Từ vụ “thiên nga đen” Brexit, bài học cho Việt Nam, ASEAN?

Nguyễn Thảo

15:08 28/06/2016

BizLIVE - Trước nay ASEAN đã cố gắng học tập EU nhưng cũng không áp dụng được và cần thấy sự chênh lệch quá lớn trong ASEAN như thu nhập bình quân đầu người giữa các nước do đó việc đòi hỏi biện pháp, suy nghĩ đồng thuận tối đa là rất khó, TS. Lê Đăng Doanh cho biết.

Từ vụ “thiên nga đen” Brexit, bài học cho Việt Nam, ASEAN?

TS. Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng CIEM. Ảnh TL

Ngay sau sự kiện Brexit, thị trường tài chính, chứng khoán toàn cầu đồng loạt phản ứng tiêu cực, Việt Nam cũng không đứng ngoài vòng ảnh hưởng. Trong bối cảnh này, BizLIVE tổ chức toạ đàm BizTALK “Thiên nga đen” Brexit và Ứng xử của Việt Nam với sự tham gia của cơ quan quản lý nhà nước, các chuyên gia, đại diện các công ty chứng khoán, ngân hàng.

TS. Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương (CIEM) chia sẻ về nguyên nhân khiến Anh rời EU, đánh giá tác động của Brexit tới thị trường tài chính Việt Nam…

Theo ông đâu là nguyên nhân khiến Anh rời EU?

Người Anh đã có cuộc tranh luận hết sức gay gắt về việc có ra khỏi Liên minh châu Âu (EU) hay không trong đó có 2 luồng ý kiến, một luồng ý kiến cho rằng nước Anh đã phải đóng góp tài chính quá nhiều đối với EU. Tuy nhiên, điều này không chính xác lắm.

Thứ hai, người Anh không chấp nhận EU có thể cho người dân của Liên minh châu Âu sang cư trú tại Anh, làm việc tại Anh lấy đi chỗ lao động của người Anh và được hưởng chế độ phúc lợi rất cao, hào phóng của Anh.

Thứ ba, người Anh không muốn Liên minh châu Âu áp đặt cho người Anh những tiêu chí phải tiếp nhận người tị nạn và người Anh vốn tự hào, rất có ý thức về quyền độc lập của mình nên người Anh tỏ ra khó chịu về việc phải tuân thủ theo những quyết định của Hội đồng châu Âu mà họ cho rằng đây là hoạt động không dân chủ vì những người này không được người Anh trực tiếp bầu ra. Vì vậy cho nên có vận động và đi đến đến quyết định như vậy.

Thực ra, một số lập luận nêu trên của người Anh có phần không chính xác, chẳng hạn đa số những người ở Liên minh châu Âu vào Anh làm việc là những người Ba Lan đang làm những công việc rất vất vả với đồng lương thấp. Nếu đuổi những người Ba Lan ra, chưa chắc người Anh đã sẵn sàng làm việc này.

Điều quan trọng những người già ở Anh bỏ phiếu rời EU còn những người trẻ ở Anh lại hối hận, tức giận, cho rằng những người già đã cướp đi của họ quyền tự do đi lại, quyền tự do tìm việc làm và nhiều lợi ích...

Theo ông, chính trị châu Âu và thế giới có thể thay đổi thế nào sau sự kiện này?

Trước hết, việc bỏ phiếu đã gây ra chấn động về chính trị trên toàn thế giới, người ta không đón nhận thông tin này và khi thông tin xuất hiện mọi người đều ngỡ ngàng, bản thân những người lãnh đạo tại EU cũng ngã ngửa.

Thứ hai, sự kiện gây ra chấn động về mặt tài chính và tiền tệ trên toàn thế giới. Người ta nói đến cuộc “tàn sát” của thị trường chứng khoán trên thế giới, số liệu cho thấy thị trường mất đi hơn 2.000 tỷ USD, đồng EU, Bảng Anh mất giá và các quỹ, chỉ số thị trường chứng khoán sụt giảm nghiêm trọng.

Thứ ba, EU đang đứng trước những thách thức mới, những lực lượng muốn li khai trỗi dậy và ước tính có 43 đề nghị sẽ xin ra khỏi Liên minh châu Âu và nổi lên rõ ràng ở Đan Mạch, Pháp, Hà Lan, Ý…

Ngoài ra, ở một số nước khác ít nhiều có lực lượng đề nghị với khẩu hiệu đòi độc lập, nếu như họ không rút ra họ cũng sẽ đòi những đặc quyền như Anh trước khi rút ra khỏi EU đã ký được một thoả thuận về một số đặc quyền.

Như vậy, Liên minh châu Âu chắc chắn sẽ phải cải cách, không thể làm theo mô hình như bây giờ. Do đó có thể thấy quá trình toàn cầu hoá, nhất thể hoá đang bị thách thức, sẽ cần phải sửa đổi, thậm chí có ý kiến cho rằng toàn cầu hoá đang đi đến bước ngoặt và rất khó có thể tiếp tục có mô hình như Liên minh châu Âu.

Thị trường tài chính, chứng khoán Việt Nam có những phản ứng khá tiêu cực, ông đánh giá tác động của Brexit tới thị trường tài chính, thị trường chứng khoán Việt Nam, đặc biệt là với dòng vốn từ nước ngoài như thế nào?

Thị trường chứng khoán Việt Nam không nằm ngoài diễn biến chung của thế giới. Tổn thất của thị trường chứng khoán Việt Nam theo số liệu thống kê cho thấy đã mất hơn 1,1 tỷ USD so với quy mô thị trường chứng khoán Việt Nam là mất mát khá nặng. Nhưng hi vọng thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ hồi phục và phản ứng của các nhà đầu tư nước ngoài có lẽ sẽ có giới hạn, không quá nặng nề.

Xin ông cho biết tác động của Brexit tới hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam tới châu Âu, đặc biệt là thị trường Anh, sẽ có thách thức, cơ hội cho doanh nghiệp Việt?

Xuất khẩu đối với Anh chắc chắn sẽ giảm sút. Cần phân biệt 2 tác động trực tiếp trong quan hệ thương mại giữa Anh và Việt Nam khi đồng Bảng Anh mất giá, như vậy hàng hoá Việt Nam xuất khẩu vào Anh sẽ lên giá trong thị trường nội địa nước Anh.

Bên cạnh đó, như dự đoán kinh tế Anh sẽ tăng trưởng chậm, thậm chí giảm sút trong một số năm, số liệu đưa ra khoảng 2,4%, có dự báo dự kiến mức giảm lên đến 7,7%.

Thu nhập bình quân của một hộ gia đình của nước Anh cũng sẽ bị giảm sút, trung bình hiện ở mức 25.000 Bảng Anh/năm, dự sẽ giảm khoảng 5.000 Bảng Anh/năm dẫn đến sức mua trên thị trường nội địa có thể giảm và sẽ ảnh hưởng đến thị trường xuất khẩu do đó các nhà xuất khẩu không nên bi quan nhưng cần thăm dò.

Từ câu chuyện “thiên nga đen” này, các nhà hoạch định chính sách và quản lý tại Việt Nam có thể rút ra những bài học gì?

Cần hết sức thận trọng và kiên nhẫn với các phản ứng có tính chất dân tộc chủ nghĩa, những lập luận của những người bất mãn. Kinh tế Anh vẫn tăng trưởng nhưng số người thất nghiệp vẫn không giải quyết được vì vậy vẫn có những người bất mãn và không hài lòng vì vậy cần giải thích, trình bày kiên trì và rõ ràng.

Ví dụ, số người mất việc vì vận dụng người máy không phải tội của chính quyền hay EU nhưng mất việc là họ phản ứng cho rằng chính phủ chậm chạp không giúp đỡ họ và theo tôi cách phản ứng này không công bằng.

Ngoài tác động trực tiếp, gián tiếp với EU cũng sẽ bị giảm sút và đầu tư trực tiếp nước ngoài từ Anh và EU có thể giảm sút, Hiệp định tự do giữa Việt Nam - EU đã ký, nhưng quá trình thông qua liệu có được suôn sẻ.

Điều này làm một số quan hệ giữa Việt Nam với EU cần được thúc đẩy và điều chỉnh, Việt Nam cần có phương án ứng phó với các diễn biến không suôn sẻ như trước đây và cần sự đối xử một cách nhẫn nại và kiên trì đối với từng đối tượng. Đòi hỏi các cơ quan đối ngoại và hợp tác quốc tế hoạt động tích cực hơn.

Đây cũng là bài học cho ASEAN, trước nay cố gắng học tập EU nhưng cũng không áp dụng được và bây giờ cần thấy sự chênh lệch quá lớn trong ASEAN như Singapore thu nhập 5.800 USD/người trong khi thu nhập bình quân đầu người tại Lào, Myanmar rất thấp nên việc đòi hỏi biện pháp, suy nghĩ đồng thuận tối đa là rất khó khăn.

Xin cảm ơn ông!

NGUYỄN THẢO

Bảng giáThị trường

VN-Index 743.41 ▲ 1.5 (0.2%)

 
VN-Index 743.41 1.5 0.2%
HNX-Index 93.69 0.22 0.23%
UPCOM 57.64 0.25 0.43%
DJIA 16,038.48 11.43 0.07%
Nasdaq 4,286.74 2.99 0.07%
Nikkei 225 16,122.71 -881.59 -5.47%
FTSE 100 5,632.19 -57.17 -1.02%

BizLIVE - Gặp gỡ