Người Nhật đang dần “biến mất”?

Trung Mến

10:41 15/04/2017

BizLIVE - Sau 40 năm nữa, số lượng người Nhật giảm đến 30% so với hiện nay và cứ một người trẻ sẽ phải đi làm để nuôi một người già.

Người Nhật đang dần “biến mất”?

Vào năm 1945, ngôi trường này từng có hơn 200 học sinh, đến hiện tại, chỉ có 6 học sinh đang theo học - Ảnh: The Guardian

Nước Nhật những năm gần đây chứng kiến sự thay đổi chóng mặt tại rất nhiều tỉnh trên khắp cả nước. 
Nhiều trường mẫu giáo, tiểu học đóng cửa hoặc hoạt động trong tình trạng lay lắt đìu hiu. Trong khi đó, số lượng nhà dưỡng lão tăng nhanh. 
Tình trạng thiếu hụt chỗ chăm sóc người già đã trở nên tồi tệ đến nỗi cách đây không lâu, một số nhà hoạch định chính sách tại Nhật Bản đã đề xuất chính quyền thủ đô Tokyo đưa 1 triệu người già về sinh sống ở các tỉnh khác, để giảm tải cho hệ thống y tế ở đô thị.
Từ năm 2015 đến 2065, dân số Nhật ước tính sẽ giảm khoảng 30%, trong đó tỷ lệ người già tăng chóng mặt, theo số liệu từ chính phủ Nhật.
Dù các số liệu mới công bố cho thấy tốc độ sụt giảm của dân số đã chậm lại so với thời điểm công bố tính toán gần nhất vào năm 2012 thế nhưng ngay cả như vậy, dân số Nhật cũng đang giảm nhanh hơn so với kỳ vọng của chính phủ. Ước tính sau 50 năm nữa, dân số Nhật sẽ xuống dưới mức 100 triệu.
Cũng theo thống kê mới nhất, tỷ lệ sinh của phụ nữ Nhật (số lượng đứa trẻ sinh ra của phụ nữ tính trung bình trong tuổi sinh đẻ) sẽ nhích lên mức 1,44 đứa trẻ/phụ nữ vào năm 2065, cao hơn so với các tính toán trước đó. Từ năm 2053, dân số Nhật sẽ bắt đầu rơi xuống dưới 100 triệu. Tỷ lệ sinh mục tiêu của chính phủ Nhật là 1,8 đứa trẻ/phụ nữ.
Tỷ lệ người già trong dân số Nhật đang tăng nhanh chóng. Các chuyên gia tính toán vào năm 2065, tỷ lệ người già tính trong tổng dân số Nhật ước tính chiếm 38,4% dân số, cao hơn rất nhiều so với con số 26,6% vào năm 2015. Chi phí an sinh xã hội ước tính tăng rất cao.
Điều đó cũng đồng nghĩa với việc vào năm 2065, cứ mỗi 1,2 người trong độ tuổi lao động (từ 20 đến 64) sẽ phải lao động để nuôi một người trên 65 tuổi. Ở thời điểm năm 2015, con số này là 2,1 người.
Sau khi lên mức đỉnh 128,08 triệu người vào năm 2008, dân số Nhật bắt đầu giảm dần dần đều khi tỷ lệ sinh thấp dần qua các năm. Đến năm 2015, dân số Nhật ở mức 127,09 triệu người. Nếu mức giảm 30% thành sự thật, dân số Nhật năm 2065 chỉ còn lại 89,6 triệu người, 38,4 triệu người Nhật biến mất so với hiện tại.
Trong khi dân số giảm, tuổi thọ con người vẫn không ngừng cải thiện. Tuổi thọ của phụ nữ Nhật ước tính lên 91,35 tuổi vào năm 2065 từ con số 86,98 tuổi vào năm 2015. Cũng với hai mốc thời gian như trên, tuổi thọ đàn ông ước sẽ ở con số 84,95 tuổi từ mức 80,75 tuổi.
Trong khi số lượng người Nhật giảm nhanh chóng, lực lượng lao động thiếu hụt, người nước ngoài đang đến Nhật với số lượng cao chưa từng có trong lịch sử. Chính phủ Nhật áp dụng chính sách thu hút nguồn nhân lực để giảm thiểu tình trạng thiếu hụt trong bối cảnh dân số già và giảm nhanh chóng.
Bộ Nội an và Truyền thông Nhật công bố số lượng người nước ngoài tại Nhật trong khoảng thời gian từ tháng Mười năm 2015 đến hết tháng Chín năm 2016 tăng 136 nghìn. Con số này cao hơn 40% so với năm trước đó và cao nhất từ năm 1950. Số lượng người nước ngoài vào Nhật như vậy đã tăng đến 4 năm liên tiếp.
Tổng số lượng người nước ngoài sống tại Nhật ít nhất 3 tháng ước khoảng 2,4 triệu người, tăng 500 nghìn người trong 5 năm gần đây. 
Trong khi tỷ lệ người Nhật trong độ tuổi lao động (từ 15 đến 64 tuổi) giảm, số lượng người nước ngoài bổ sung vào lực lượng lao động Nhật lại tăng nhanh chóng. Trong thời gian tới, ước tính chính phủ Nhật sẽ tập trung vào thu hút nhân lực ngành y, giáo dục và hạ tầng.
Chính phủ của Thủ tướng Shinzo Abe đang rất nỗ lực để thu hút nhân lực nước ngoài, doanh nghiệp Nhật nhờ vậy cũng cởi mở hơn trong việc tuyển dụng người nước ngoài. 
Dựa trên số liệu do chính các doanh nghiệp công bố, số lượng người lao động nước ngoài tăng 20% lên 1,08 triệu, cao chưa từng có trong lịch sử, theo tính toán của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi xã hội. Số lượng người lao động Trung Quốc tăng nhanh nhất, sau đó đến Việt Nam và Nepal. 
Chính phủ của Thủ tướng Abe hiện đang khuyến khích áp dụng nhiều chính sách thu hút lao động có tay nghề và khả năng quản lý đến Nhật. Gần đây nhất, chính phủ giảm thời gian làm việc và đóng thuế bắt buộc để được cấp tư cách lưu trú vĩnh viễn (PR). Trong cuộc sống hàng ngày, chính phủ cũng tuyển dụng thêm nhân viên phiên dịch chuyên phục vụ người nước ngoài tại bệnh viện và nhiều địa điểm công cộng khác.
Hiện nay, tỷ lệ phụ nữ tham gia vào lực lượng lao động Nhật còn quá ít. Ước tính đến hơn 3 triệu phụ nữ Nhật có thể được bổ sung vào lực lượng lao động mà giờ đang phải đứng ngoài. Chương trình hỗ trợ chăm sóc sức khỏe trẻ em sẽ giúp thêm nhiều phụ nữ có cơ hội đi làm.
Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi xã hội Nhật cũng đã hành động. Vào năm 2013, Bộ đã chính thức khởi động chương trình cung cấp thêm nửa triệu suất gửi trẻ cho phụ nữ để giúp giảm gánh nặng chăm con cho các gia đình.

TRUNG MẾN

BizLIVE - Gặp gỡ