Các khuyết tật trong giao thương với Trung Quốc

Nguyễn Đình Bích

16:37 26/05/2014

Không phải đến bây giờ, mà từ lâu, đã xuất hiện những yếu kém trong thương mại hai chiều giữa nước ta và Trung Quốc.

Các khuyết tật trong giao thương với Trung Quốc

Trung Quốc là đối tác có tổng kim ngạch buôn bán hai chiều lớn nhất của nước ta, lên đến 50 tỉ đô la Mỹ. Ảnh : T.L.

Trước hết, các số liệu thống kê của nước ta cho thấy, trong thập kỷ 90 của thế kỷ trước, khi buôn bán giữa hai nước được khai thông trở lại, trong khi kim ngạch nhập khẩu của nước ta từ thị trường Trung Quốc chỉ tăng bình quân 4,7 %/năm, còn xuất khẩu đã tăng vượt trội 6,4 %/năm, cho nên thập kỷ mở đầu này chúng ta xuất siêu được 513 triệu đô la Mỹ và đạt tỷ lệ xuất siêu là 13,1%.

Thế nhưng, bắt đầu từ năm 2001 đến nay, tình hình đã xoay chuyển theo hướng ngược lại và ngày càng nhanh. Đó là, năm 2001, Việt Nam xuất khẩu được hơn 1,4 tỉ đô la Mỹ, còn nhập khẩu lại hơn 1,6 tỉ, tính ra nhập siêu gần 190 triệu USD, tương đương 13,3% kim ngạch xuất khẩu. Nhưng đến năm 2013, kim ngạch xuất khẩu và nhập khẩu tương ứng là 13,2 tỉ đô la và 36,9 tỉ đô la Mỹ, tức là quy mô nhập siêu lên tới 23,7 tỉ đô la, bằng 179,1% kim ngạch xuất khẩu.

Nhìn rộng hơn, đây chính là đối tác có tổng kim ngạch buôn bán hai chiều không chỉ lớn nhất của nước ta (gần 50,2 tỉ đô la Mỹ), mà còn vượt rất xa các thị trường lớn khác như Hoa Kỳ (gần 29,1 tỉ đô la), hoặc Nhật bản (hơn 25,2 tỉ ), thậm chí còn lớn hơn nhiều so với toàn bộ thị trường 10 quốc gia ASEAN (ước đạt 39,9 tỉ đô la), hoặc toàn bộ thị trường EU (ước đạt 33,6 tỉ đô la Mỹ).

Và điều quan trọng hơn là toàn bộ kim ngạch xuất siêu lên đến 18,6 tỉ đô la Mỹ sang thị trường Hoa Kỳ và 2 tỉ đô la sang thị trường Nhật cũng chưa đủ để bù vào kim ngạch nhập siêu từ Trung Quốc. Vì vậy, chúng ta còn phải “nhặt nhạnh từng đồng xuất siêu” sang các thị trường khác nữa mới có thể cân bằng cán cân thương mại trong năm 2013 vừa qua.

Thực tế đó cho thấy sự phát triển của nền kinh tế nước ta ngày càng lệ thuộc nhiều hơn vào thị trường Trung Quốc.

Đó không những chỉ là sự lệ thuộc về nguyên, vật liệu phục vụ cho rất nhiều ngành sản xuất, mà còn lệ thuộc về thiết bị và công nghệ sản xuất, rất có thể để lại những “di chứng” lâu dài về ô nhiễm môi trường.

Chẳng hạn, các số liệu thống kê của nước ta cho thấy, tổng kim ngạch nhập khẩu ba loại nguyên, vật liệu chủ yếu của ngành công nghiệp mũi nhọn dệt may gồm sơ, sợi dệt, vải và nguyên, phụ liệu dệt may, da giày trong năm năm trở lại đây lên tới hơn 19 tỉ đô la, chiếm tới 68,6% tổng nhập khẩu của nhóm hàng này.

Hoặc như kim ngạch nhập khẩu hai loại vật tư đầu vào đặc biệt quan trọng của ngành nông nghiệp là phân bón, thuốc trừ sâu và nguyên liệu trong cùng kỳ đạt gần 5,2 tỉ đô la, chiếm tới 80,1% tổng kim ngạch nhập khẩu các nhóm hàng nông nghiệp v.v…

Bên cạnh đó, kim ngạch nhập khẩu nhóm hàng máy móc, thiết bị và phụ tùng khác từ Trung Quốc trong năm năm qua đạt 25,6 tỉ đô la, chiếm tới 33,5% tổng kim ngạch nhập khẩu nhóm hàng này từ thị trường thế giới. Trong khi tỷ lệ này trước đó một thập kỷ chỉ chiếm chưa tới 10%, còn tỷ lệ nhập khẩu nhóm hàng này từ thị trường công nghệ nguồn là Hoa kỳ trong năm năm gần đây cũng chỉ xấp xỉ 5%...

Việc máy móc, thiết bị Trung Quốc ồ ạt đổ bộ vào thị trường nước ta tuy có thể được biện minh bằng giá cả phù hợp, nhưng tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường rất lớn.

Trong khi đó, xuất khẩu lại quá “èo uột” so với nhập khẩu và với không ít mặt hàng, chúng ta lại vẫn “bỏ tất cả trứng vào một giỏ”, hoặc chí ít là “bỏ quá nhiều trứng vào một giỏ” ở thị trường này.

Các số liệu thống kê cho thấy, kể từ khi sắn và các sản phẩm sắn trở thành mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực (năm 2009) đến nay, khối lượng và kim ngạch xuất khẩu sang Trung Quốc luôn dao động quanh ngưỡng 90%. Đứng thứ nhì trong danh sách này là than đá với tỷ trọng kỷ lục 71,1% (năm 2009) và đứng thứ ba là mặt hàng cao su cũng lên tới 69,8% (năm 2009)… Hoặc ở thời điểm hiện tại, lượng gạo xuất sang Trung Quốc đang chiếm đến 41,7% tổng lượng gạo xuất khẩu, còn nếu tính cả xuất tiểu ngạch thì có lẽ con số này không dưới 50%...

Nếu tính chung, tỷ trọng tổng kim ngạch xuất khẩu bảy mặt hàng nông sản chủ yếu gồm gạo, cà phê, hạt điều nhân, sắn và sản phẩm sắn, cao su, hồ tiêu và chè năm 2013 xuất sang Trung Quốc chiếm 28,3% kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng này ra thế giới và bốn tháng đầu năm cũng chiếm 23,3%...

Tất cả những điều nói trên cho thấy, trong điều kiện “sóng yên biển lặng”, việc lệ thuộc quá nhiều vào một thị trường để phát triển như vậy vốn đã là một điều “cấm kỵ”, bởi mọi biến động bất ngờ vì những lý do khách quan bất khả kháng cũng sẽ gây ra những hậu quả rất khó lường. Còn trong điều kiện “biển Đông đang dậy sóng” như của chúng ta hiện nay, đây rõ ràng là vấn đề cần được quan tâm đặc biệt hơn.

Theo Thời báo kinh tế Sài Gòn

Theo Thời báo kinh tế Sài Gòn

Bảng giáThị trường

VN-Index 927.41 ▲ 3.01 (0.32%)

 
VN-Index 927.41 3.01 0.32%
HNX-Index 110.63 0.18 0.16%
UPCOM 54.57 0.42 0.76%
DJIA 24,504.8 118.77 0.48%
Nasdaq 6,862.32 -12.76 -0.19%
Nikkei 225 22,758.07 -108.1 -0.47%
FTSE 100 7,503.13 2.72 0.04%
Thăm dò ý kiến
Nếu thay đổi khung giờ làm việc, bạn sẽ chọn phương án nào?

Emagazine