Trái phiếu Chính phủ: Khó hấp thụ trong 2015?

Phương Anh

09:48 15/06/2015

Tỷ suất lợi nhuận từ lợi tức trái phiếu chính phủ (TPCP) đóng góp đáng kể vào tổng lợi nhuận của các ngân hàng. Nhưng với việc ban hành Thông tư 36 và có hiệu lực kể từ đầu tháng 2/2016, cánh cửa vốn của ngân hàng vào trái phiếu bị thu hẹp, tín dụng có dấu hiệu khởi sắc, lãi suất tiết kiệm tái tăng tạo áp lực cho trái phiếu.

Trái phiếu Chính phủ: Khó hấp thụ trong 2015?

Ảnh minh họa.

TPCP bị tác động kép

Theo quy định tại Điều 17, Khoản 6 của Thông tư 36/2014/TT-NHNN, tỷ lệ tối đa được mua, đầu tư TPCP so với nguồn vốn ngắn hạn của NHTM có vốn nhà nước 15%; NHTMCP, NH liên doanh, NH 100% vốn nước ngoài 35%; chi nhánh NH nước ngoài 15%; TCTD phi NH 5%.

Ngay khi quy định trên được ban hành, các thành viên trên thị trường trái phiếu (hầu hết là các NH và hiện đang nắm giữ trên 80% tổng lượng TPCP tại Việt Nam) thông qua Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA) đã kiến nghị tới cơ quan quản lý đề nghị điều chỉnh lại một số quy định trong Thông tư 36, vì nếu không thị trường trái phiếu sẽ gặp nhiều khó khăn trong năm 2015.

Trong kiến nghị gửi Bộ Tài chính, NHNN và Văn phòng Chính phủ mới đây, các thành viên VBMA đã đề nghị NHNN gia hạn hiệu lực thi hành của Thông tư 36 để tạo điều kiện cho các NH có thời gian nghiên cứu, triển khai hệ thống công nghệ thông tin để lập báo cáo tự động, tạo điều kiện theo dõi thường xuyên, liên tục duy trì các tỷ lệ đảm bảo an toàn trong hoạt động NH.

Đồng thời, VBMA cũng đề nghị điều chỉnh tỷ lệ trái phiếu nắm giữ. Tức áp dụng chung một tỷ lệ tối đa được mua, đầu tư TPCP so với nguồn vốn ngắn hạn cho NHTM trong nước và chi nhánh NH nước ngoài là 35%. Tuy nhiên, NHNN không lùi thời hạn áp dụng quy định Thông tư 36.

Thị trường trái phiếu bất ngờ bị tác động kép khi NHNN ban hành Thông tư 36 và Quốc hội ban hành Nghị quyết 78/2014/NQ. Quyết định 78 quy định các trái phiếu kỳ hạn dưới 5 năm sẽ không được phát hành trong năm 2015 cũng là nguyên nhân chính khiến việc phát hành trái phiếu giảm.

Theo đó, lợi suất trái phiếu 5 năm giảm mạnh gần 130 điểm cơ bản trong quý I từ mức lợi suất 6,4%/năm vào ngày 29/12/2014 xuống còn 5,1%/năm ngày 20/3/2015. Trái phiếu 15 năm cũng giảm tới 55 điểm cơ bản, xuống còn khoảng 7,25%/năm ngày 12/3/2015. Một phần do lạm phát đã giảm liên tục 3 tháng (tính đến hết tháng 3-2015 đã giảm 0,01% so với đầu năm).

Theo ông Đỗ Ngọc Quỳnh, Tổng thư ký VBMA, xu hướng trong thời gian tới thị trường trái phiếu tăng trưởng khi dấu hiệu hồi phục của nền kinh tế rõ nét hơn. Một điểm quan trọng nữa đó là khi lãi suất càng giảm, giá trị trái phiếu càng tăng. Tuy nhiên, ông cũng cho rằng, Thông tư 36 với quy định về giới hạn tỷ lệ tối đa đầu tư TPCP so với nguồn vốn ngắn hạn sẽ có tác động mạnh.

Theo khảo sát của VBMA, 29% nhà đầu tư trên thị trường đã hết hạn mức để có thể đầu tư thêm TPCP trong thời gian tới. Còn sớm để cho rằng Thông tư 36 tác động tiêu cực đến thị trường trái phiếu thời gian qua, nhưng hiệu ứng tâm lý là thận trọng hơn mức cần thiết trong bối cảnh các yếu tố vĩ mô đều diễn biến tích cực là khá rõ.

Nhu cầu đầu tư TPCP sẽ giảm?

Quy định của Thông tư 36 có khống chế tỷ lệ đầu tư TPCP, nhưng nếu xét tổng thể “room” còn lại của các NHTM để đầu tư vào TPCP vẫn vượt tổng số lượng phát hành TPCP huy động vốn trong năm nay mà Chính phủ và Bộ Tài chính đưa ra. Thực ra bản chất đầu tư vào trái phiếu của các NHTM là hợp lý, nhưng trong quá trình kinh doanh có những yếu tố khác các NHTM cân nhắc, tính toán để có thể tránh được những rủi ro có thể xảy ra trong việc đầu tư trái phiếu.

Kế hoạch trong năm 2015 của Bộ Tài chính đưa ra tiếp tục huy động hơn 200.000 tỷ đồng và chỉ riêng quý I/2015 đã huy động được hơn 60.000 tỷ đồng từ phát hành TPCP. Xu hướng lãi suất giảm dần cũng như kinh tế vĩ mô đang hỗ trợ tích cực cho thị trường trái phiếu. Tuy nhiên, một khi nhu cầu về trái phiếu của thị trường gia tăng, Chính phủ sẽ cơ cấu lại kỳ hạn của thị trường trái phiếu, giảm bớt áp lực về dòng tiền.

Đồng thời, việc đầu tư trái phiếu có hấp hẫn hay không sẽ không xét ở hiện tại mà xét ở xu hướng lãi suất đi ngang, lên hay xuống. 3 tháng đầu năm nay, xét về mặt chu kỳ có phần hơi khác so với những năm trước. Tín dụng NH tăng trưởng dương ngay trong quý đầu năm, GDP cũng đạt con số ấn tượng. Vì vậy, có thể nói việc đầu tư trái phiếu trong thời gian tới không gặp nhiều biến động.

Theo ông Quỳnh, việc các NHTM đầu tư bao nhiêu % tổng tài sản vào TPCP phụ thuộc vào quan điểm của từng NH, là nghiệp vụ kinh doanh riêng của từng đơn vị. Trong khi đó, ý kiến khác cho rằng thời gian qua tín dụng dành cho doanh nghiệp tăng chậm, phần tăng mạnh là tín dụng tiêu dùng, nên khả năng tín dụng của năm 2015 chưa thể đột biến.

Vì thế, các NHTM vẫn phải đầu tư vào TPCP nếu muốn an toàn tài chính. Mấy năm gần đây, nền kinh tế khó khăn, nhu cầu vay vốn của doanh nghiệp thấp, NH thừa vốn đã mua nhiều TPCP. Tuy nhiên, bên cạnh an toàn, việc đầu tư TPCP cũng có những rủi ro nhất định, trong đó phải kể đến rủi ro kỳ hạn. Kỳ hạn của TPCP là trung, dài hạn, do đó nếu thiếu vốn, NH khó có thể bù đắp được ngay.

Mặt khác, các NHTM huy động vốn để cho vay ra nền kinh tế, nếu chỉ chăm chăm vào kênh TPCP không phải mục tiêu tốt nhất. Công cụ TPCP là nhằm giúp Chính phủ huy động ngoài xã hội, chứ không phải như tình trạng hiện nay, đến 80% TPCP là do NHTM mua.

Theo Báo Sài Gòn Đầu Tư

Bảng giáThị trường

VN-Index 803.18 ▼ -2.68 (-0.33%)

 
VN-Index 803.18 -2.68 -0.33%
HNX-Index 105.52 0.34 0.33%
UPCOM 54.55 -0.02 -0.03%
DJIA 22,370.8 39.45 0.18%
Nasdaq 6,461.32 6.69 0.1%
Nikkei 225 20,310.46 11.08 0.05%
FTSE 100 7,274.61 -0.64 -0.01%
Thăm dò ý kiến
Bạn có đồng ý tăng thuế suất VAT lên 12%?