Nới tỷ giá tác động tích cực đến nợ công trong ngắn hạn

Đăng Tuấn

21:20 25/08/2015

Quan điểm trên được PGS.TS Phạm Thế Anh, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU) đưa ra khi phân tích cấu trúc khoản nợ nước ngoài trong cơ cấu nợ công Việt Nam.

Nới tỷ giá tác động tích cực đến nợ công trong ngắn hạn

Ảnh minh họa.

Lợi với nợ ngoại tệ

Trình bày nghiên cứu tại Tọa đàm khoa học Tác động của tỷ giá hối đoái và chính sách tỷ giá hối đoái của Việt Nam do NEU tổ chức ngày 25/8 tại Hà Nội, PGS.TS Phạm Thế Anh dẫn giải việc phá giá VND có tác động trực tiếp đến nợ công của Việt Nam, đặc biệt là nợ vay nước ngoài.

Số liệu thống kê cho thấy tổng nợ công Việt Nam đến cuối năm 2014 khoảng 110 tỷ USD, trong đó nợ vay nước ngoài là 52 tỷ USD, chiếm khoảng 40% cơ cấu nợ (52/110 tỷ USD). Nhưng trong khoản nợ vay nước ngoài, nợ vay bằng USD chiếm 25%, vay bằng đồng yen chiếm 38-39%%, vay bằng đồng EUR khoảng 15%, còn lại các đồng tiền khác.

Khi Việt Nam tiến hành phá giá VND, nợ công quy đổi ra VND sẽ tăng theo tỷ lệ phá giá. Nhưng xét tổng quan từ đầu năm 2015 đến nay, đồng USD lên giá mạnh so với các đồng tiền khác trên thế giới, cụ thể lên giá khoảng gần 20% so với đồng yen, khoảng 20% so với đồng EUR, và cũng lên giá so với đồng NDT. Trong khi Việt Nam đang thực hiện chính sách neo giá VND theo USD, điều này dẫn đến VND sẽ lên giá rất mạnh so với các đồng trên, dù Việt Nam đã nới biên độ tỷ giá VND/USD thêm +/-2% thời gian qua.

Vì vậy tỷ giá từ đầu 2015 đến nay đang tác động tích cực đến nợ công Việt Nam trong ngắn hạn. Nếu cuối năm nợ công tăng cao, tôi nghĩ không phải do tác động của tỷ giá mà do chúng ta chi thường xuyên, chi cho đầu tư phát triển tăng nhanh. Nếu xét trên góc độ thuần túy, việc phá giá VND sẽ làm nợ công tăng nhanh nhưng nhìn tổng thể, và phân tích cơ cấu nợ nước ngoài chúng ta sẽ thấy tác động tích cực.

Tuy nhiên, nếu tỷ giá tăng 1 điểm phần trăm, ngay trong quy đầu tiên lạm phát sẽ tăng 0,44 điểm, quý tiếp theo quy mô tăng dần lên. Mặt khác việc phá giá 1 điểm phần trăm sẽ không tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế như một số kỳ vọng. Phá giá VND tăng xuất khẩu và thúc đẩy tăng trưởng, nhưng mô hình lại cho thấy điều ngược lại.

Lý do chính là do nền kinh tế Việt Nam phụ thuộc quá lớn vào nhập khẩu nguyên, phụ liệu. Phá giá tiền tệ làm tăng chi phí đầu vào, do vậy làm chi phí sản xuất tăng cao, làm giảm tăng trưởng kinh tế. Vì vậy, việc thay đổi tỷ giá ảnh hưởng nhiều đến giá cả hơn là sản lượng.

Tác động mạnh tới tăng trưởng

TS. Đinh Tuấn Minh, Viện nghiên cứu Kinh tế và Chính sách, cho rằng tỷ giá thay đổi sẽ làm tăng trưởng bị tác động nặng nề. Với Việt Nam, do không có khả năng kiểm soát tài khóa, chi tiêu công, nên trước sau gì cũng gây ra lạm phát, tiền đồng mất giá. Việt Nam nên cân nhắc chuyển sang cơ chế thả nổi có kiểm soát, để giảm chi phí cho nền kinh tế. Nếu trong thời gian tới Việt Nam ngay tức thì điều chỉnh biến động tỷ giá khi NDT có động thái phá giá mà không có những bước đi mạnh dạn hơn, theo cơ chế tỷ giá thả nổi có kiểm soát, NHNN sẽ phải tiếp tục cam kết ổn định tỷ giá, tiếp tục tạo ra một cơ chế kìm nén như trong thời gian qua.

Và khi không thể kìm nén để duy trì tỷ giá ổn định được nữa buộc phải tiếp tục phá giá VND mạnh hơn khi có biến động tỷ giá các đồng ngoại tệ, điều này sẽ tạo ra sự bất ổn tỷ giá trong những năm tới. Đây là cơ hội tốt, thời điểm để Việt Nam kiên định và đi nhanh hơn theo hướng tạo dựng một môi trường tỷ giá thả nổi có quản lý.

Trong khi đó, GS.TS Pham Kế Tuấn, nguyên Hiệu trưởng NEU lại lo ngại việc nới tỷ giá sẽ khiến nợ công có xu hướng tăng lên khi tính hết cả các yếu tố cộng hưởng bởi giá dầu thời gian gần đây giảm xuống. Giá dầu thô hiện dưới mức 39 USD/thùng, thời gian tới giá dầu sẽ tụt xuống bao nhiêu khó có dự báo. Trong khi đó tính toán thu ngân sách 2015 là tính với giá 100USD/thùng.

Tất cả cơ sở tính toán ấy đã không đúng với thực tế. Dự toán thu 2015 là 921.000 tỷ đồng, trong đó đóng góp của dầu thô là 98.000 tỷ đồng tính theo giá 100USD/thùng, giờ xuống dưới 40 USD, rõ ràng nguồn thu ngân sách giảm xuống, bội chi ngân sách ngày càng gia tăng.

Để bù đắp hụt thu chỉ có một con đường duy nhất, đơn giản nhất, truyền thống nhất là phát hành trái phiếu để bù đắp, phát hành trái phiếu trong khi chi không giảm thì rõ ràng nợ công có xu hướng tăng lên. Phân tích tác động của tỷ giá không nên chỉ nói đến xuất nhập khẩu cần tính đến nợ công. Giải pháp cho tình trạng hiện nay là cần cắt giảm đầu tư công đi đôi với nâng cao hiệu quả đầu tư công. Luật Đầu tư công có rồi, vấn đề là có dám làm một cách kiên quyết hay không.

Theo Báo Sài Gòn Đầu Tư

Bảng giáThị trường

VN-Index 826.84 ▼ -2.09 (-0.25%)

 
VN-Index 826.84 -2.09 -0.25%
HNX-Index 108.14 -0.94 -0.87%
UPCOM 54.28 -0.26 -0.47%
DJIA 23,163.04 5.44 0.02%
Nasdaq 6,605.07 -19.15 -0.29%
Nikkei 225 21,457.64 9.12 0.04%
FTSE 100 7,548.88 25.84 0.34%
Thăm dò ý kiến
Bạn có đồng ý tăng thuế suất VAT lên 12%?

BizLIVE - Gặp gỡ