

  

Lộ trình xóa bỏ thuế cho đường từ các nước ASEAN

Ngành mía đường trong nước được bảo hộ với mức thuế nhập khẩu trong hạn ngạch là 25%- 40% và mức thuế ngoài hạn ngạch là 80%-100%.

  

  
Hiệp định Thương mại xuyên Thái Bình Dương (TPP) cũng sẽ đem đến những bất lợi không nhỏ đối với ngành mía đường. TPP chính thức được ký kết, Việt Nam sẽ phải dỡ bỏ hoàn toàn thuế trong hạn ngạch cho các mặt hàng đường nhập khẩu từ các nước TPP trong vòng 11 năm (hạn ngạch nhập đường vẫn sẽ thực hiện theo cam kết WTO là tăng 5% mỗi năm).

Trong khối TPP, Hoa Kỳ, Mexico và Úc hiện là các quốc gia sản xuất mía đường lớn trên thế giới. Vì vậy, việc cắt giảm thuế nhập khẩu trong hạn ngạch cho đường từ các quốc gia này sẽ khiến cho việc cạnh tranh giá trong ngành đường càng trở nên gay gắt hơn.

HOÀNG ANH

Bảng giáThị trường

VN-Index 677.94 ▼ -7.12 (-1.05%)

 
VN-Index 677.94 -7.12 -1.05%
HNX-Index 83.05 -0.29 -0.35%
UPCOM 53.01 -0.97 -1.84%
DJIA 16,038.48 11.43 0.07%
Nasdaq 4,286.74 2.99 0.07%
Nikkei 225 16,122.71 -881.59 -5.47%
FTSE 100 5,632.19 -57.17 -1.02%

BizLIVE - Gặp gỡ