Nỗi buồn đằng sau những con số tăng trưởng kinh tế cao của Nhật

Trung Mến

07:33 09/11/2017

BizLIVE -

Kinh tế Nhật đang trải qua thời kỳ tăng trưởng dài nhất trong hơn 60 năm, thế nhưng đối với nhiều người Nhật, họ chẳng cảm thấy cuộc sống của họ có gì tốt đẹp hơn. 

Nỗi buồn đằng sau những con số tăng trưởng kinh tế cao của Nhật

Ảnh: Japan Times

Trong tháng 9, kinh tế Nhật tăng trưởng tháng thứ 58 liên tiếp, như vậy kinh tế Nhật đang có thời kỳ tăng trưởng dài nhất trong thời kỳ hậu Chiến tranh Thế giới thứ Hai, theo những số liệu mới công bố bởi chính phủ Nhật. 
Tuy nhiên đằng sau con số đầy hào nhoáng đó, tăng trưởng mức lương và tiêu dùng thấp đang là hai yếu tố khiến các nhà hoạch định chính sách kinh tế Nhật vô cùng đau đầu. 
Thời gian tăng trưởng dài của kinh tế Nhật bắt đầu từ khi Thủ tướng Shinzo Abe lên nắm quyền vào tháng Mười Hai năm 2012. Các chương trình kích thích kinh tế đã được đưa ra ở thời điểm đó sau khi tham khảo với đội ngũ chuyên gia tư vấn chính sách kinh tế. Các chỉ số kinh tế tháng Chín đều cho thấy nền kinh tế tiếp tục tăng trưởng ổn định. 
Cũng phải xét đến thực tế rằng kinh tế Nhật tăng trưởng ổn định trong bối cảnh kinh tế thế giới đang trong xu thế tăng trưởng tốt. Tất cả 45 nền kinh tế thuộc nhóm do OECD theo dõi đều tăng trưởng trong năm nay. Lần gần nhất kinh tế tăng trưởng ổn định tương tự là từ năm 2004 đến năm 2007, trước cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu.
Là một nền kinh tế xuất khẩu, có thể khẳng định rằng kinh tế Nhật hưởng lợi nhiều khi kinh tế toàn cầu tăng trưởng tốt. Ngoài ra, phải kể đến việc kinh tế Nhật hưởng lợi nhiều nhờ chính sách kích thích tiền tệ với quy mô chưa từng có tiền lệ của Ngân hàng Trung ương Nhật. Chính sách đã làm yếu đồng yên và giúp vực dậy lợi nhuận doanh nghiệp. 
Thế nhưng cùng lúc đó, thu nhập của các hộ gia đình tăng quá thấp khiến các nhà hoạch định chính sách không khỏi lo lắng. Tổng thu nhập tính trên mỗi người đi làm tăng chỉ 1,6% tính từ tháng Mười một năm 2012. Điều này cho thấy dù kinh tế tăng trưởng nhưng thực ra đối với nhiều người, cuộc sống của họ chẳng có gì khác trước. 
Tiêu dùng người dân luôn ở mức thấp, đặc biệt từ sau khi thuế tiêu dùng được điều chỉnh tăng vào năm 2014. Nếu điều chỉnh với tỷ lệ lạm phát, tiêu dùng người dân chỉ tăng chưa đến 3% suốt trong thời gian kinh tế tăng trưởng vừa qua. 
Nếu so với những thời kỳ kinh tế Nhật tăng trưởng mạnh trước đây, mức tăng của tiêu dùng người dân lần này quá thấp. Thời kỳ kinh tế Nhật tăng trưởng từ 1965 đến 1970 được gọi với cái tên “Izanagi boom” chứng kiến tiêu dùng người dân tăng 50%; sau đó, thời kỳ "Izanami boom" khi kinh tế Nhật tăng trưởng liên tiếp 73 tháng tính từ năm 2002, trong giai đoạn này tiêu dùng người dân tăng trưởng 7%. 
Tuy nhiên cả hai thời gian tăng trưởng trên đều không thể dài bằng những gì đang diễn ra. Đáng tiếc, nó lại không giúp người Nhật cảm thấy họ trở nên giàu có hơn. Nguyên nhân cũng bởi cách kinh tế Nhật tăng trưởng hiện tại cũng khác trước đây rất nhiều. 
Trong thời kỳ kinh tế Nhật tăng trưởng dài hiện tại, xuất khẩu tăng trưởng được 26%, con số có thể cao nhưng vẫn thấp hơn rất nhiều so với mức tăng 83% trong những thời kỳ tăng trưởng dài trước đó. Đầu tư ra nước ngoài của doanh nghiệp Nhật tăng trưởng tốt, nhưng tuy nhiên nguồn lợi của những khoản đầu tư này lại không dành cho người Nhật bình thường. 
Cùng lúc đó, kỳ vọng vào khả năng kinh tế Nhật tiếp tục tăng trưởng đã giảm bớt. Khảo sát của Nội các Nhật vào tháng Một vừa qua cho thấy, nhóm các doanh nghiệp niêm yết cổ phiếu trên sàn chứng khoán khẳng định rằng kinh tế chỉ tăng trưởng được 1% trong năm năm tới. Mức kỳ vọng của doanh nghiệp vào tăng trưởng kinh tế như vậy thấp hơn so với tỷ lệ 1,5% vào tháng Một năm 2014. 
Nếu thời gian tăng trưởng hiện tại của kinh tế Nhật kéo dài đến tháng Một năm 2019, và nhiều chuyên gia dự báo có thể nó sẽ kéo dài đến giữa năm 2019. Tuy nhiên, rủi ro lớn nhất của kinh tế Nhật sẽ đến từ việc kinh tế Mỹ tăng trưởng chậm lại.
“Các chương trình giảm thuế mà chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra sẽ giúp kinh tế Mỹ tăng trưởng nóng khi mà chính sách nới lỏng định lượng của Cục dự trữ liên bang Mỹ (Fed) kết thúc”, chuyên gia kinh tế tại viện nghiên cứu Norinchukin – Tokyo, ông Takeshi Minami, nhận định. 
Tại Nhật, chắc chắn hoạt động kinh tế sẽ chịu nhiều tác động tiêu cực sau khi công tác chuẩn bị cho Olympic Tokyo 2020 kết thúc. Hoạt động xây dựng và chỉnh trang cơ sở hạ tầng phục vụ cho Olympic sẽ đạt đỉnh vào năm 2018, sau đó bắt đầu chấm dứt từ năm 2019, theo tính toán của chuyên gia kinh tế trưởng tại công ty chứng khoán JP Morgan, ông Hiroshi Ugai.
Thuế tiêu dùng tại Nhật nhiều khả năng sẽ tiếp tục được điều chỉnh tăng vào tháng Mười năm 2019, như vậy, kinh tế Nhật năm 2019 sẽ đối diện thêm một rủi ro cản trở tăng trưởng khác.

TRUNG MẾN

BizLIVE Gặp gỡ