Điều hành tỷ giá: Linh hoạt đến đâu?

Thái Thanh

07:23 03/06/2016

Những diễn biến trên thị trường ngoại hối gần đây cho thấy, tỷ giá giữa đồng Việt Nam và đô la Mỹ khá ổn định. Nhưng thực chất chưa hẳn như vậy.

Điều hành tỷ giá: Linh hoạt đến đâu?

Ảnh minh họa.

Chống đô la hóa nền kinh tế là cần thiết, nhưng cũng cần điều chỉnh lộ trình cho phù hợp với diễn biến thực tế

Linh hoạt, thận trọng, thả nổi có kiểm soát… đó là những gì Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã và đang ứng xử trong điều hành tỷ giá.

Bình lặng đến khó hiểu

Hôm 20/5, tỷ giá trung tâm được NHNN điều chỉnh tăng 7 đồng, lên mức 21.918 đồng/USD. Đây là mức cao nhất kể từ tháng 1/2016 – khi NHNN tuyên bố chính thức áp dụng phương thức điều hành tỷ giá mới với việc công bố tỷ giá trung tâm hàng ngày. Gọi là “trung tâm”, nhưng cũng giống như nhiều lần trước, động thái này không tác động nhiều đến thị trường.

Tỷ giá niêm yết của những ngân hàng thương mại lớn tại thời điểm này vẫn rất bình lặng, gần như được giữ nguyên ở quanh mức 22.270 – 22.340 VND/USD (mua vào – bán ra). Khi NHNN điều chỉnh giảm tỷ giá trung tâm vào phiên giao dịch sau thì tỷ giá công bố của các ngân hàng thương mại lại tăng lên.

Không phải bây giờ mà ngay những ngày đầu tháng 1/2016, thị trường đã có những phản ứng trái chiều với tỷ giá trung tâm. Trở lại thời điểm ngày 5/1/2016, tỷ giá trung tâm là 21.907 VND/USD, cao hơn so với mức 21.896 VND/USD của ngày hôm trước đó, nhưng Vietcombank niêm yết tỷ giá ở mức 22.470 – 22.540 VND/USD (mua vào – bán ra), giữ nguyên so với ngày 4/1.

Cứ cho rằng, ban đầu do mới nên các ngân hàng thương mại, doanh nghiệp chưa quen, nhưng 5 tháng đã trôi qua mà phản ứng của thị trường vẫn không đổi. Với việc đưa lãi suất tiền gửi ngoại tệ về 0% (đối với tổ chức từ 28/9/2015 và đối với dân cư từ 18/12/2015) và áp dụng phương thức điều hành tỷ giá mới, cho tới nay NHNN đã đạt được mục tiêu giảm đầu cơ, giảm tâm lý kỳ vọng vào tỷ giá… Nhưng vai trò của đồng bạc xanh trong nền kinh tế của chúng ta xem ra vẫn không giảm mà còn tăng.

Năm 2015 tổng huy động vốn toàn hệ thống ngân hàng tăng 16,1% so với năm 2014. Trong đó, huy động vốn bằng đồng nội tệ tăng 16,3% (năm 2014 tăng 19,3%); huy động ngoại tệ tăng 14,3% (năm 2014 chỉ tăng 4,7%). Hiện chưa có số liệu cập nhật về vấn đề này, nhưng con số tiền gửi ngoại tệ của các ngân hàng Việt Nam ở nước ngoài công bố hồi cuối tháng 4 vừa qua cũng như sự gia tăng các hình thức lách trần tiền gửi ngoại tệ của các ngân hàng thương mại cho thấy, ngoại tệ vẫn là mảng kinh doanh hấp dẫn của ngân hàng. Và con số hơn 1,3 tỷ USD kiều hối được gửi về trên địa bàn TP. HCM và gần 65 triệu USD trên địa bàn Hà Nội trong 4 tháng đầu năm phần nào cho thấy khả năng sinh lời, sức hấp dẫn của đồng đô la Mỹ trong nền kinh tế Việt Nam.

Góc nhỏ, ảnh hưởng lớn

Đưa lãi suất tiền gửi ngoại tệ về 0%, sau đó giảm dần và khoanh hẹp đối tượng được vay vốn bằng ngoại tệ là giải pháp đồng bộ cho mục tiêu chống đô la hóa trong nền kinh tế. Thực tế, NHNN đã vạch ra lộ trình thu hẹp tín dụng ngoại tệ từ năm 2011; thực hiện quyết liệt vào năm 2013, đồng thời đưa ra lộ trình thu hẹp tiếp theo. Nhưng cho đến giờ cả ngân hàng lẫn doanh nghiệp vẫn cho rằng, chính sách này chẳng khác gì “phanh/thắng gấp”, ảnh hưởng không nhỏ đến lợi ích của họ.

Với các ngân hàng, theo tính toán của lãnh đạo một ngân hàng thương mại lớn, hiện chênh lệch giữa chi phí đầu vào và lãi suất cho vay bằng đồng nội tệ chỉ còn dưới 1%. Trong khi đó, lãi suất cho vay ngoại tệ ngắn hạn là 4,5 – 5,2%/năm; trung và dài hạn lên đến 5,5 – 6,2%/năm. Đây là mức chênh lệch quá hấp dẫn, ngân hàng khó có thể bỏ qua.

Đối với doanh nghiệp, mặc dù một số ngân hàng đã hạ lãi suất cho vay, nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng được hưởng mức lãi suất ưu tiên 6%/năm cho khoản vay ngắn hạn và 10% cho trung dài hạn. Đại đa số vẫn phải vay với lãi suất từ 7 – 11%/năm. Các chuyên gia dự báo, tỷ giá VND/USD của năm 2016 sẽ biến động khoảng 5%. Vì thế, nhiều doanh nghiệp chọn vay ngoại tệ thay vì tiền đồng. Thậm chí, đã có doanh nghiệp đi vay nước ngoài chứ không vay ngoại tệ trong nước.

Con số hơn 1,3 tỷ USD kiều hối gửi về Việt Nam trong 4 tháng đầu năm cho thấy sức hấp dẫn của đồng đô la Mỹ trong nền kinh tế Việt Nam.

Một vấn đề khác, theo Tiến sĩ Lê Xuân Nghĩa, hiện dự trữ ngoại hối của Việt Nam vào khoảng 11 tuần nhập khẩu, nghĩa là đã giảm so với con số 12 tuần nhập khẩu công bố trước đây. Do đó, chống đô la hóa là cần thiết, nhưng cũng cần điều chỉnh lộ trình cho phù hợp với diễn biến thực tế để tránh thiệt hại.

Nhìn rộng hơn, Việt Nam đã gia nhập WTO, tới đây là thực hiện hàng loạt hiệp định thương mại tự do, mở cửa thị trường, tăng cường giao thương quốc tế. Trong bối cảnh đó, nếu chúng ta chống đô la hóa nhanh, mạnh e rằng hơi khó. Cho dù đồng đô la Mỹ không có vị thế như hiện nay thì có thể sẽ là đồng Nhân dân tệ, Yên Nhật…Vị thế của đồng Việt Nam đã được củng cố, nhưng chưa và còn rất lâu nữa mới có thể là đồng tiền mạnh.

Chống đô la hóa không giống chống vàng hóa. Vàng có thể mất vai trò thanh toán trong nền kinh tế, nhưng đô la thì không. Vàng có thể ít được quan tâm hơn, lượng cất trữ trong dân ít đi, nhưng đô la thì không. Bởi, ngoại tệ không phải chỉ để tích trữ mà có tính thanh khoản cao, nhu cầu sử dụng nhiều trong bối cảnh mở cửa, hội nhập hiện nay.

Trao đổi với báo chí, TS. Lê Xuân Nghĩa cho rằng, việc giảm dần tình trạng đô la hóa thời gian qua đã đạt kết quả tích cực, nhưng có vẻ như tốc độ đi quá nhanh… Cần phải xem xét lại lãi suất tiền gửi ngoại tệ và cho vay ngoại tệ trên nền tảng coi ngoại tệ vẫn còn là một tài sản cất trữ lớn của dân cư và doanh nghiệp, công cụ thanh toán quan trọng trong hoạt động thương mại…

Lộ trình chống đô la hóa vẫn còn nhiều dư địa. Ví dụ, tăng dự trữ bắt buộc đối với tiền gửi ngoại tệ, giảm tỷ lệ trạng thái ngoại tệ, phát triển công cụ phái sinh… TS. Trương Văn Phước – một chuyên gia có nhiều kinh nghiệm trong cả quản lý nhà nước và kinh doanh ngoại hối khuyến nghị, có lẽ chúng ta nên điều chỉnh chính sách hiện nay cho phù hợp hơn, để các ngân hàng không cần phải lách trần lãi suất ngoại tệ mà vẫn giữ được sự ổn định trong chính sách tiền tệ.

Có câu, “tân quan tân chính sách”. Thống đốc Lê Minh Hưng vốn từng kinh qua nhiều vị trí quan trọng ở NHNN, nắm rõ những vấn đề nội tại của ngành ngân hàng và đã nhiều lần đối diện với những phản ứng sốc của thị trường ngoại hối… Lần này, dù quyết sách của Thống đốc có theo hướng nào thì cũng sẽ thêm nhiệt cho thị trường.

Theo Enternews.vn

Bảng giáThị trường

VN-Index 720.47 ▲ 1.21 (0.17%)

 
VN-Index 720.47 1.21 0.17%
HNX-Index 90.67 0.13 0.14%
UPCOM 57.29 -0.04 -0.06%
DJIA 16,038.48 11.43 0.07%
Nasdaq 4,286.74 2.99 0.07%
Nikkei 225 16,122.71 -881.59 -5.47%
FTSE 100 5,632.19 -57.17 -1.02%

BizLIVE - Gặp gỡ