TS. Đinh Thế Hiển: Brexit là một tiến tình hội nhập cao hơn, chủ động hơn

Linh Lan

06:32 29/06/2016

BizLIVE - Chia sẻ với BizLIVE, TS. Đinh Thế Hiển, chuyên gia kinh tế cho rằng: “Thực tiễn phát triển thế giới luôn theo vòng xoáy trôn ốc đi lên, do vậy không nên thấy việc tách ra là sự quay về cái cũ”.

TS. Đinh Thế Hiển: Brexit là một tiến tình hội nhập cao hơn, chủ động hơn

TS. Đinh Thế Hiển, chuyên gia kinh tế

Việc Anh rời Liên minh Châu Âu (EU) đã có mầm mống ngay từ khi thành lập EU. Nhưng khi hiện tượng Brexit xảy ra nhiều quan điểm nhận định đây là sự “sụp đổ hợp tác”, thưa ông?

Không nên cho đó là sự đổ vỡ của “xu thế hợp tác”. Mô hình liên kết “cứng” Liên minh Châu Âu (EU) dựa trên chủ nghĩa Siêu quốc gia được thành lập bởi Hiệp ước Maastricht vào năm 1993 từ sự nâng cấp Cộng đồng Kinh tế châu Âu (European Economic Community -EEC).

Lúc đó những quan điểm lợi ích quốc gia theo kiểu “hợp tác có lợi cho mình” sử dụng hàng rào thuế quan và một số rào chắn kỹ thuật nặng nề làm hạn chế giao thương kinh tế, phát triển nên mô hình EU được đánh giá cao, mặc dù một số nước mạnh như Anh cũng vẫn còn ngần ngại khi tham dự, do vậy mô hình EU được ủng hộ.

Từ đó đến nay đã gần 25 năm, quan điểm phát triển thế giới với xu thế hội nhập và Win - Win ngày càng phát triển, một mô hình cứng “siêu quốc gia” như EU không còn phát huy lợi ích hợp tác vượt trội, trong khi những bất cập về các chính sách áp dụng chung cho nhiều quốc gia phát triển không đồng đều có nhiều bất lợi. Do vậy, Anh quốc rời khỏi mô hình cứng EU để phát triển theo mô hình hợp tác mềm như Mỹ đang áp dụng là hợp lý.

Tôi cho rằng Anh rời EU là một tiến trình mới của sự phát triển hợp tác thế giới chứ không phải sự quay lùi cực đoan. Thực tiễn phát triển thế giới luôn theo vòng xoáy trôn ốc đi lên, do vậy không nên thấy việc tách ra là sự quay về cái cũ.

Vậy Brexit là một tiến trình hội nhập cao hơn, hội nhập có chủ động hơn, thưa ông?

Một EU có quy mô kinh tế gần tương đương với Mỹ để cạnh tranh là cần thiết. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là bắt buộc “mọi nước châu Âu phải cùng tham gia mô hình EU cứng”. Rõ ràng thế giới cần có thêm nhiều quốc gia, khu vực phát triển sáng tạo để tạo ra xu thế “cạnh tranh - hợp tác mềm” là hữu ích nhất về quan điểm triết học, cũng như kinh tế học hiện đại.

Có thêm một Vương quốc Anh có năng lực kinh tế mạnh và sáng tạo như Nhật Bản sẽ càng đóng góp hơn cho kinh tế thế giới, thay vì chỉ có một EU.

Nếu nói rằng việc Brexit làm kinh tế Châu Âu, Anh và thế giới suy giảm với những tính toán thiệt hại vài trăm tỷ USD chỉ là nhận diện phiến diện, dựa trên giả định các trao đổi kinh tế giữa Anh và EU suy giảm và kinh tế EU suy giảm.

Những giả định đó dựa trên quan điểm “cứng” về lập lại hàng rào thuế quan, dịch chuyển đồng vốn và lao động kiểu cũ, trong khi thế giới đã có kinh nghiệm hội nhập toàn cầu 25 năm sau hiệp ước Maastricht; trải qua các kinh nghiệm đối phó, khắc phục 2 cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu thì một tính toán “phiến diện” để tính ra kết luận suy giảm giao thương kiểu cũ là không phù hợp.

Brexit liệu có giúp Anh quốc phát triển mạnh mẽ hơn và cũng giúp cho các quốc gia yếu trong EU như Hy Lạp có được cơ hội tốt hơn?

Việc giả định cho rằng Anh quốc rời EU sẽ tạo xu thế tan rã EU, suy giảm kinh tế các quốc gia trong EU là thiếu cơ sở, vì:

- Mô hình EU là mô hình hợp tác “cứng” gộp các quốc gia khá khác biệt thành một “siêu quốc gia”, trong khi một hợp tác “mềm”, uyển chuyển sẽ giúp cho mỗi quốc gia có đặc điểm riêng phát huy hiệu quả nhất lợi thế của mình.

- Thực chứng Mỹ trở thành một siêu cường nhờ các hợp tác “mềm” với các quốc gia khác dựa trên một số điểm khác biệt từ đặc điểm mỗi quốc gia. Những quốc gia hợp tác mạnh với Mỹ như Anh, Nhật, Hàn quốc…đều phát triển mạnh mà không cần tham gia trong một “siêu quốc gia”.

- Hy Lạp và một số nước châu âu đã sụp đổ hoặc suy giảm kinh tế dù ở trong EU, nhưng Na Uy, Thụy sĩ vẫn phát triển vững vàng dù đứng ngoài EU. Do vậy, không thể nói mô hình EU là tốt hơn mô hình hợp tác “mềm” với EU và thế giới như Na Uy và Thụy sĩ đang làm.

Tại sao Brexit sẽ giúp Anh quốc phát triển mạnh hơn và kể cả các nước như Hy Lạp?

Anh tham gia EU để giảm những rào cản về chuyển dịch hàng hóa, vốn và lao động.

Tuy nhiên, nếu Anh đứng ngoài EU thì vẫn có thể phát triển thương mại dịch vụ như Nhật - EU, Mỹ - EU, Trung Quốc - EU.

Chiều ngược lại, Anh quốc đã phát triển vượt lên các quốc gia khác của EU chính nhờ chính sách và năng lực điều hành trong nhiều năm, nhiều kỳ Thủ tướng của mình.

Xét về quá khứ cũng như năng lực hiện tại Anh quốc không hề thua kém Nhật Bản để trở thành nền kinh tế số 2 thế giới về thực lực và hiệu quả (không tính đến Trung Quốc).

Như vậy, việc rời EU sẽ giúp Anh quốc xây dựng một chính sách mềm hơn, phù hợp hơn với từng quốc gia dựa trên nhu cầu và đặc điểm kinh tế, do vậy sẽ tạo hiệu quả hơn cho Anh quốc.

Chúng ta đang cổ vũ cho TPP do Mỹ khởi xướng, rõ ràng Anh quốc có thể đứng đầu một hiệp ước như vậy nếu không bị ràng buộc bởi đồng thuận EU. Ngoài ra Anh quốc có mối quan hệ lịch sử và tinh thần rất tốt với Úc, Canada, Newzeland…trong khối liên hiệp Anh là một lợi thế mà Nhật Bản không có.

Còn vì sao Hy Lạp và các nước yếu trong EU sẽ được lợi hơn?

Những nước này ở trong EU vẫn được những ưu đãi của EU dù không có Anh.

Tuy nhiên, do Anh quốc đứng ngoài nên họ sẽ có thêm quan hệ, lựa chọn cho những vấn đề kinh tế riêng và nhờ đó họ sẽ có thêm nguồn lực phù hợp mà không phải chờ đợi dựa trên sự đồng thuận Châu Âu.

Có thể những hợp tác giửa Anh và Hy Lạp (nếu có) sẽ có những điều khoản không tốt bằng Hy Lạp - EU, nhưng ngược lại nó sẽ quyết nhanh hơn, nguồn lực sẽ đếp kịp thời hơn, mà tất cả cái đó quy về Hy Lạp sẽ có thêm lựa chọn mới giống như Việt Nam có Asian, có Nhật, có TPP của Mỹ sẽ tốt hơn chỉ có ASEAN.

Điều quan trọng nữa là Anh không muốn đối đầu với chính sách nhập cư?

Vấn đề nhập cư không chỉ có tính nhân đạo mà mặt quan trọng hơn, nó đảm bảo Anh quốc hội nhập thế giới nhưng vẫn giữ được bản sắt quốc gia. Đó là điều quốc gia nào cũng phải thực thi kể cả Việt Nam.

Vấn đề nhập cư, cụ thể là người Hồi giáo khu vực Trung Đông và người lao động tay nghề thấp ở các nước EU kém phát triển, nếu cào bằng thì đa số sẽ có xu thế đi vào nước có nền kinh tế và an sinh xã hội tốt như Anh. Do vậy, gánh nặng về ngân sách quốc gia về anh sinh xã hội và nguy cơ mất bản sắt dân tộc của Anh lớn hơn hẳn các quốc gia khác.

Mỹ có chính sách nhập cư chặc chẽ nhất, công dân Canada và Anh vào Mỹ rất thuận lợi nhưng các nước khác thì không dễ, nhưng không vì thế mà kinh tế Mỹ suy giảm mà ngược lại tốt hơn hẳn châu Âu.

Việc tách khỏi EU sẽ giúp Anh chủ động trong chính sách lao động và nhập cư như Mỹ, khi đó những công dân Đức, Pháp, Thụy điển vào Anh sẽ có chính sách khác với Hy Lạp, Rumani...điều này là hợp lý và cần thiết, chứ không thể dựa trên quan điểm nhân đạo và hội nhập chung chung.

Chính trị châu Âu và thế giới có thể thay đổi thế nào sau sự kiện này?

Chính trị Châu Âu và thế giới sẽ thay đổi không đáng kể, thậm chí phát triển theo hướng tích cực hơn  với mô hình EU + 1.

Xét trong thực tế hiện tại, thì chính trị dựa trên 2 nền tảng chính là quân sự và Kinh tế.

Thứ nhất, về quân sự thì không phải EU mà chính là NATO mới có vai trò chính trong chính sách và thực thi quân sự Châu Âu. Do vậy, Anh ở hay rời EU thì sức mạnh quân sự không thay đổi, trừ khi Anh tuyên bố rời NATO thì mới là vấn đề lớn.

Thứ hai, về kinh tế, thì G7 mới là đầu tầu cho các quyết sách lớn về kinh tế châu Âu và toàn cầu. Việc Anh rời EU khó gây thiệt hại kinh tế cho EU như đã phân tích, mặt khác Anh vẫn ở trong G7 với những quyết sách quan trọng.

 Ngoài ra Anh vẫn đang sử dụng đồng Bảng độc lập chứ không phải đồng Euro, do vậy về tiền tệ cũng không có biến động lớn cho đồng Euro, tức là đồng Euro và Bảng Anh vẫn sánh vai nhau trong rổ đồng tiền thanh toán thế giới như trước khi Brexit.

Tóm lại, sẽ không có sự thay đổi, xáo trộn lớn về chính trị như các nghiên cứu gia quốc tế nhận định. Mặc khác, dân chúng Anh luôn có kiến thức và trải nghiệm về bỏ phiếu chọn lựa từ Quốc hội cho đến những vấn đề Quốc gia, và việc Brexit đã được tranh luận nhiều năm, nên không có chuyện dân Anh hối hận và bỏ phiếu lại nhưng nhiều nghiên cứu gia đặt vấn đề. Không phải ngẫu nhiên Thủ tướng Anh từ chức khi kết quả là Brexit, vì ông hiểu đó là sự chọn lựa của người dân.

Xin cảm ơn ông !

LINH LAN

Bảng giáThị trường

VN-Index 777.09 ▲ 5.59 (0.72%)

 
VN-Index 777.09 5.59 0.72%
HNX-Index 100.55 0.92 0.92%
UPCOM 56.43 -0.03 -0.06%
DJIA 21,796.55 85.54 0.39%
Nasdaq 6,382.19 -40.56 -0.64%
Nikkei 225 19,959.84 -119.8 -0.6%
FTSE 100 7,396.66 -46.35 -0.63%