Doanh nghiệp “sốc nặng” vì phí Bảo hiểm xã hội mới

Thy Hằng

08:57 12/10/2017

Trong khi doanh nghiệp còn chưa hết “sốc” bởi mức tăng lương tối thiểu vùng 2018, thì tới đây, doanh nghiệp lại cùng lúc phải chịu tăng thêm chi phí đóng Bảo hiểm xã hội (BHXH) mới. Như vậy, chi phí của doanh nghiệp “phình to”, đồng thời gia tăng lao động mất việc.

Doanh nghiệp “sốc nặng” vì phí Bảo hiểm xã hội mới

Doanh nghiệp sẽ phải cơ giới hóa, cắt giảm lao động để giảm chi phí.

Theo đó, quy định của Luật BHXH năm 2014, từ ngày 1/1/2018, mức đóng BHXH bắt buộc sẽ gồm mức lương, phụ cấp và các khoản bổ sung khác.

DN thiệt kép

Ông Nguyễn Văn Thái - Giám đốc Công ty TNHH Donex chia sẻ, các doanh nghiệp trong ngành dệt may Việt Nam chủ yếu làm gia công với giá cả thấp, nguồn lợi hưởng từ chi phí nhân công là chính. Tuy nhiên, các khoản chi phí ngày càng tăng cao từ lao động, nguyên liệu, xăng dầu… nay lại thêm mức đóng BHXH nữa sẽ làm doanh nghiệp giảm sức cạnh tranh, suy giảm lợi nhuận, đặc biệt những doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNVVN) không thể chống đỡ có thể sẽ phải “chết”.

“Với mức đóng BHXH là 34% như hiện nay, với một công nhân có tổng thu nhập 8 triệu đồng/tháng, thì DN phải đóng 1 triệu đồng tiền BHXH, lao động đóng 600.000 đồng. Với 500 lao động hiện tại, doanh nghiệp sẽ phải đóng 500 triệu đồng/tháng. Nếu các khoản như làm thêm giờ, được tính là căn cứ lương, được cộng vào để tính BHXH, thì dự kiến mức đóng BHXH của doanh nghiệp sẽ tăng lên rất cao. Cứ đà này DN VVN sẽ rất khó bám trụ được”, ông Thái bày tỏ.

Như vậy, doanh nghiệp sẽ cùng lúc chịu tác động kép.

Thứ nhất, tiền đóng BHXH trên lương cơ bản tăng lên do tác động của tăng lương tối thiểu. 

Thứ hai, việc cộng thêm các khoản phụ làm căn cứ tính BHXH, thay vì tính trên mức lương tối thiểu như hiện nay, sẽ lại tiếp tục làm chi phí đóng BHXH của doanh nghiệp tăng thêm bước nữa. Trong khi đó, trong khu vực ASEAN, Việt Nam là nước có các khoản đóng BHXH ở mức cao nhất. Tại Thái Lan, chủ DN đóng 5% và người lao động 5%; Indonesia 11% và 3%; Malaysia 13% và 11%; Philippines 7% và 3%; Lào 5% và 4,5%. Còn ở Việt Nam, chủ DN phải đóng 21,5% cộng thêm 2% phí công đoàn và người lao động đóng 10,5%, tổng cộng là 34%.

 

Bà Nguyễn Minh Thảo- Trưởng Ban Môi trường kinh doanh và Năng lực cạnh tranh của Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) cho biết, với chính sách BHXH này, một số doanh nghiệp nước ngoài bày tỏ có thể sẽ lựa chọn việc chuyển địa điểm đầu tư sang quốc gia khác. Điều đó cho thấy, chính sách BHXH đang tạo ra môi trường kinh doanh yếu đi.

Gia tăng lao động mất việc

Chuyên gia kinh tế lao động Nguyễn Lê Minh nhận định, việc tăng chi phí đóng BHXH sẽ đẩy DN vào tình trạng khó khăn thêm, chưa kể viễn cảnh tăng nhiều loại thuế suất trong thời gian tới. Cho dù, Chính phủ đang đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh, nhưng chắc chắn khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp vẫn giảm. Trong khi đó, với kỹ năng hạn chế, lao động Việt Nam chủ yếu làm các công việc giản đơn, giá trị gia tăng thấp. Do vậy, khi chi phí lao động cao họ sẽ tiến hành các biện pháp cơ giới hoá, cắt giảm lao động để giảm chi phí.

Đặc biệt, theo ông Minh, khó khăn chồng chất có thể khiến DN tìm cách né, bằng cách ký kết với lao động hợp đồng ngắn hạn để tránh đóng BHXH. “Sẽ không loại trừ khả năng doanh nghiệp tìm cách lách luật để giảm mức đóng. Thay vì phụ cấp thâm niên, doanh nghiệp và người lao động thỏa thuận đổi sang phụ cấp chuyên cần bình xét hàng tháng, giảm phụ cấp cố định để tăng lương làm thêm giờ, tăng ca, hỗ trợ nhà ở… Thậm chí có doanh nghiệp còn thỏa thuận không đóng BHXH cho người lao động”, ông Minh phân tích.

Như vậy, mức độ bảo vệ việc làm của Việt Nam có xu hướng ngày càng chặt hơn, làm giảm tính linh hoạt của thị trường. Cuối cùng người lao động lại là đối tượng chịu hậu quả từ việc DN cắt giảm lao động, gây ra các vấn đề an sinh xã hội.

Thừa nhận, BHXH là yếu tố nhân văn, đảm bảo quyền lợi, an sinh cho người lao động nhưng theo TS Phùng Đức Tùng - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Mekong mức đóng BHXH cần căn cứ trên tình hình “sức khoẻ” của DN và vì thế có thể đóng BHXH linh hoạt với từng loại hình doanh nghiệp và người lao động. 

“Mức đóng có thể theo bậc tuổi, dưới 30 tuổi đóng BHXH ở mức thấp, từ 30 - 40 tuổi đóng cao hơn, 40 - 50 tuổi cao hơn nữa và từ 50 - 60 tuổi mức đóng giảm đi. Bởi việc đánh một tỷ lệ cố định trên thu nhập cho mọi đối tượng của BHXH là “không ổn”, những người mới đi làm họ rất cần tiền để đáp ứng cho các nhu cầu trước mắt hơn là đầu tư cho tuổi già, đồng thời giảm bớt áp lực cho doanh nghiệp”, TS Tùng kiến nghị.

 

Bà Nguyễn Thị Khuyên - Giám đốc Công ty DVTM Hà Thành:Thu nhập thực tế của lao động sẽ giảm

Dù Nhà nước đã giảm tỷ lệ đóng vào quỹ bảo hiểm tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp về 0,5% (trước là 1%) và đang xem xét giảm 0,5% (hiện 1%) vào quỹ bảo hiểm thất nghiệp cho DN và người lao động nhưng so với tỷ lệ đóng BHXH của các nước trong khu vực thì Việt Nam còn quá cao. 

Khi cách tính BHXH được căn cứ trên lương cùng các khoản phụ cấp khác, làm chi phí của DN sẽ “đội” lên. Đồng thời, lao động cũng phải trích thêm một phần để nộp BHXH từ lương thực nhận, dẫn tới thu nhập thực tế theo lương năng suất của người lao động lại giảm.

TS. Phùng Đức Tùng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Mekong:DN sẽ tìm cách cắt giảm một số chi phí

Khi áp theo mức đóng mới từ năm 2018, các khoản đóng BHXH sẽ có những thay đổi cơ bản. Kể cả trừ 14 khoản mới được Bộ LĐ-TB&XH ban hành thì thu nhập người lao động sẽ giảm xuống. Cùng với đó, DN cũng sẽ phải gánh thêm khoản chi phí khá lớn với cách tính mới này. Việc phải gánh chịu chi phí cao khiến cho doanh nghiệp phải tìm cách thức khác nhau để bù đắp vào khoản tăng của bảo hiểm xã hội. Thậm chí, có một số doanh nghiệp còn cắt giảm những khoản chi phí khác của người lao động để bù vào. Cuối cùng người lao động vẫn phải chịu hậu quả.

Thy Hằng, Nguyễn Việt ghi


Theo Diễn đàn Doanh nghiệp

Thăm dò ý kiến
Bạn sẽ chuyển sang nhà mạng di động nào?

BizLIVE - Gặp gỡ