Ấn Độ và lập trường “lập lờ” trên Biển Đông

Thảo Mai

13:56 05/05/2016

BizLIVE - Phát ngôn của Ấn Độ trong hai tuyên bố chung gần nhất khiến nhiều người không thể xác định được lập trường của New Delhi với vấn đề Biển Đông.

Ấn Độ và lập trường “lập lờ” trên Biển Đông

Trung Quốc đã “tranh thủ” phổ biến cho truyền thông nội địa rằng Ấn Độ đã ngả theo lập trường của Trung Quốc, chứng minh qua tuyên bố RIC. Ảnh: Indianexpress

Ngày 18/4, Ngoại trưởng Ấn Độ, Trung Quốc và Nga có tuyên bố chung sau cuộc họp RIC tại Nga.

Tuyên bố khẳng định: “Nga, Ấn Độ và Trung Quốc cam kết duy trì trật tự hợp pháp trên biển, phù hợp với luật quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật biển (UNCLOS)”.

“Tất cả những tranh chấp phải được giải quyết bằng con đường đối thoại giữa các bên liên quan”.

Nhưng chỉ một tuần trước đó, khi Bộ trưởng quốc phòng Mỹ Ashton Carter đến thăm Delhi, Bộ trưởng quốc phòng Ấn Độ Manohar Parrikad đã đưa ra tuyên bố chung cùng ông Carter, nói Mỹ và Ấn Độ “tái khẳng định tầm quan trọng của việc bảo vệ an ninh hàng hải và đảm bảo quyền tự do hàng hải, hàng không trong khu vực, bao gồm cả Biển Đông”.

“Hai bên cam kết hỗ trợ một trật tự và an ninh hợp pháp, đóng góp cho hòa bình và thịnh vượng trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương, nhấn mạnh cam kết hợp tác cùng các quốc gia khác để đảm bảo an ninh, ổn định, điều có lợi cho châu Á - Thái Bình Dương hàng thập kỷ qua”.

Hai tuyên bố có giọng điệu khác biệt, làm dấy lên câu hỏi về lập trường thực sự của Ấn Độ. Tờ India Times dẫn lời một số nguồn thạo tin cho biết tuyên bố RIC được đưa ra sau một diễn đàn đa phương, tuy nhiên lập trường về chủ quyền của Ấn Độ sẽ được làm rõ sau khi Tòa thường trực công bố phán quyết.

Philippines đã kiện Trung Quốc ra Tòa trọng tài thường trực ở The Hague về yêu sách "đường 9 đoạn" mà Bắc Kinh đưa ra chiếm gần như toàn bộ Biển Đông. Tòa sẽ ra phán quyết trong vài tuần nữa, dự kiến bất lợi cho Trung Quốc.

Trung Quốc đã tỏ rõ thái độ phản đối. Thứ trưởng Ngoại giao nước này nói Trung Quốc không chấp nhận vụ kiện. Bắc Kinh coi đây là động thái của các cường quốc bên ngoài nhằm chống lại nước này, với ý nhắc đến Mỹ và Nhật Bản. 

Cùng lúc, Bắc Kinh đã “tranh thủ” phổ biến cho truyền thông trong nước rằng Ấn Độ đã ngả theo lập trường của Trung Quốc, chứng minh qua tuyên bố RIC.

Thời báo Hoàn cầu từng loan tin: “Tại một thời điểm nhạy cảm như hiện nay, Ấn Độ đã bày tỏ thái độ tương tự Trung Quốc và Nga, cho thấy họ đã thay đổi quan điểm (về biển Đông)”.

Ngược lại, Tư lệnh Bộ chỉ huy Thái Bình Dương của Mỹ, Đô đốc Harry Harris, lại thông báo Ấn Độ và Mỹ sẽ nhanh chóng tập trận chung trên biển, một phần trong tài liệu Tầm nhìn Chiến lược đã được Tổng thống Mỹ Barack Obama ký kết khi ông đến thăm Ấn Độ năm ngoái.

Trong tuyên bố họp RIC, giới quan sát không mấy ngạc nhiên khi Bắc Kinh thuyết phục được Nga ủng hộ, nhưng sự góp mặt của Ấn Độ gây băn khoăn. Từ trước, Ấn Độ vẫn tỏ thái độ nghiêng về phía lập trường các đối tác như Mỹ, Việt Nam, Philippines, Úc và Nhật Bản, các nước ủng hộ tự do lưu thông hàng hải.

Vào tháng 11/2015, Thủ tướng Narenda Modi đã đề cập đến xung đột Biển Đông trong hai sự kiện liên tiếp – tại hội nghị thượng đỉnh ASEAN - Ấn Độ lần thứ 13 và trong bài diễn thuyết trước công chúng ở Singapore.

Ông cho rằng cần có một cơ chế có thể tăng cường sự hợp tác về an ninh biển, chống cướp biển, và cứu trợ nhân đạo và thảm họa.

Ấn Độ cũng được đưa tin rộng rãi là lạnh nhạt với Trung Quốc trong hội nghị thứ ba của Ủy ban chung Ấn Độ - Philippines về hợp tác song phương ở New Delhi vào tháng 10/2015, nhắc đến Biển Đông với cụm “Biển Tây Philippines”, điều khiến Bắc Kinh và một số nước khác có tuyên bố chủ quyền trên Biển Đông phật ý.

Mặc dù Ấn Độ không có tuyên bố chủ quyền đối với các vùng biển tranh chấp, nhưng Biển Đông giữ một vị trí quan trọng trong bản đồ địa chính trị và lợi ích của Ấn Độ. 

Hiện nay, khoảng 92-95% khối lượng hàng hóa thương mại của Ấn Độ đi qua Ấn Độ Dương, trong đó khoảng 55% đi qua eo biển Malacca. Khoảng 70% lượng dầu nhập khẩu của Ấn Độ được vận chuyển bằng đường biển.

Tập đoàn dầu khí của Ấn Độ đã tham gia thăm dò dầu khí ở các khu vực ngoài khơi của Việt Nam, nhưng Trung Quốc lại ngang ngược cho rằng các vị trí này thuộc Vùng đặc quyền kinh tế của Bắc Kinh và "bất cứ hoạt động thăm dò dầu khí nào ở Biển Đông phải được sự chấp thuận của Trung Quốc”. 

Nhưng với Mỹ, Ấn Độ cũng không hoàn toàn ủng hộ lập trường của Washington cho rằng Mỹ “có quyền đi qua không bị gián đoạn” ở các vùng nước ven biển mà không cần phải xin phép trước nhà nước chủ thể – đặc biệt ở các khu vực được cho là nằm trong các lãnh hải và vùng đặc quyền kinh tế của một quốc gia. 

THẢO MAI

BizLIVE - Gặp gỡ