“Phản ứng chính sách sai lầm tác động tiêu cực của Brexit còn nhân lên”

Nguyễn Thảo

07:02 29/06/2016

BizLIVE - Thị trường phản ứng thái quá sau đó có xu hướng quay lại điểm cân bằng mới, song mức độ bất định vẫn còn có thể  rất cao. Trường hợp có những phản ứng chính sách sai lầm, niềm tin thị trường càng tồi tệ, và tác động tiêu cực của Brexit còn nhân lên.

“Phản ứng chính sách sai lầm tác động tiêu cực của Brexit còn nhân lên”

TS. Võ Trí Thành, nguyên Phó viện trưởng CIEM. Ảnh Zing

"Thị trường phản ứng thái quá sau đó có xu hướng quay lại điểm cân bằng mới, song mức độ bất định vẫn còn có thể  rất cao. Trường hợp có những phản ứng chính sách sai lầm, niềm tin thị trường càng tồi tệ, và tác động tiêu cực của Brexit còn nhân lên".

Đây là ý kiến của TS. Võ Trí Thành, nguyên Phó viện trưởng Viện nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương (CIEM) liên quan đến tác động của Brexit tới thị trường tài chính, chứng khoán Việt Nam và ứng xử của Việt Nam trong bối cảnh này.

Xin ông cho biết, đánh giá tác động của Brexit tới thị trường tài chính, thị trường chứng khoán Việt Nam, đặc biệt là với dòng vốn từ nước ngoài?

Việt Nam là nền kinh tế mở, hội nhập ngày càng sâu rộng về thương mại, đầu tư, du lịch, và cả dịch chuyển lao động, tài chính… Đặc biệt, nền kinh tế Việt Nam có những mối quan hệ chặt chẽ với các nền kinh tế lớn, các thị trường lớn trên thế giới nên Việt Nam không tránh khỏi tác động của Brexit. Việt Nam cũng đã chịu những tác động tức thời, rõ nhất là sự sụt giảm chỉ số chứng khoán ngay sau sự kiện Brexit.

Tuy nhiên, mức độ tác động tiếp theo phụ thuộc vào cách nhìn nhận và kỳ vọng của thị trường đối với sự kiện này, đối với sự vận động của bản thân nước Anh, cách thức “chia tay” Anh - EU, và phản ứng chính sách của các nền kinh tế lớn trên thế giới.

Tác động đến Việt Nam cũng phụ thuộc vào ứng xử của chính Việt Nam. Chẳng hạn, liên quan đến thương mại, trước mắt có thể chịu ảnh hưởng bất lợi vì không í‎t đồng tiền của các đối tác thương mại của Việt Nam xuống giá so với đồng Việt Nam. Nhưng cũng cần thấy rằng trong trường hợp này, có một số đồng tiền lại lên giá như Yên Nhật, và điều này cũng tạo ra cơ hội ít nhiều để nâng sức cạnh tranh cho hàng hoá Việt Nam.

Về đầu tư, đầu tư trực tiếp của Anh vào Việt Nam có thể không quá lớn, nhưng đầu tư của các dòng vốn “đi qua nước Anh” vào Việt Nam là không nhỏ. Trước mắt việc thu hút dòng vốn này có thể gặp khó khăn, chững lại. Hay đối với Anh và EU, bản thân họ phải vật lộn với chính khó khăn của họ nên sự lựa chọn của họ có thể trở nên xét nét hơn.

Nhưng bên cạnh đó, các dòng vốn cũng lại đang đi tìm những nơi trú ẩn, đầu tư mới. Nếu Việt Nam thực sự là nền kinh tế với chính sách ngày càng đảm bảo kinh tế vĩ mô ổn định, môi trường đầu tư kinh doanh tốt lên, các nhà đầu tư có thể sẽ xem xét và quan tâm đến thị trường Việt Nam. Và điều này phụ thuộc vào phản ứng chính sách vĩ mô và cải cách của Việt Nam.

Nhà đầu tư chứng khoán Việt Nam nên ứng xử thế nào với diễn biến có thể còn phức tạp của thị trường tài chính toàn cầu thời gian tới?

Trước các cú sốc lớn, phản ứng tức thời của thị trường tài chính, chứng khoán thường là thái quá, tiếng Anh là “overshooting. Ngay lập tức khi có kết quả trưng cầu đi hay ở lại EU ở Anh ngày 24/6, đồng Bảng Anh rớt giá hơn 10% với USD, và sau đó đã “bình tĩnh” trở lại hơn, với con số hiện ở mức 7%-8%.

Việt Nam là nền kinh tế mở, nhà đầu tư nước ngoài giữ vai trò không nhỏ trong thị trường chứng khoán nên sự sụt giảm mạnh của thị trường chứng khoán Việt Nam là không quá khó hiểu.

Đồng thời, sau các phản ứng thái quá, thị trường có xu hướng quay dần lại điểm cân bằng mới, gắn hơn với các vấn đề có tính nền tảng của sự phát triển kinh tế như ổn định kinh tế vĩ mô, cách thức phản ứng chính sách vĩ mô cùng xu hướng cải cách cơ cấu của thế giới và Việt Nam.

Một ví dụ là đồng Bảng Anh ngay lập tức sau Brexit mất giá trên 10%, song 3-4 ngày sau còn 7-8%. “chơi” với đồng Bảng Anh vào hai thời điểm này có kết cục khác nhau.

Thị trường phản ứng thái quá sau đó có xu hướng quay lại điểm cân bằng mới, song mức độ bất định vẫn còn có thể rất cao. Thị trường “overshooting” đến mức nào và vào thời điểm nào sau đó sẽ thiết lập được mức cân bằng dài hạn luôn là điều rất khó “lượng hóa”.

Trường hợp có những phản ứng chính sách sai lầm, niềm tin thị trường càng tồi tệ, và tác động tiêu cực của Brexit còn nhân lên, ví dụ đồng Bảng Anh càng về sau có thể càng mất giá. Song khi thị trường cảm nhận là phản ứng chính sách vĩ mô kịp thời, thích hợp cùng với những cải cách quyết liệt tạo dựng môi trường kinh doanh, đầu tư minh bạch, thân thiện thì mức phản ứng thái quá không kéo dài và thị trường sẽ nhanh chóng quay lại điểm cân bằng mới.

Do tính bất định cao, nên nhà đầu tư cần nhìn lựa chọn đầu tư của mình gắn với các rủi ro có thể, và cùng với đó là các kịch bản khác nhau, với trọng số khác nhau nếu dữ liệu và những phân tích đủ ở mức độ nhất định. Điều không thể thiếu là sự bình tĩnh xem xét và phán quyết.

Các nhà hoạch định chính sách của Việt Nam nên làm gì trong bối cảnh này?

Điều trước hết là các nhà hoạch định chính sách, nhất là chính sách vĩ mô, của Việt Nam cũng cần hết sức bình tĩnh, theo sát tình hình để có thể đưa ra quyết định chính sách hay thông điệp chính sách kịp thời và có giải trình thỏa đáng.

Bên cạnh đó, cần bám sát nguyên tắc cơ bản như trong mọi trường hợp ổn định kinh tế vĩ mô là mục tiêu quan trọng vì nó góp phần giảm thiểu rủi ro, giảm thiểu sự xáo trộn “thái quá” của thị trường và giúp thị trường có điểm cân bằng mới dài hạn hơn vì ổn định kinh tế vĩ mô là cách thức tốt giúp phân bổ nguồn lực hiệu quả.

Tuy nhiên, điểm khó về điều hành chính sách là để hấp thụ được cú sốc lớn, hạn chế những tác động tiêu cực của nó, chính sách vĩ mô cần uyển chuyển, linh hoạt hơn rất nhiều. Giữa linh hoạt chính sách, nhất là chính sách tiền tệ và tỷ giá và đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô không phải lúc nào cũng là sự lựa chọn dễ dàng.

Tuy nhiên, có một nguyên tắc quan trọng là trong trường hợp đó, phối hợp chính sách tiền tệ với chính sách tài khoá cần phải đặc biệt lưu tâm. Một chính sách tiền tệ linh hoạt, có hiệu lực rất cần một ngân sách chặt chẽ, kỷ luật.

Bên cạnh đó là việc đảm bảo tính giải trình, sự minh bạch thông tin. Nói thêm, trước sự dịch chuyển mạnh của các dòng vốn, nếu khéo và quyết liệt trong cải cách, có chính sách vĩ mô thích hợp, Việt Nam lại có thể là điểm đến cho các dòng vốn đầu tư cả trực tiếp và gián tiếp trong tình hình hiện nay.

Từ sự kiện Brexit này, các nhà hoạch định chính sách và quản lý tại Việt Nam có thể rút ra những bài học gì?

Việt Nam đã hội nhập rất sâu rộng. Hội nhập, về lý thuyết và trong nhiều trường hợp thực tế, là “cuộc chơi cùng thắng”. Song cần hiểu đó là trên bình diện quốc gia. Cùng thắng không có nghĩa mọi nhóm xã hội, mọi lĩnh vực đều thắng, nhất là trong ngắn hạn. Có thể một số lĩnh vực, một số nhóm còn chịu tác động tiêu cực từ hội nhập. Nên bên cạnh sự minh bạch, rõ ràng, cần có chính sách hỗ trợ, phù hợp với cam kết đối với cả “người thắng cuộc” và đặc biệt là đối với những người có khả năng thua cuộc, dễ bị tổn thương trong hội nhập.

Thứ hai, lợi ích hội nhập mang lại không tự đến, hội nhập chỉ là điều kiện cần, không phải đủ cho phát triển. Điều tối cần thiết là hội nhập phải gắn với cải cách bên trong. Hai quá trình này tương tác rất chặt chẽ với nhau để tối đa hoá lợi ích và giảm thiểu được những tác động tiêu cực trong tiến trình hội nhập.

Thứ ba, nền kinh tế khi đẩy mạnh hội nhập có thể dễ tổn thương hơn trước các cú sốc khác nhau. Có hai cú sốc đặc biệt phải lưu ý, đó là cú sốc tài chính và dịch chuyển lao động, do đây không hẳn chỉ là những vấn đề về kinh tế mà còn là vấn đề xã hội, chính trị rất lớn.

Ngoài ra, người ta thường đề cập đến chính sách, biện pháp đảm bảo tăng trưởng hiệu quả, né tránh được khủng hoảng. Song cũng cần học hỏi và tính đến các chính sách cần có trong bối cảnh diễn ra khủng hoảng để giảm thiểu tác động bất lợi. Một ví dụ là cách ứng xử chính sách để có thể giảm phản ứng tiêu cực, thái quá của thị trường, đưa nền kinh tế dần trở lại với quỹ đạo bình thường và có chiều hướng tăng trưởng, lành mạnh hơn.

Qua sự kiện Brexit, có thể thấy nước Anh có phần lúng túng trong ứng xử, trong khi châu Âu khá quyết đoán, muốn giải quyết với Anh càng nhanh càng tốt để tránh hiệu ứng tiêu cực lây lan. Dù Anh là một trọng số lớn trong EU nhưng không có Anh, EU vẫn khẳng định sẽ là một thực thể mạnh.

Quan trọng hơn họ cũng cho thấy họ sẽ quyết tâm đẩy mạnh cải cách. Chuẩn bị ứng phó với các cú sốc của một Việt Nam đã mở cửa hội nhập sâu sắc là đòi hỏi cấp thiết và Việt Nam có thể học hỏi được không ít bài học quý từ cơn chấn động Brexit.

Xin cảm ơn ông!

NGUYỄN THẢO

Bảng giáThị trường

VN-Index 828.58 ▲ 0.86 (0.1%)

 
VN-Index 828.58 0.86 0.1%
HNX-Index 109.02 -0.41 -0.38%
UPCOM 54.43 0.19 0.35%
DJIA 22,997.44 40.48 0.18%
Nasdaq 6,623.66 -0.35 -0.01%
Nikkei 225 21,363.05 26.93 0.13%
FTSE 100 7,544.08 27.91 0.37%
Thăm dò ý kiến
Bạn có đồng ý tăng thuế suất VAT lên 12%?

BizLIVE - Gặp gỡ