Vụ kiện Biển Đông: Trung Quốc giở chiêu “câu giờ”

Tuân Quỳnh

09:47 27/07/2015

Tổng thống Philippines Benigno Aquino vừa bổ nhiệm Thiếu tướng Eduardo Ano làm Tư lệnh Lục quân và điều này cho thấy Manila sẽ tiếp tục thực hiện cải cách quân đội. Thiếu tướng Eduardo Ano được bổ nhiệm thay thế Trung tướng Hernando Iriberri, người vừa được bổ nhiệm làm Tham mưu trưởng các Lực lượng vũ trang Philippines.

Vụ kiện Biển Đông: Trung Quốc giở chiêu “câu giờ”

Thiếu tướng Eduardo Ano.

Quyết định kể trên diễn ra sau khi Philippines kết thúc phiên tranh tụng thứ hai tại Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) tại The Hague, Hà Lan hôm 13/7, và PCA đã đề ra thời hạn mới để các bên tiếp tục củng cố lập luận cùng chứng cứ.

Được biết, PCA yêu cầu Philippines phải trình phần phúc đáp bằng văn bản đối với những câu hỏi bổ sung do các thẩm phán đưa ra trong phiên tranh tụng trước ngày 23/7.

Mặc dù Trung Quốc không chấp nhận tham gia vụ kiện, nhưng PCA vẫn cho Bắc Kinh cơ hội đưa ra bình luận bằng văn bản đối với các lập luận của Philippines trước ngày 17/8. Dự kiến, phán quyết về thẩm quyền xét xử của PCA trong vụ kiện sẽ được đưa ra trước cuối năm nay.

Theo người phát ngôn Bộ Ngoại giao Philippines Charles Jose, việc phái đoàn Manila được điều trần lần thứ hai là tín hiệu “tích cực” và Philippines khẳng định sẽ theo đuổi đến cùng vụ kiện với Trung Quốc.

Phát biểu tại phiên điều trần thứ hai ở PCA, Ngoại trưởng Philippines Albert del Rosario nhấn mạnh, vụ kiện này có ý nghĩa với thế giới, bởi nêu bật tinh thần cốt lõi của Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS) và từ đó có thể tạo cơ sở giải quyết các tranh chấp biển nếu xảy ra sau này.

Ngoại trưởng Philippines đề nghị PCA xác định các ranh giới biển thuộc về Manila theo quy định của UNCLOS.

Ngày 14/7, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Doanh (Oánh) tiếp tục nhắc lại việc Bắc Kinh phản đối Manila đưa vụ kiện ra PCA vì cho rằng: Trung Quốc không bao giờ chấp nhận để bên thứ 3 là Tòa án giải quyết tranh chấp song phương.

Đồng thời kêu gọi Philippines nên giải quyết tranh chấp thông qua đàm phán và tham vấn. Tuyên bố của bà Hoa Xuân Doanh đưa ra sau khi Philippines thành công trong việc thuyết phục PCA yêu cầu Trung Quốc tham gia vụ kiện.

Về phần mình, sau khi dự phiên điều trần thứ nhất tại PCA, ngày 11-7, Bộ trưởng Tư pháp Philippines Leila de Lima tuyên bố, Manila sẽ nghiên cứu và đề nghị áp dụng các biện pháp tạm thời ngăn chặn Trung Quốc tiến hành bồi đắp, xây dựng đảo nhân tạo tại các khu vực tranh chấp trên Biển Đông ngay sau khi PCA tuyên bố có thẩm quyền xem xét vụ kiện.

Bộ trưởng Tư pháp Philippines Leila de Lima.

Theo nhận định của chuyên gia Richard Javad Heydarian đến từ Đại học Philippines De La Salle, việc Philippines kiện Trung Quốc đã đặt PCA vào thế khó xử khi không thể từ chối đơn kiện và nếu Manila đưa ra được những bằng chứng thuyết phục, PCA càng ở thế khó xử hơn, và dễ phải đối mặt với những phản ứng khó lường từ Bắc Kinh.

Theo nhận định của học giả Ian Storey, chuyên gia tại Học viện Nghiên cứu Đông Nam Á (Singapore), nếu PCA coi “đường lưỡi bò” không phù hợp với UNCLOS, điều đó đồng nghĩa với việc phần thắng thuộc về Philippines.

Còn theo nhận định của tờ The Age, Philippines đã sử dụng PCA như một đòn bẩy pháp lý để chống lại Trung Quốc trong tranh chấp ở Biển Đông. Trước đó (9-7), tờ Philippine Star nhận định, vụ kiện của Manila ngày càng được quốc tế đồng tình, ủng hộ, và thế giới đã ý thức về mối đe dọa Trung Quốc khi Bắc Kinh muốn áp đặt ý muốn lên châu Á.

Tờ The Diplomat vừa đăng nhận định của Giáo sư, Giám đốc Trung tâm Chiến lược Quốc tế thuộc Viện Kinh tế Chính trị Thế giới (IWEP), nhà nghiên cứu Trung Quốc Tiết Lực cho rằng, Bắc Kinh sẽ phải đối mặt với 3 bất lợi nếu Manila thắng kiện.

Vì xuất bản “Sách trắng” về vấn đề Biển Đông (tháng 12-2014), và công khai tuyên bố không tham gia vụ kiện của Philippines, nên Bắc Kinh muốn thông qua văn bản này tác động tới quyết định của PCA, đồng thời khuyên Manila từ bỏ vụ kiện, nhưng bất thành. Và nếu PCA quyết định họ có quyền tài phán trong vụ kiện của Manila, khi đó Bắc Kinh sẽ phải đối mặt với 3 bất lợi.

Thứ nhất, PCA coi “đường lưỡi bò” hoàn toàn phi pháp, các quốc gia ASEAN sẽ thăm dò dầu khí trên biển, không loại trừ sự hợp tác của nhiều công ty dầu khí quốc tế lớn.

Thứ hai, PCA coi tuyên bố của Philippines về Khu Đặc quyền Kinh tế (EEZ), cũng như thềm lục địa hoàn toàn phù hợp với UNCLOS, truyền thông trong khu vực và quốc tế sẽ “đánh hội đồng” Bắc Kinh, tố cáo Trung Quốc cố tình không tuân thủ luật pháp quốc tế.

Thứ ba, PCA coi những hành vi của ngư dân Trung Quốc gần Bãi cạn Scaborough/Hoàng Nham là vi phạm công ước quốc tế về bảo vệ môi trường trên biển, Trung Quốc sẽ phải bắt một bộ phận ngư dân nước này tìm việc khác.

Đài truyền hình CNN PH (Philippines) cho rằng, Trung Quốc đang phá môi trường Biển Đông. Bởi trước đó (chiều 8-7), Giáo sư Alan Boyle người Anh, chuyên gia công pháp quốc tế của Đại học Edinburgh khẳng định, các yêu sách chủ quyền của Trung Quốc trên Biển Đông đã gây tác hại về môi trường và đánh cá cho Philippines.

Philippines cũng vừa dẫn báo cáo của chuyên gia John McManus, nhà sinh vật học đại dương danh tiếng, người từng làm việc với các nhà khoa học Philippines nghiên cứu về Biển Đông khẳng định, việc cải tạo đảo của Trung Quốc đã gây thiệt hại vĩnh viễn với tốc độ nhanh nhất đối với các rạn san hô trong suốt lịch sử của nhân loại.

Bên cạnh đó, hoạt động cải tạo đảo phi pháp của Trung Quốc đã gây thiệt hại kinh tế 281 triệu USD/năm đối với các quốc gia ven biển trong khu vực. Do đó, Philippines đề nghị PCA yêu cầu Trung Quốc ngừng các hoạt động cải tạo đảo trên Biển Đông.

Theo giới chuyên môn, 5 thẩm phán của PCA có 2 vấn đề then chốt phải quyết định. Thứ nhất, việc giải quyết vụ kiện có nằm trong phạm vi quyền hạn của họ hay không.

Thứ hai, nếu có thẩm quyền, PCA sẽ phải tuyên bố vô hiệu hóa “đường lưỡi bò” của Trung Quốc, theo kiến nghị của Manila. Trong khi đó, giới truyền thông cho biết, Hải quân Philippines đang âm thầm gia cố (bê tông hóa) con tàu BRP Sierra Madre bị mắc cạn (năm 1999) trên bãi Cỏ Mây thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam và biến nó thành tiền đồn canh giữ biển đảo.

Nhưng người phát ngôn Bộ Ngoại giao Philippines Charles Jose đã từ chối bình luận về thông tin con tàu BRP Sierra Madre đang được gia cố.

Theo Báo Năng lượng mới

BizLIVE - Gặp gỡ