Ngân sách có thể giảm thu ngay cả khi tăng thuế

Nguyễn Thảo

07:20 22/03/2016

BizLIVE - Nhiều loại thuế đã được tăng từ đầu năm 2016 tuy nhiên các doanh nghiệp vẫn tiếp tục đề nghị giảm mức tăng hoặc giãn thời gian tăng. Trong nhiều lý do đưa ra các doanh nghiệp cho rằng, việc tăng thuế về lâu dài khiến giảm thu ngân sách.

Ngân sách có thể giảm thu ngay cả khi tăng thuế

Ảnh minh họa.

Mục đích tăng thu thuế

Thời gian vừa qua, nhiều Nghị định và Luật mới được đề xuất và có hiệu lực tăng thuế đối với nhiều mặt hàng, từ thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế nhập khẩu đối với đồ uống, thuế nhập khẩu xe nguyên chiếc, thuế tài nguyên môi trường…

Lý giải về điều này, một số chuyên gia kinh tế cho biết, việc tăng thuế nhằm vào mục đích làm tăng thu ngân sách đánh vào những mặt hàng tiêu dùng không thiết yếu, có sức cầu đang tăng nhanh.

Ngoài ra, tăng thuế những mặt hàng nhập khẩu có dấu hiệu tăng mạnh của kim ngạch nhập khẩu và trong một số trường hợp ví dụ thép là do dấu hiệu bán phá giá.

Đáng lưu ý, việc tăng một số loại thuế cũng được chỉ ra rằng nhằm ứng phó trước tác động làm giảm thu ngân sách từ thuế trong tương lai của những Hiệp định thương mại tự do (FTA) Việt Nam đã ký kết và lộ trình cắt giảm dần thuế quan.

Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại mặc dù Nghị định, Thông tư đã có hiệu lực, các doanh nghiệp ảnh hưởng vẫn tiếp tục đề xuất, kiến nghị lùi việc áp dụng hoặc giảm mức tăng.

Lâu dài giảm thu

Trong đề xuất mới đây của Hiệp hội Bia – Rượu – Nước giải khát (VBA) cho biết, Nghị định 108 và Thông tư 195 (có liệu lực từ ngày 1/1/206) sẽ mang lại lợi ích ngắn hạn qua việc tăng thu tuy nhiên sau đó lại gây tác dụng ngược lại tới mức tổng nộp ngân sách.

Theo VBA sau một giai đoạn tăng trưởng tốt nhờ mức thuế tiêu thụ đặc biệt hợp lý năm 2013 khi thuế bia tăng từ 45% lên 50%, rượu tăng từ 50% lên 55% gây tác dụng ngược lại với ngân sách.

“Năm 2013, 2014 khi thuế tiêu thụ đặc biệt tăng lên, mức nộp thuế của các doanh nghiệp giảm 1,5% và 16,1% so với năm 2012.  Nếu năm 2013, ngành bia nộp ngân sách đạt 23.000 tỷ đồng. Tới năm 2015, ngành bia đóng góp cho ngân sách 30.000 tỷ đồng, thấp hơn năm 2014, tuy có tăng so với 2013 song không tương xứng với kỳ vọng”, đại diện VBA dẫn số liệu.

Thậm chí VBA còn cho biết, việc tăng thuế tiêu thụ đặc biệt trực tiếp và gián tiếp sẽ làm tăng biên độ lợi nhuận cho hàng nhập lậu từ bên ngoài dẫn tới việc gia tăng rầm rộ các hoạt động buôn lậu cùng với việc phát triển của thị trường phi thương mại.

Hậu quả, nhà nước thất thu thuế và tốn kém chi phí cho công tác phòng chống buôn lậu, người tiêu dùng phải dùng sản phẩm kém chất lượng, gia tăng các hệ luỵ của việc lạm dụng đồ uống có cồn.

Liên quan đến Nghị định 108 và Thông tư 195, Hiệp hội các nhà nhập khẩu ô tô chính hãng trong tháng 10/2015 vừa qua cũng đề xuất lùi thời gian áp dụng, thay vì 1/1/2016 sang 1/7/2016.

Tại Sách trắng 2016, Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) đã đề xuất trì hoãn thời gian áp dụng cách tính thuế tiêu thụ đặc biệt mới sang tháng 7/2016 khi thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt mới đến hạn thay đổi.

Các hãng xe hơi nhập khẩu nguyên chiếc thường xuyên than phiền về chính sách thuế, phí của Việt Nam. Ảnh minh hoạ  

Mặc dù không đề cập trực tiếp việc tăng thuế gây thất thu cho ngân sách song Sách trắng của EuroCham cũng cho biết, năm 2012 thuế trước bạ ở miền Bắc tăng từ 15% lên 20% giá trị xe và với mức tăng phí này khiến thị trường sụt giảm 50%, doanh thu thuế trong năm này đạt mức tối thiểu.

Đồng thời cũng cho biết, cách tính thuế tiêu thụ đặc biệt mới sẽ tạo ra những lỗ hổng, đơn vị nhập khẩu xe đã qua sử dụng có thể thông quan các mẫu xe tương tự ở mức giá thấp hơn nhiều để giảm thiểu mức thuế phải đóng điều này không phù hợp với mục tiêu tăng doanh thu thuế ban đầu của cơ quan chức năng.

Doanh nghiệp ngành khai khoáng hồi cuối năm ngoái cũng từng kiến nghị liên quan đến việc điều chỉnh thuế tài nguyên môi trường do cơ quan quản lý nhà nước đặt ra nhằm bù đắp thuế xuất khẩu khoáng sản sẽ bị giảm và xoá bỏ từ các FTA mà Việt Nam đã ký kết.

Nhóm doanh nghiệp này cho rằng, việc tăng thuế suất có thể tác dụng tăng thu ngân sách trong ngắn hạn nhưng sẽ làm giảm thu ngân sách trong dài hạn.

Nguyên nhân được chỉ ra là do tổng lượng khoáng sản khai thác được sẽ giảm từ đó làm giảm tổng số tiền thuế phải nộp cả về thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế xuất khẩu, thuế thu nhập doanh nghiệp.

Ý kiến trên được nêu ra vào thời điểm Bộ Tài chính lấy ý kiến về biểu thuế tài nguyên mới, theo đó thuế tài nguyên sẽ tăng đáng kể. Cụ thể, sắt tăng từ 12% lên 15%, Titan tăng từ 16% lên 18%; Vàng tăng từ 15% lên 20%; Than từ 7% lên 10% và từ 9% lên 12% tùy loại…

Tính toán của Bộ Tài chính cho biết, nếu được thông qua, số thu từ thuế tài nguyên tăng khoảng 3.367 tỷ đồng/năm và tổng số thu thuế tài nguyên (trừ dầu thô, khí thiên nhiên, khí than) đạt khoảng 14.159 tỷ đồng/năm.

NGUYỄN THẢO

Bảng giáThị trường

VN-Index 768.41 ▼ -2.89 (-0.38%)

 
VN-Index 768.41 -2.89 -0.38%
HNX-Index 98.65 -0.16 -0.16%
UPCOM 56.28 -0.02 -0.03%
DJIA 21,620.18 45.45 0.21%
Nasdaq 6,384.97 40.66 0.64%
Nikkei 225 20,020.86 20.95 0.1%
FTSE 100 7,430.91 40.69 0.55%