Freelancer: Làm nghề tự do có khó hay không?

Nguyễn Đức

07:46 17/06/2014

BizLIVE - Freelancer (người làm việc tự do) đang dần trở thành là 1 lựa chọn phổ biến với nhiều bạn trẻ sống ở các đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM hay Đà Nẵng. Nhưng không phải ai cũng hiểu đúng về nghề nghiệp đặc biệt này, nhất là ngay với 1 số nhà quản lý quen với cách tuyển dụng “mô phạm”. 

Freelancer: Làm nghề tự do có khó hay không?

Freelancẻ đang là xu hướng nghề được nhiều bạn trẻ quan tâm.

Để làm rõ khái niệm mới này, BizLive đã có dịp trao đổi cùng bà Phạm Lan Khanh, 1 trong những người có kinh nghiệm về hoạt động freelancer và đang quản trị trang FreelancerViet.vn, 1 địa chỉ được quan tâm của nhiều người cùng nghề.

- Theo bà, những đặc điểm nào cho thấy 1 người thật sự là 1 freelancer ? 

Bà Phạm Lan Khanh: Để nói 1 định nghĩa cụ thể thì hơi khó, nhưng theo tôi, có thể dễ nhận ra 1 người làm nghề freelancer với đặc điểm đầu tiên, là người kiếm đủ tiền để sống mà không phải phụ thuộc công việc với 1 công ty hay tổ chức nào; bận rộn công việc theo cách của mình và thường xuyên có thời gian rỗi để làm điều mình thích, như đi du lịch, dã ngoại…

Họ thường thức khuya, dậy trễ, hay hội mặt với những người cùng không đi làm ở công ty nào; sử dụng máy tính thường xuyên ở mọi lúc; không bị ràng buộc giờ giấc công việc theo hành chính.

Khi có ai hỏi về công việc, họ sẽ nhấn mạnh đang làm nhiều việc cùng lúc, hoặc không đi làm đâu cả; hay nói thẳng là đang làm freelancer.

Cần lưu ý khác biệt giữa freelancer với người thất nghiệp, đang kiếm việc tạm để có thu nhập trong khi tìm cơ hội được tuyển dụng. Đó là người làm freelancer rất chủ động về thu nhập, ổn định với thu nhập của mình, chứ không thu nhập 1 cách bị động và thường xuyên thiếu thốn.

- Vậy với các bạn trẻ, bà có thể khuyên họ đến độ tuổi nào hay điều kiện gì mới nên trở thành 1 freelancer thực thụ ?

Tôi nghĩ rằng, các bạn trẻ mới ra trường, chớ nên nghĩ đến chuyện làm freelancer ngay, hay tự ý bỏ ngang công việc đang làm, mà cần có bước đệm hiệu quả.

Bà Phạm Lan Khanh cũng là 1 freelancer trong nhiều năm.

Đó là, các bạn trẻ nên đi làm ở công sở, tích lũy kinh nghiệm làm việc và kỹ năng làm việc hiệu quả. Các bạn có thể nhận thêm những công việc ngoài giờ, làm vào buổi tối, rèn luyện thêm kỹ năng giao tiếp và làm việc riêng với khách hàng. 

Quan trọng nhất của các bạn, là qua những công việc ngoài giờ đó, các bạn đã có “mối quen bỏ túi” để có nguồn thu nhập thêm ổn định, và nhờ những khách hàng quen đó giới thiệu thêm khách hàng cho mình nhằm tăng thêm kinh nghiệm làm việc freelancer.

Nghĩa là, để trở thành freelancer thực thụ, các bạn trẻ nên có ít nhất 2 – 3 năm kinh nghiệm làm việc, có vài khách hàng quen nhất định và có sẵn chi phí trang trải cho 1 – 2 tháng nhằm trường hợp khách hàng chậm thanh toán chi phí dự án.

- Nhiều người cho rằng sử dụng freelancer không nên là đích nhắm đến của các doanh nghiệp, vì các freelancer thường không có chiều sâu chuyên nghiệp trong những lĩnh vực khác nhau, chỉ có thể là bù đắp tạm thời ở từng phần việc nhất định; và nhất là khi sử dụng, doanh nghiệp phải phổ biến lại các yêu cầu với từng người một, không thể thuận tiện như nhân viên cố hữu. Bà nghĩ sao về điều này ?

Điều này hoàn toàn hợp lý nhưng đây không phải trường hợp của các doanh nghiệp cần thuê freelancer. Những doanh nghiệp cần freelancer thường ở những dạng sau:

- Vào kỳ cao điểm trong năm, doanh nghiệp tăng công việc, nhân sự hiện có không đủ đáp ứng khối lượng công việc mà không tiện tuyển nhân viên chính thức có chuyên môn cao để dùng. Nên doanh nghiệp tìm freelancer thực thụ có chuyên môn cao, có kinh nghiệm dày dặn để thuê thực hiện, sau khi xong dự án thì đường ai nấy đi. Điển hình là các công ty làm marketing agency.

Nghề tự do đòi hỏi người làm có kỹ năng chuyên môn tốt và sự dự phòng tài chính ổn định,

- Doanh nghiệp không có sẵn nhân sự có chuyên môn cần thiết và công việc phát sinh trong thời gian ngắn, ví dụ như thiết kế website hay lo chương trình marketing sản phẩm mới, hoặc kế toán làm báo cáo thuế định kỳ… Thay vì thuê agency làm chi phí sẽ cao, trong trường hợp không yêu cầu quá khắt khe về chất lượng công việc thì thuê freelancer là 1 giải pháp tốt giúp tối ưu chi phí.

- Doanh nghiệp không đòi hỏi freelancer hòa nhập văn hóa mà chỉ cần sản phẩm đầu ra đạt đúng yêu cầu; ví dụ DN làm gia công phần mềm cho nước ngoài, chỉ cần freelancer lập trình đúng thiết kế và chức năng đã giao. Việc dùng freelancer ở các phần việc này giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí văn phòng, điện, nước, thuế…

Nói chung, thuê freelancer là bài toán giải quyết các công việc khẩn cấp của doanh nghiệp không có nhân sự cơ hữu; hoặc các doanh nghiệp chỉ cần có sản phẩm đúng yêu cầu được giao mà không quan tâm các vấn đề khác

- Nhiều trường hợp các freelancer tự ý phá vỡ các hợp đồng công việc, song các doanh nghiệp lại không thể bắt buộc bồi thường được hoặc không thể xử lý được trách nhiệm của họ. Theo bà, làm sao ngăn chặn điều này ?

Chúng ta không ngăn được điều này, cũng như việc freelancer đã nhận việc nhưng bỏ ngang nếu hai bên làm việc thẳng với nhau mà không qua bên thứ ba.

Trao đổi kinh nghiệm làm việc tự do là 1 trong các hoạt động thu hút nhiều bạn trẻ.

Đây là lý do để freelancerViet.vn đang nâng cấp hệ thống để trở thành bên thứ 3, bảo vệ quyền lợi của chủ dự án lẫn freelancer bằng cách làm đầu mối thanh toán giữa chủ dự án và các freelancer. 

Chúng tôi sẽ giữ trước tiền dự án, sau khi 2 bên xác nhận hoàn thành, freelancerViet mới chuyển tiền cho freelancer; bảo đảm chủ dự án không quịt tiền và freelancer hạn chế bỏ việc giữa chừng. Nếu freelancer bỏ việc giữa chừng, freelancerViet sẽ đề xuất nhân sự dự phòng cho chủ dự án để đảm bảo công việc vẫn tiếp diễn.

- Một người khi chọn hướng freelancer, là muốn phá bỏ sự ràng buộc trong môi trường doanh nghiệp cụ thể, thì liệu có chấp nhận sự ràng buộc với hợp đồng của FreelancerViệt hay không ? Cách nào để Freelancer Việt níu giữ được họ đúng cam kết với người sử dụng lao động ?

Hợp đồng giữa các freelancer và cơ quan chủ quản trang FreelancerViet.vn là hợp đồng cam kết cho phép sử dụng thông tin cá nhân để freelancerViet làm cầu nối thông tin cho chủ dự án; chứ FreelancerViet không quản lý thời gian làm việc hàng ngày của freelancer. 

Chúng tôi có xây dựng hệ thống KPI ngay khi freelancer báo giá hoặc bắt đầu làm việc với khách hàng, dựa vào đó tính được % hoàn thành công việc của freelancer sau khi kết thúc dự án, còn thời gian thì hoàn toàn do freelancer chủ động trong khoảng thời gian cam kết.

Thực sự, khuynh hướng làm việc tự do freelancer đang cần được hiểu đúng để các bạn trẻ nắm chắc, trước khi chọn thay đổi cho cơ hội nghề nghiệp của mình.

NGUYỄN ĐỨC

Bảng giáThị trường

VN-Index 764.21 ▼ -4.2 (-0.55%)

 
VN-Index 764.21 -4.2 -0.55%
HNX-Index 97.96 -0.69 -0.71%
UPCOM 56.33 0.05 0.09%
DJIA 21,611.78 -28.97 -0.13%
Nasdaq 6,390.0 4.96 0.08%
Nikkei 225 20,099.75 -44.84 -0.22%
FTSE 100 7,483.36 -4.51 -0.06%