Tăng thuế VAT: “Người có thu nhập thấp ít nhiều vẫn bị ảnh hưởng”

Nguyễn Thảo

15:27 06/09/2017

BizLIVE - “Mặc dù thuế suất phổ thông đề xuất tăng lên 12% không áp dụng cho nhóm lương thực, thực phẩm, y tế, giáo dục, nhưng người tiêu dùng, nhất là những người có thu nhập thấp ít nhiều vẫn bị ảnh hưởng”, bà Nguyễn Thị Mùi, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ Quốc gia cho biết.

Tăng thuế VAT: “Người có thu nhập thấp ít nhiều vẫn bị ảnh hưởng”

Nhiều chuyên gia phản bác quan điểm "tăng thuế giá trị gia tăng không ảnh hưởng đến người thu nhập thấp" của Bộ Tài chính. Ảnh TNO.

Việc Bộ Tài chính công bố Dự thảo Luật sửa 5 Luật về thuế vẫn đang nhận được nhiều ý kiến trái chiều, PGS. TS. Nguyễn Thị Mùi, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ Quốc gia đã có chia sẻ quan điểm với báo chí về việc tăng thuế VAT lên 12% theo đề xuất mới đây của Bộ Tài chính.

Bà đánh giá như thế nào về tác động của tăng thuế VAT, đại diện Bộ Tài chính cho rằng tăng thuế VAT không ảnh hưởng đến người nghèo và thu nhập thấp?

Thuế VAT là thuế gián thu, vì thế tăng thuế thường dẫn đến tăng giá hàng hóa, dịch vụ ở mức độ khác nhau. Mặc dù thuế suất phổ thông đề xuất tăng lên 12% không áp dụng cho nhóm lương thực, thực phẩm, y tế, giáo dục, nhưng người tiêu dùng, nhất là những người có thu nhập thấp ít nhiều vẫn bị ảnh hưởng.

Còn đối với doanh nghiệp, nếu chứng từ hóa đơn đầy đủ và hợp pháp, thì doanh nghiệp được khấu trừ VAT. Nếu có tác động đến doanh nghiệp chỉ ở khía cạnh chứng từ, hóa đơn chưa đúng quy định, doanh nghiệp không được khấu trừ thuế, doanh nghiệp sẽ đưa vào chi phí, do đó ở một chừng mực nhất định, sẽ ảnh hưởng đến thu nhập của doanh nghiệp.

Hiện nay, trên 90% doanh nghiệp kê khai nộp thuế, khấu trừ thuế và quyết toán thuế qua mạng, nên số doanh nghiệp không đáp ứng được quy định về khấu trừ thuế đã hạn chế nhiều.

Nhưng tăng thuế VAT, nếu thu nhập của dân cư không thay đổi, họ có thể tiết kiệm chi tiêu, điều này sẽ ảnh hưởng trở lại đối với doanh nghiệp.

Khi tăng thuế sẽ tăng nguồn thu ngân sách, có điều kiện cơ cấu lại nguồn thu, mở rộng cơ sở thuế. Nhưng tăng thuế sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến người tiêu dùng. Do vậy Bộ Tài chính cần có đánh giá đầy đủ tác động của việc điều chỉnh 5 sắc thuế đến các nhóm lợi ích dân cư khác nhau, để có sự chia sẻ và tạo sự đồng thuận trong việc thực hiện chính sách thuế.

Việc tăng thuế VAT lên 12% liệu có hợp lý, thưa bà?

Khi đề xuất tăng thuế VAT lên 12%, Bộ Tài chính chắc chắn phải cân nhắc trên các khía cạnh. Khi thuế thu nhập doanh nghiệp dự kiến điều chỉnh từ 20% giảm xuống 17% và 15% đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ có doanh thu 50 tỷ đồng và dưới 3 tỷ đồng; Thuế thu nhập cá nhân dự kiến còn 5 bậc, mức chịu thuế thu nhập vãng lai chịu thuế từ 2 triệu đồng lên 5 triệu đồng… giả sử các yếu tố khác không thay đổi, thì nguồn thu ngân sách nhà nước từ thuế sẽ giảm bao nhiêu.

PGS.TS Nguyễn Thị Mùi, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ Quốc gia 

Tương tự khi mở rộng cơ sở thuế đối với các sắc thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế Tài nguyên, thuế VAT… thì dự kiến sẽ tăng thu ngân sách được bao nhiêu, từ đó dự kiến mức tăng thuế để vừa đảm bảo nguồn thu và ổn định nguồn thu cho ngân sách, bảo đảm công bằng trong việc nộp thuế và có điều kiện thu hẹp độ doãng của bội chi ngân sách nhà nước.

Đề xuất tăng này có phải theo xu hướng chung trên thế giới?

Hiện nay nhiều quốc gia trên thế giới có xu hướng giảm thuế trực thu để tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển, cải thiện thu nhập của người lao động. Khi phải cơ cấu lại nguồn thu, người ta thường điều chỉnh thuế gián thu (thuế VAT), song song với cơ cấu lại nguồn chi. Việt Nam cũng đang thực hiện theo xu hướng này.

Khi bội chi ngân sách lớn, cần phải cơ cấu lại chi tiêu, tiết kiệm chi là biện pháp cấp thiết, nhưng để tăng nguồn thu ổn định hơn, Bộ Tài chính xem xét đến phương án điều chỉnh thuế gián thu - thuế VAT.

Tỷ trọng thuế VAT trong ngân sách hiện là bao nhiêu và nếu không tăng thuế VAT, thì có cách nào để giảm thâm hụt ngân sách, thưa bà?

Năm 2016, tỷ trọng thuế VAT trong tổng thu ngân sách khoảng 27%, nếu so sánh thuế VAT trong tổng thu ngân sách có thể cao hơn một số quốc gia như EU (EU trung bình là 21%). Nhưng cần lưu ý rằng chỉ so sánh ở một sắc thuế là chưa đủ, bởi để đánh giá mức thu cao hay thấp, cần xem xét đến tất cả các khoản thuế và phí trong tổng thu ngân sách và thực trạng nền kinh tế của quốc gia đó.

Đặt vấn đề có cách nào để giảm thâm hụt ngân sách, nếu không tăng thuế? Tôi cho rằng tăng thuế là một trong những giải pháp. Kinh nghiệm nhiều quốc gia trên thế giới cho thấy tăng thuế không dễ có được sự đồng thuận trong xã hội, bởi nó tác động đến lợi ích của các nhóm dân cư khác nhau. Việt Nam cũng đang trong tình trạng này.

Nhưng do những bất ổn của chi ngân sách hàng chục năm để lại, ảnh hưởng lớn đến an ninh tài chính quốc gia, bên cạnh cơ cấu lại chi tiêu ngân sách là việc phải làm, thì việc mở rộng cơ sở thuế, điều chỉnh tăng, giảm 5 sắc thuế, trong đó có thuế VAT cần được tính tới.

Xin cảm ơn!

NGUYỄN THẢO

Bảng giáThị trường

VN-Index 890.69 ▼ -2.11 (-0.24%)

 
VN-Index 890.69 -2.11 -0.24%
HNX-Index 108.31 0.02 0.02%
UPCOM 53.08 0.0 -0.01%
DJIA 23,458.36 187.08 0.8%
Nasdaq 6,793.29 87.09 1.28%
Nikkei 225 22,396.8 45.68 0.2%
FTSE 100 7,395.87 8.93 0.12%
Thăm dò ý kiến
Nên giữ hay bỏ lương tối thiểu?

BizLIVE Gặp gỡ