Dệt may gia công Việt Nam với ước mơ lên Top 4 thế giới?

17:57 24/03/2016

BizLIVE - Nguyên phụ liệu nhập khẩu tới 86%, hàng có thiết kế ODM chỉ chiếm 2-3% trong tổng kim ngạch xuất khẩu, doanh nghiệp Việt chỉ là nhà thầu phụ trong chuỗi giá trị dệt may toàn cầu. Đây là câu chuyện hội nhập TPP của ngành dệt may Việt Nam với ước mơ vươn lên Top 4 thị phần xuất khẩu thế giới.

Dệt may gia công Việt Nam với ước mơ lên Top 4 thế giới?

Ảnh minh họa

Dệt may Việt Nam đứng thứ 6 chủ yếu là gia công

Tại hội thảo “TPP với ngành Dệt may và Da giày: Làm gì để tận dụng cơ hội?” do Hiệp hội Các nhà đầu tư nước ngoài (VAFIE) và báo Đầu tư tổ chức ngày 24/3 tại TP.HCM, Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas) cho biết, thị phần của Việt Nam trong ngành may mặc toàn cầu là 3,7% năm 2013. Năm 2016, ngành đặt mục tiêu xuất khẩu 31 tỷ USD.

Dự báo trong 3 năm đầu tiên sau khi TPP chính thức có hiệu lực, tốc độ tăng trưởng của ngành sẽ tăng 17-20%/năm. Dự kiến đến năm 2020 sẽ đạt giá trị 50 tỷ USD.

Vitas cho biết thêm, ngành dệt may hiện có hơn 6.000 doanh nghiệp, trong đó có 4.500 xưởng may, 50 xưởng dệt kim và 100 xưởng kéo sợi.

Sản lượng hằng năm là 200.000 tấn xơ sợi, 3 tỷ sản phẩm quần áo các loại…

Hiện tại, dệt may chiếm 13,6% tổng giá trị xuất khẩu, đứng thứ 2 sau hàng điện tử về kim ngạch xuất khẩu ròng.

Mặt hàng may mặc của Việt Nam đã có mặt tại 50 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong đó, thị trường Mỹ chiếm gần 53%, thị trường EU là 17%, tiếp đến là Nhật Bản và Hàn Quốc.

Trên thế giới Trung Quốc vẫn dẫn đầu về thị phần may mặc với tổng giá trị khoảng 170 tỷ USD năm 2015. Việt Nam đứng thứ 6 sau Trung Quốc, EU, Thổ Nhĩ Kỳ, Bangladesh và Ấn Độ.

Câu chuyện Việt Nam hội nhập TPP, trong đó ngành dệt may sẽ được hưởng lợi rất nhiều từ cuộc hội nhập này, kỳ vọng ngành dệt may Việt Nam sẽ đứng thứ 4 thế giới  nếu Việt Nam đảm bảo các điều kiện về quy chuẩn xuất xứ  để được hưởng các ưu đãi thuế quan vào thị trường Mỹ. Tuy nhiên, việc tận dụng cơ hội như thế nào để có lợi trong cuộc chơi này không dễ khi mà các doanh nghiệp dệt may Việt Nam chủ yếu là gia công cắt, may trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Thiết kế yếu, hàng ODM chỉ chiếm 2%

Theo TS. Nguyễn Công Ái, Phó tổng giám đốc KPMG Việt Nam, ngành công nghiệp dệt may Việt Nam hiện nay chỉ tham gia vào phần cắt và may trong chuỗi cung ứng dệt may toàn cầu, sản xuất theo phương thức gia công đơn giản, thiếu khả năng cung cấp trọn gói nên giá trị gia tăng còn thấp.

Có thể thấy các odanh nghiệp dệt may Việt Nam chủ yếu làm các nhà thầu phụ cho các nhà thầu may trong khu vực, chưa có khả năng tự thiết kế, xây dựng thương hiệu.

Chỉ có 2%-3% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam là hàng ODM (Original Design Manufacturing), tức là hàng mà Việt Nam chủ động từ nguyên liệu, thiết kế, sản xuất thành phẩm.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp ngành dệt may Việt Nam chủ yếu là doanh nghiệp vừa và nhỏ, năng suất lao động thấp, trung bình trong ngành chỉ bằng 1/3 so với Hồng Kông, bằng 1/4 so với Trung Quốc. Giá mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam cao hơn từ 15% - 30% so với giá thế giới.

Việt Nam đang phụ thuộc quá nhiều vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu, chiếm 86% tổng nhu cầu, đặc biệt là Trung Quốc tới 48%, tiếp đến là Hàn Quốc và Đài Loan.

Tỷ lệ nội địa hóa dệt may của Việt Nam còn rất thấp, hiện nay chỉ mới tự đáp ứng được khoảng 2% nhu cầu bông, 12,5% nhu cầu vải nhưng chất lượng cũng chưa được đảm bảo.

Thực trạng “nút thắt cổ chai” tại khâu dệt nhuộm trong chuỗi cung ứng dệt may và chủ yếu là may gia công (CMT) nên giá trị gia tăng thấp, thu nhập thấp, biến động lớn về lao động và đe dọa đến sự phát triển ổn định của ngành.

“Mở đường” từ TPP?

Theo báo cáo nghiên cứu của ông Erwin Schweisshelm, Trưởng đại diện Viện Friedrich – Ebert – Stiftung tại Việt Nam,  nhiều nhà đầu tư xem Việt Nam như là lựa chọn thay thế khi giá nhân công Trung Quốc tăng và các vụ tại nạn thảm khốc trong ngành dệt may đã diễn ra tại Bangladesh. Các FTA đã ký kết lại càng củng cố xu hướng chuyển dịch này.

Theo Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, mức lương lao động bình quân ở Trung Quốc năm 2014 là 8.300 USD/năm, Việt Nam là 3.000 USD/năm. Do vậy, Việt Nam đang là lựa chọn số 1 khi chi phí nhân công thấp hơn Trung Quốc, hậu cần, chi phí hải quan thấp, mức tích tụ bông sợi nguyên liệu lớn. Việt Nam cũng là thị trường tiêu thụ tiềm năng.

Tuy nhiên, theo TS. Nguyễn Công Ái, các doanh nghiệp dệt may Việt Nam cũng sẽ phải đương đầu với những doanh nghiệp FDI khi họ đã có sự chuẩn bị rất tốt để đón đầu các cơ hội mà TPP mang lại.

Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới (WB), dệt may của Việt Nam sẽ tăng trưởng tới 41% vào năm 2020. Nếu không tồn tại nguyên tắc xuất xứ 3 công đoạn thì thị phần may mặc của Việt Nam sẽ tăng từ 4% lên mức 11% vào năm 2024, vượt qua Bangladesh khi thị phần nước này chỉ tăng từ 5% lên 7% và đứng thứ 4 trên “bản đồ dệt may” thế giới.

Cơ hội đã thấy, nhưng TPP có mở đường cho doanh nghiệp dệt may Việt Nam lọt vào Top 4 trên bản đồ xuất khẩu dệt may toàn cầu hay không vẫn là một câu chuyện dài khi “nhiều doanh nghiệp trong ngành vẫn lơ mơ về TPP”, ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Vitas cho hay.

/ Theo Lan Anh

Bảng giáThị trường

VN-Index 805.58 ▼ -1.55 (-0.19%)

 
VN-Index 805.58 -1.55 -0.19%
HNX-Index 107.34 0.82 0.76%
UPCOM 54.43 -0.12 -0.23%
DJIA 22,349.59 -9.64 -0.04%
Nasdaq 6,426.92 4.23 0.07%
Nikkei 225 20,397.58 101.13 0.5%
FTSE 100 7,299.49 -11.15 -0.15%