Thuế cao sẽ cứu châu Á khỏi bất bình đẳng xã hội?

Trung Mến

09:32 13/11/2017

BizLIVE -

Theo công bố của Paradise Papers, nhiều người giàu châu Á đang trốn thuế, bất bình đẳng xã hội vì vậy tăng cao theo.

Thuế cao sẽ cứu châu Á khỏi bất bình đẳng xã hội?

Ảnh: Asia Pacific

Khi Tổng thống Donald Trump đến thăm châu Á tuần vừa rồi, hẳn ông cảm thấy ghen tỵ với môi trường có mức thuế quá thấp so với nước Mỹ của ông. Trong khi ngài Tổng thống Mỹ đang quá vất vả để thuyết phục Quốc hội Mỹ thông qua kế hoạch tăng thuế tại Mỹ, các nhà lãnh đạo châu Á vẫn hài lòng với chính sách thuế thấp của mình. 
Tuy nhiên, niềm tin rằng thuế thấp sẽ giúp mang đến sự giàu có cho các quốc gia dường như không được chuẩn xác, đặc biệt trong bối cảnh các nền kinh tế châu Á đang cố gắng thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình.
Châu Á giờ đây có lẽ là châu lục có mức thuế thấp nhất thế giới, chắc hẳn Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng thừa hiểu điều này khi ông tham dự hội nghị thượng đỉnh chính phủ các nước Đông Nam Á vào cuối tuần vừa qua.
Hai trung tâm tài chính Hồng Kông và Singapore duy trì mức lãi suất siêu thấp để giúp làm lợi cho nhà đầu tư nước ngoài và các công ty đa quốc gia. Nguồn doanh thu thuế trung bình khắp khu vực, tính cả Nhật, Trung Quốc và Ấn Độ - ba nền kinh tế lớn nhất, giờ vẫn xoanh quanh ngưỡng chỉ khoảng 20% GDP, theo tính toán của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), tỷ lệ này quá thấp nếu so với mức gần 50% GDP tại Liên minh châu Âu (EU). 
Thuế tại châu Phi, Trung Đông và Mỹ đều cao hơn châu Á dù tại Mỹ văn hóa tự chủ đã khiến nước này duy trì thuế ở mức thấp, vì vậy tỷ lệ đóng góp của thuế vào nguồn thu của nước Mỹ cũng thấp một cách ngoại lệ so với nhóm các nền kinh tế phát triển.
Thực ra không hẳn tất cả các nước châu Á chủ ý muốn duy trì thuế thấp. Từ Campuchia cho đến Ấn Độ, chính phủ nhiều nước châu Á gặp khó trong vấn đề tổ chức lại hệ thống thu thuế. 
Theo công bố của Paradise Papers, nhiều người giàu châu Á đang trốn thuế. Chính phủ nhiều nước châu Á có các hiệp hội doanh nghiệp mạnh nhưng hoạt động công đoàn lại yếu, chính vì vậy thuế được duy trì ở mức thấp. 
Thế nhưng cùng lúc đó, có chính phủ nhiều nước châu Á khác thích duy trì mức thuế thấp. Có thể nhắc đến hai ví dụ tiêu biểu bao gồm Singapore và Malaysia. Chính phủ hai nước này tin rằng thuế thấp là hoàn toàn cần thiết để thu hút được nhà đầu tư nước ngoài và giúp hai nước này chuyển mình thành cường quốc xuất khẩu. 
Tuy nhiên, chính phủ của những nước có nguồn thu thuế thấp đơn giản không thể nào cung cấp được hệ thống an sinh xã hội kiểu châu Âu. Với cách quản lý như vậy, cấu trúc gia đình châu Á bị ảnh hưởng nghiêm trọng. 
Chính sách thuế quá thấp ở châu Á cần phải được thay đổi. Thuế thấp vốn từng được coi là lợi thế của châu Á và nay lại đang trở thành rào cản tăng trưởng kinh tế của nước này.
Thuế cao vốn được coi như tất yếu của sự phát triển. Chính phủ các nước thường đánh thuế cao hơn khi họ giàu lên. Thậm chí còn có hẳn một định luật: Luật Wagner. Nhà kinh tế học người Đức Alfred Wagner vào thế kỷ 19 khẳng định rằng người giàu cần đến hệ thống dịch vụ công cộng tốt hơn. Kết quả, phần lớn các nước giàu đều áp mức thuế cao hơn so với chính phủ những nước nghèo. 
Định luật này cũng đang tác động đến khắp châu Á bởi nhu cầu của người dân tăng lên và nhân khẩu học thay đổi. Chính phủ Nhật, nước đầu tiên tại châu Á đạt được vị thế nền kinh tế phát triển, đã có nguồn thu thuế chiếm 34% GDP, theo tính toán của OECD. Hàn Quốc ở vị trí thứ hai với nguồn thu thuế tương đương 25% GDP. 
Chắc chắn thời gian tới, chính phủ Trung Quốc cũng sẽ phải điều chỉnh tăng thuế để có tiền chi tiêu cho y tế và an sinh xã hội trong bối cảnh dân số già ngày một nhanh. Tỷ lệ nguồn thu thuế tính trong tổng GDP trong hai thập kỷ qua đã tăng gấp đôi và hiện ở mức tương đương khoảng 20% GDP. 
Tỷ lệ nguồn thu thuế/tổng GDP tại nhiều nước khác như Indonexia, Malaysia và Philippines hiện cũng ở mức thấp, khoảng từ 10 đến 15% GDP. Không còn gì nghi ngờ, tỷ lệ này sẽ tăng trong tương lai. 
Có hai lý do người ta nên chấp nhận việc tăng thuế. Theo nghiên cứu của Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF), bất bình đẳng xã hội đang tăng lên, chính vì vậy ví như trong trường hợp các nước phát triển, thuế cao đang giúp phân phối lại của cải của người giàu cho người nghèo. 

TRUNG MẾN

BizLIVE Gặp gỡ