Dỡ bỏ cấm vận vũ khí Việt Nam: Lời nhắn của Mỹ cho Trung Quốc?

Thảo Mai

12:17 19/05/2016

BizLIVE - “Tôi cho rằng hành động của Trung Quốc thôi thúc chúng ta hỗ trợ Việt Nam trong việc nâng cao năng lực để bảo vệ quyền lợi của quốc gia”, Thượng nghị sĩ John McCain kêu gọi.

Dỡ bỏ cấm vận vũ khí Việt Nam: Lời nhắn của Mỹ cho Trung Quốc?

Tổng thống Mỹ Barack Obama và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Ảnh: todayonline

Trong năm cuối của nhiệm kỳ, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã “tranh thủ” dàn hòa với nhiều cựu thù của Mỹ. Gần đây nhất là dỡ bỏ lệnh cấm vận hạt nhân với Iran và chuyến thăm lịch sử tới Cuba.

Tuy nhiên cùng lúc, căng thẳng giữa Washington và Bắc Kinh đang lại nóng lên. Tờ Sputniknews của Nga nhận định nỗ lực đối trọng với ảnh hưởng ngày càng tăng từ phía Trung Quốc sẽ khiến Mỹ dỡ bỏ lệnh cấm bán vũ khí sát thương cho Việt Nam.

Trước thềm chuyến thăm của Tổng thống Barack Obama tới Việt Nam vào cuối tháng, nhiều quan chức và các nhà phân tích ở Washington đã đề cập đến vấn đề này, trong bối cảnh quan hệ song phương của hai nước đang dần ấm lên, khi Mỹ và Việt Nam ngày càng có nhiều lợi ích chung tại Biển Đông.

Mỹ áp đặt lệnh cấm vào năm 1975. Gần đây, nhiều chính trị gia của cả Washington và Việt Nam đều lên tiếng kêu gọi chính phủ Mỹ xem xét lại.

“Việt Nam tin rằng yếu tố rào cản trong quá khứ nên được loại bỏ để phản ánh mối quan hệ được bình thường hóa của chúng ta trong hai thập kỷ gần đây, và quan hệ đối tác toàn diện trong hiện tại", Đại sứ Việt Nam tại Mỹ Phạm Quang Vinh nói trong Hội nghị thượng đỉnh Chiến tranh Việt Nam ở Texas hồi đầu tháng này.

Nhiều nhà lập pháp của Washington cũng kêu gọi ông Obama hành động trước khi nhiệm kỳ kết thúc vào tháng 12 năm nay.

“Tôi cho rằng hành động của Trung Quốc thôi thúc chúng ta hỗ trợ Việt Nam trong việc nâng cao năng lực để bảo vệ quyền lợi của quốc gia”, Thượng nghị sĩ John McCain kêu gọi.

"Đây là một trong những di tích cuối cùng của quá khứ," ông Joseph Liow, Chủ tịch Ban nghiên cứu Đông Nam Á trực thuộc Viện Brookings nhận xét. Theo ông, việc dỡ bỏ lệnh cấm vận mang tính “biểu tượng” hơn là hoạt động mua sắm trên thực tế.

Theo trang McClatchydc, ông Obama có khả năng dỡ bỏ lệnh cấm vận, hoặc một phần lênh cấm vận mà không cần Quốc hội thông qua. Tuy nhiên các thỏa mua bán đơn lẻ vẫn cần được giới chức phê duyệt.

Năm 2014, ông Obama đã dỡ bỏ một phần lệnh cấm, cho phép Việt Nam mua các thiết bị khí tài để “phục vụ mục đích an ninh hàng hải”.  

Bộ Ngoại giao Mỹ không trả lời câu hỏi về các mặt hàng vũ khí cụ thể được phép bán, cho biết sẽ xem xét với từng trường hợp cụ thể. Tuy nhiên, theo chuyên gia tại Capitol Hill, Việt Nam chưa có thỏa thuận mua vũ khí lớn nào với Mỹ kể từ năm 2014.

Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng Việt Nam có thể sẽ để mắt đến tàu chiến, tên lửa và radar, các thiết giám sát và thông tin liên lạc khác của Mỹ. Ví dụ như máy bay tuần tra P-3 Orion và C-130 Hercules của công ty hàng không Lockheed.

Ngoại trưởng Mỹ John Kerry, bản thân từng là cựu chiến binh trong chiến tranh Việt Nam, không lên tiếng mạnh mẽ. Tuy nhiên ông Daniel Russel, Trợ lý ngoại trưởng khu vực Đông Á và Thái Bình Dương, đã thảo luận về những mối nguy trong khu vực nhân chuyến thăm Việt Nam với ông Tom Malinowski, Trợ lý ngoại trưởng phụ trách dân chủ, nhân quyền và lao động.

"Nhiều quốc gia đã bày tỏ sự quan tâm sâu sắc đối với một số hành động của Trung Quốc, như cải tạo đất và tiến hành xây dựng quy mô lớn để quân sự hóa các tiền đồn ở Biển Đông", ông Russel nói.

Nếu lệnh cấm bán vũ khí được dỡ bỏ một phần hoặc hoàn toàn, điều này sẽ làm Trung Quốc nổi giận. Quan chức nước này từng cáo buộc quyết định năm 2014 của ông Obama là “can thiệp vào cán cân quyền lực trong khu vực”.

Cựu Giám đốc cấp cao của Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ, Michael Green dự đoán lần này “Trung Quốc sẽ nổi đóa và phản ứng tiêu cực. Thông thường, Bắc Kinh can thiệp vào bất cứ quyết định mua sắm vũ khí của quốc gia nào có chiều hướng xích gần lại với Mỹ”. 

THẢO MAI