Những sự kiện xoay vần thế giới trong năm 2015 (P2)

Lề Phương

08:01 17/12/2015

BizLIVE -

Trong khi quan hệ Nga – Thổ Nhĩ Kỳ leo thang căng thẳng thì quan hệ Mỹ - Cuba lại đạt được bước tiến lịch sử. 

Những sự kiện xoay vần thế giới trong năm 2015 (P2)

Trung Quốc đang tăng cường các hoạt động xây dựng phi pháp trên các đảo nhân tạo ở Biển Đông Ảnh: Zuma Press

Quan hệ Nga – Thổ Nhĩ Kỳ leo thang căng thẳng

Máy bay chiến đấu Su-24 của Nga xuống khu vực đồi núi phía bắc Syria. Ảnh: YouTube
Ngày 24/11, tên lửa của Thổ Nhĩ Kỳ bắn rơi phi cơ chiến đấu Su-24 của Nga xuống khu vực đồi núi phía bắc Syria.
Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố bắn máy bay với lý do máy bay Nga xâm phạm không phận. Nga lại cho biết phi cơ của họ đang hoạt động ở Syria và chính chiến đấu cơ Thổ Nhĩ Kỳ mới đi vào không phận Syria.

Vụ việc đã đóng băng mối quan hệ ngoại giao vốn gặp nhiều trắc trở giữa Nga – Thổ Nhĩ Kỳ. Tổng thống Nga Vladimir Putin ký sắc lệnh thông qua một loạt các biện pháp trả đũa kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ, bao gồm lĩnh vực nông nghiệp, du lịch và kinh doanh.

Moscow cũng cáo buộc gia tộc Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan buôn bán dầu lậu với IS tại Syria, và Su-24 bị bắn là để bảo vệ tuyến trung chuyển cho nhóm khủng bố.

Ankara tố ngược Nga làm ăn với IS, đồng thời cũng tuyên bố sẽ tìm nguồn cung thay thế cho khí đốt nhập khẩu từ Nga.

Mỹ và Cuba nối lại quan hệ ngoại giao

 Chủ tịch Cuba Raul Castro và Tổng thống Mỹ Barack Obama tại Hội nghị thượng đỉnh châu Mỹ ở Panama ngày 11/4. Ảnh: AP.

Quan hệ ngoại giao giữa Mỹ và Cuba chính thức được nối lại sau hơn nửa thế kỷ gián đoạn. Tháng Bảy, hai nước ba đã nhất trí khôi phục quan hệ ngoại giao và mở cửa lại Đại sứ quán tại thủ đô mỗi nước.

Điều kiện tiên quyết để hai bên bình thường hóa quan hệ là Washington phải xóa bỏ cuộc bao vây cấm vận kinh tế đã áp đặt phi lý hơn nửa thế kỷ nay lên đảo quốc Caribean này. 

Như vậy, sau gần 7 tháng thương lượng với 4 vòng đàm phán, tiến trình bình thường hóa quan hệ giữa Mỹ với Cu-ba đã đạt được một bước tiến lịch sử. Điều này đồng nghĩa Mỹ công nhận chính thức Chính phủ cách mạng Cuba.

IS hành hình con tin

Ảnh cắt từ một video ghi lại cảnh IS hành hình con tin. 

Trong năm qua, IS liên tiếp tung lên mạng các video ghi lại cảnh hành hình con tin một cách ghê rợn. Những tên khủng bố dùng nhiều thủ đoạn tàn độc để ra tay như chặt đầu, bắn súng hay thiêu sống nạn nhân.

Hành động vô nhân tính của nhóm phiến quân đã khiến chính phủ nhiều nước có công dân là nạn nhân như Trung Quốc, Nhật Bản, Anh,…  phẫn nộ. Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe tuyên bố sẽ "không bao giờ tha thứ cho những kẻ khủng bố". Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nói "chắc chắn sẽ mạnh tay đối với bất kỳ hoạt động khủng bố bạo lực nào”.

Nổ liên tiếp tại Trung Quốc 

Hai vụ nổ san phẳng một góc của Thiên Tân.

Tháng 8, vụ nổ kho hóa chất ở thành phố cảng Thiên Tân khiến cả Trung Quốc bàng hoàng. Hai vụ nổ liên tiếp có sức tàn phá tương đương 24 tấn thuốc nổ TNT san phẳng một góc của Thiên Tân. Tính đến tháng 11, số người thiệt mạng đã lên đến 173 người.

Những tháng sau đó, Trung Quốc liên tiếp hứng chịu nhiều vụ nổ quy mô nhỏ với tính chất khác nhau. Điển hình là nổ nhà máy hóa chất nằm ở tỉnh Sơn Đông khiến 5 người chết.

Nổ bom liên hoàn ở 17 địa điểm tại thành phố Liễu Châu, tỉnh Quảng Tây khiến ít nhất 7 người thiệt mạng và 51 người bị thương. Hai vụ nổ tại nhà máy pháo hoa ở tỉnh Cam Túc khiến 1 người chết, 6 người bị thương.

Những vụ tai nạn bộc lộ các vấn đề nghiêm trọng về an toàn lao động tại Trung Quốc. Dường như các tiêu chuẩn để bảo vệ tính mạng con người không phát triển kịp với mức tăng trưởng kinh tế như vũ bão của quốc gia châu Á trong 3 thập kỷ qua.

Diễn biến Biển Đông nóng lên 

 Khu trục tên lửa USS Lassen của Mỹ.

Năm 2015 chứng kiến thái độ thách thức lộ liễu chưa từng thấy của Trung Quốc trên Biển Đông. Hoạt động bồi đắp đảo nhân tạo trên các rạn san hô ở Quần đảo Trường Sa của Việt Nam được Bắc Kinh rầm rộ tiến hành.

Trước động thái hung hăng của Trung Quốc, Washington cũng có những phản ứng cứng rắn hơn.

Các phương tiện truyền thông của Mỹ thường xuyên vạch trần hành động coi thường luật lệ quốc tế của Trung Quốc thông qua hình ảnh vệ tinh về các công trình nhân tạo của Bắc Kinh.

Quan chức quốc phòng và lãnh đạo cấp cao của Washington đã tranh thủ mọi diễn đàn để phản đối hành vi của Trung Quốc.

Trên hiện trường, quân đội Mỹ bắt đầu có những hành động cụ thể. Chiến dịch tuần tra vì quyền tự do hàng hải tại Biển Đông được khởi động. Mỹ cử khu trục tên lửa USS Lassen tiến vào bên trong vùng 12 hải lý quanh Đá Xu Bi ở Trường Sa ngày 27/10.

Nhiều nước Đông Nam Á cũng tỏ thái độ cứng rắn hơn. Phillippines đã đưa tranh chấp biển đảo với Bắc Kinh ra Tòa trọng tài quốc tế về Luật Biển. 

LỀ PHƯƠNG