Mỹ đã thất bại trong việc “đẩy” ASEAN đối đầu với Trung Quốc?

Tú Anh

07:16 05/05/2015

BizLIVE -

Phải chăng Trung Quốc đã thành công phân hóa nội bộ Hiệp Hội các nước Đông Nam Á (ASEAN)? Tại Thượng đỉnh lần thứ 26 các nước ASEAN, kết thúc ngày 27/04/2015, nước đương kim Chủ tịch ASEAN là Malaysia đã  chọn thái độ ôn hòa đối với Trung Quốc trong khi Philippines thúc giục các nước thành viên "đương đầu" với âm mưu lấn chiếm toàn vùng biển Đông, theo bình luận của RFI.

Mỹ đã thất bại trong việc “đẩy” ASEAN đối đầu với Trung Quốc?

ASEAN vẫn do dự trong việc tìm kiếm một liên minh đối trọng với Trung Quốc. Ảnh Reuters

Theo giới phân tích, bất đồng quan điểm trong ASEAN sẽ cản trở Hoa Kỳ thành lập một liên minh NATO châu Á. Sự kiện Trung Quốc tăng tốc lấn chiếm biển Đông nam Á, xây dựng cơ sở tính chuyện chiếm đóng lâu dài gây lo âu cho nhiều nước khu vực.
Tuy nhiên, phản ứng của mỗi thành viên ASEAN không giống nhau. Nếu Tổng thống Philippines Benigno Aquino dứt khoát lên án Bắc Kinh đang hoàn tất kế hoạch "đương nhiên kiểm soát biển Đông, phá hoại hòa bình ổn định" thì Malaysia gạt lập trường cứng cỏi này qua một bên.
Trong diễn văn kết thúc Thượng đỉnh ASEAN lần thứ 26 tại Kuala Lumpur, Thủ tướng Malaysia Najib Razak đã đưa ra một đường lối tránh xung đột với Trung Quốc và cũng là lập trường "chính thức" của các nước Đông Nam Á: thuyết phục Bắc Kinh đàm phán với ASEAN một giải pháp "xây dựng".
Theo nhà phân tích Jean-Paul Baquiast của Mediapart, trang báo điện tử có uy tín tại Pháp, đằng sau những tuyên bố dị biệt của các lãnh đạo Đông Nam Á là cả một cuộc đối đầu càng ngày càng lớn giữa Mỹ và Trung Quốc. Washington muốn tăng cường hiện diện quân sự và kinh tế trong vùng châu Á Thái Bình Dương trong khi Trung Quốc cũng muốn bành trướng thế lực.
Trong khu vực này, Hoa Kỳ có hai nhóm đồng minh thân thiết. Ở Đông Bắc Á, Washington trông cậy vào Hàn Quốc và nhất là Nhật Bản mà trong chuyến công du của thủ tướng Shinzo Abe, hai bên đã quyết định tăng cường hợp tác quân sự, cho phép quân đội Nhật mở rộng thẩm quyền can thiệp ra bên ngoài biên giới.
Ở phía nam, theo nhà báo Jean-Paul Baquiast, nhiều nước Đông Nam Á cũng đặt kỳ vọng vào sự can thiệp của Mỹ và muốn làm đồng minh với Hoa Kỳ nhưng lại không dám trực tiếp đương đầu với Bắc Kinh dù chỉ qua những tuyên bố.
NATO Á Châu ?
Trong khuôn khổ kế hoạch "tái định vị" hay "chuyển trục" về Châu Á để đối phó với hiểm họa Trung Quốc tuy Mỹ không nói thẳng ra, nhiều nhà phân tích cho rằng Tổng thống Barack Obama muốn thành lập một liên minh quân sự theo mô hình tổ chức Bắc Đại Tây dương NATO, cũng do Hoa Kỳ lãnh đạo với các thành viên là một số nước ASEAN.
Đặc biệt, Tổng thống Barack Obama kỳ vọng vào quyết tâm của Philippines, Việt Nam, của Malaysia và Brunei để củng cố vị thế chiến lược trong khu vực.
Trước thượng đỉnh Kuala Lumpur, cơ quan tình báo Mỹ đã tiết lộ một số hình ảnh vệ tinh liên quan đến những hoạt động xâm lấn của Trung Quốc, xây dựng phi trường trong lãnh hải của Philippines.
Tổng thống Benigno Aquino cho biết thêm những động thái khác của hải quân Trung Quốc uy hiếp ngư dân Philippines. Được Washington khuyến khích, Manila muốn Thượng đỉnh ASEAN lần thứ 26 là cơ hội để đưa ra một lập trường chung mạnh mẽ lên án Trung Quốc, bất chấp rủi ro xảy ra hải chiến.
Tuy nhiên, nhiều thành viên khác của Hiệp hội Đông Nam Á xem trọng quyền lợi thương mại và quan hệ ngoại giao với Bắc Kinh hơn là chủ quyền biển đảo.
Hoa Kỳ có thể đã thất bại huy động Đông Nam Á vào chiến lược "chuyển trục" của mình nhưng liệu lập trường "mềm mỏng" của một số nước thành viên ASEAN có sẽ thành công buộc Trung Quốc đàm phán nghiêm túc? Hay trái lại, nói theo ngôn ngữ của ngư dân : ASEAN có nguy cơ mất cả chì lẫn chài, vẫn theo bình luận của RFI.

TÚ ANH