Tín dụng ngoại tệ cần chính sách nhất quán

Thái Thanh

07:08 13/10/2017

Theo đuổi mục tiêu chống đô la hóa trong nền kinh tế nhiều năm nay nên chủ trương của Ngân hàng Nhà nước là giảm dần quan hệ huy động - cho vay sang quan hệ mua - bán ngoại tệ. Thế nhưng tín dụng ngoại tệ vẫn không giảm.

Tín dụng ngoại tệ cần chính sách nhất quán

Ảnh minh họa.

Nguyên nhân của việc tín dụng ngoại tệ vẫn không hề giảm thì có nhiều, nhưng có thể thấy Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cần mạnh tay hơn nữa.

Đâu có lợi là ta cứ làm!

Theo báo cáo của Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia, ước tính đến hết tháng 8/2017, tăng trưởng tín dụng ngành ngân hàng đạt 11,5% so với cuối năm 2016 (cùng kỳ năm 2016 tăng 10,2%), trong đó tín dụng ngoại tệ tăng trưởng lên đến 11,5%, gấp 6,7 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Vấn đề không chỉ nằm ở chỗ tín dụng ngoại tệ tăng là đi ngược với chủ trương của NHNN mà còn có thể gây mất ổn định thị trường, bởi tốc độ tăng của huy động ngoại tệ đang thấp hơn mức tăng trưởng của tín dụng.

Có ngân hàng tín dụng ngoại tệ tăng ở mức hai con số, nhưng huy động ngoại tệ lại giảm. Thiếu vốn, nhiều ngân hàng thương mại tăng vay ngoại tệ trên thị trường liên ngân hàng để bù đắp thiếu hụt thanh khoản. Theo báo cáo của các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đầu tháng 9/2017, thống kê cho thấy, các giao dịch có doanh số lớn nhất là kỳ hạn qua đêm với tỷ trọng trên 50% và 1 tuần khoảng 30%.

Vietcombank là ngân hàng có số dư tiền gửi ngoại tệ lớn nhất, nhưng ngân hàng dẫn đầu về dư nợ cho vay ngoại tệ toàn hệ thống là Vietinbank. Không chỉ các ngân hàng thương mại nhà nước lớn có mức dư nợ ngoại tệ cao mà tốc độ tăng tín dụng ngoại tệ của nhiều ngân hàng thương mại cổ phần nhỏ cũng rất đáng kể. Vì sao?

Hiện mặt bằng lãi suất huy động tiền đồng phổ biến ở mức 0,8-1%/năm đối với tiền gửi không kỳ hạn và kỳ hạn dưới 1 tháng; 4,5 - 5,4%/năm đối với kỳ hạn từ 1 tháng đến dưới 6 tháng; 5,4 - 6,5%/năm đối với tiền gửi có kỳ hạn từ 6 tháng đến dưới 12 tháng; kỳ hạn trên 12 tháng lãi suất huy động là 6,4 - 7,2%/năm.

Cho vay bằng tiền đồng đối với các lĩnh vực sản xuất kinh doanh thông thường ở mức 6,8 - 9%/năm đối với kỳ hạn ngắn; 9,3 - 11%/năm đối với trung và dài hạn. Lãi suất cho vay các đối tượng ưu tiên sẽ thấp hơn từ 0,5 - 2 điểm phần trăm tùy từng đối tượng. Trong khi đó, lãi suất huy động ngoại tệ theo quy định hiện hành là 0% và lãi suất cho vay USD ngắn hạn phổ biến ở mức 2,8 - 4,7%/năm còn trung, dài hạn ở mức 4,7- 6,0%/năm.

Những con số trên cho thấy, cho vay bằng ngoại tệ đang mang lại mức chênh lệch đầu vào - ra cho ngân hàng cao hơn nhiều so với cho vay bằng tiền đồng. Đây chính là "lực hấp dẫn" khiến các ngân hàng thương mại tìm cách tăng nguồn vốn huy động bằng ngoại tệ để cho vay.

Nhưng như đã nói ở trên, tốc độ tăng nguồn vốn ngoại tệ vẫn thấp do từ cuối năm 2015 NHNN đã đưa lãi suất huy động ngoại tệ về mức 0%. Để thu hút khách hàng gửi ngoại tệ, các ngân hàng tìm cách lách trần lãi suất. Tùy từng ngân hàng sẽ có những biện pháp "kỹ thuật" khác nhau. Hiện nay, theo tìm hiểu của phóng viên, nếu một khách hàng có số dư tiền gửi ngoại tệ từ 10 ngàn USD trở lên sẽ được được ngân hàng cộng thêm lãi suất.

Cho vay bằng ngoại tệ đang mang lại mức chênh lệch đầu vào - ra cho ngân hàng cao hơn nhiều so với cho vay bằng tiền đồng.

Tín dụng ngoại tệ, hết thắt lại nới

Trước thực trạng lách trần lãi suất ngoại tệ, ngày 13/9/2017 NHNN đã ban hành văn bản yêu cầu các tổ chức tín dụng chấp hành đúng mức lãi suất huy động ngoại tệ theo quy định hiện hành, không áp dụng các biện pháp kỹ thuật để lách, vượt trần lãi suất huy động. Cơ quan quản lý cũng nghiêm cấm cạnh tranh không lành mạnh trong huy động vốn. NHNN cũng khẳng định, từ trung tuần tháng 9/2017, Cơ quan thanh tra, giám sát ngân hàng và NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố tổ chức thanh tra, kiểm tra việc chấp hành các quy định của NHNN về lãi suất huy động bằng ngoại tệ...

Thực ra đây không phải lần đầu NHNN phải ban hành văn bản chấn chỉnh như vậy. Trước đó, ngày 9/1/2016 NHNN đã ban hành văn bản số 297/NHNN- TTGSNH và sau đó 5 tháng, ngày 6/5/2016, đã ban hành tiếp hai văn bản khác chấn chỉnh việc thực hiện quy định về lãi suất huy động, giám sát và theo dõi việc chấp hành của các tổ chức tín dụng. Việc chi lãi ngoài của các ngân hàng gần đây trở nên kín đáo hơn khi các cựu lãnh đạo OceanBank đang phải đối mặt với án hình sự khi thực hiện chi lãi vượt trần quy định của NHNN.

Nếu chỉ chấn chỉnh việc thực hiện lãi suất ngoại tệ 0%/năm sẽ không giải quyết triệt để vấn đề. Bởi vẫn còn khách hàng vay, vẫn được cho vay bằng ngoại tệ và vẫn thu được mức lợi nhuận khá từ hoạt động này thì các tổ chức tín dụng sẽ không từ bỏ, nếu không muốn nói là họ sẽ tìm cách đẩy mạnh hơn. Chính vì thế, bản thân NHNN cũng biết cần hạn chế tín dụng ngoại tệ bằng cách siết đối tượng được vay vốn bằng ngoại tệ.

Tuy nhiên, tháng 11/2016 NHNN đã ban hành Thông tư số 31/2016/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 24/2015/TT-NHNN. Điểm quan trọng nhất là tiếp tục cho phép các doanh nghiệp xuất khẩu được vay ngoại tệ nhằm đáp ứng nhu cầu vốn ngắn hạn đến hết năm 2017. Đây cũng không phải là lần đầu tiên NHNN quyết định gia hạn chính sách này. 

Trước đó vào các năm 2013, 2014, 2015 NHNN đều có quyết định nới lỏng qui định này vào phút chót. Lý do của những lần siết vào rồi lại nới ra này là NHNN chịu nhiều sức ép, từ việc đảm bảo ổn định tỷ giá và thị trường ngoại tệ những tháng cuối năm, đến hỗ trợ xuất khẩu, hỗ trợ chủ trương tăng dự trữ ngoại hối quốc gia...

Việc tiếp tục cho phép các tổ chức tín dụng huy động và cho vay bằng ngoại tệ dẫn đến tranh luận xung quanh trần lãi suất ngoại tệ. Đây đúng là một vòng luẩn quẩn. Suốt từ đầu năm đến nay, tín dụng ngoại tệ tăng cộng với diễn biến phức tạp của thị trường tiền tệ thế giới đang tạo sức ép lên NHNN phải điều chỉnh trần lãi suất huy động ngoại tệ. Tuy nhiên, theo thông tin của P.V, trong buổi làm việc gần đây nhất với Chính phủ, NHNN tiếp tục bảo vệ quan điểm cần duy trì mức lãi suất ngoại tệ 0%.

NHNN cho rằng, nếu điều chỉnh mức lãi suất này lên 0,25 - 1%/năm có thể thu hút thêm lượng tiền gửi ngoại tệ không nhiều, nhưng sẽ gây tâm lý găm giữ, đầu cơ ngoại tệ trở lại. Vì thực tế mức lãi suất ngoại tệ dù có tăng vẫn thấp hơn rất nhiều so với lãi suất tiết kiệm tiền đồng. Do đó, người gửi tiền USD ở ngân hàng chủ yếu để tích trữ, an toàn và kỳ vọng sẽ sinh lời khi tỷ giá tăng. 

Việc duy trì mức lãi suất 0%, theo NHNN, cũng sẽ không ảnh hưởng đáng kể đến dòng vốn đầu tư nước ngoài và tiền kiều hối. Vì nhà đầu tư vào Việt Nam chủ yếu dựa vào lợi thế môi trường đầu tư, lợi thế so sánh của nền kinh tế Việt Nam so với các nước khác. Còn kiều hối về Việt Nam vẫn tăng đều những năm gần đây...

Vậy khi nào thì NHNN giải quyết tận gốc vấn đề là chấm dứt huy động và cho vay bằng ngoại tệ, quyết liệt thực hiện chống đô lá hóa trong nền kinh tế? Đây là câu hỏi khó. Hiện đề án chống đô la hóa trong nền kinh tế vẫn đang ở giai đoạn soạn thảo. Và thực tế cho thấy đô la hóa nền kinh tế là tình trạng phổ biến tại các nước đang phát triển. Vì thế, dù không muốn, Việt Nam vẫn sẽ phải chấp nhận tỷ lệ đô la hóa ở mức nào đó, vì đồng bản tệ và cả nền kinh tế chưa đủ mạnh. Tuy nhiên chúng ta cần có những giải pháp, chính sách nhất quán để tình trạng đô la hóa không tăng cao trở lại.

Theo Diễn đàn Doanh nghiệp

Bảng giáThị trường

VN-Index 828.29 ▲ 8.86 (1.07%)

 
VN-Index 828.29 8.86 1.07%
HNX-Index 109.84 0.54 0.49%
UPCOM 54.21 -0.11 -0.21%
DJIA 22,871.72 30.71 0.13%
Nasdaq 6,605.8 14.29 0.22%
Nikkei 225 21,255.56 100.38 0.47%
FTSE 100 7,536.53 1.09 0.01%
Thăm dò ý kiến
Bạn có đồng ý tăng thuế suất VAT lên 12%?

BizLIVE - Gặp gỡ